ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ଗୋଟିଏ ବହୁତ ପୁରୁଣା କଥା ଅଛି – ‘ଇତିହାସ ନିଜକୁ ଦୋହରାଏ’। କିନ୍ତୁ ଦେଶର ସବୁଠାରୁ ପୁରୁଣା ଦଳ କଂଗ୍ରେସ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହା ସାମାନ୍ୟ ଅଲଗା। କଂଗ୍ରେସ ଇତିହାସରୁ ଶିକ୍ଷା ନେବା ବଦଳରେ, ନିଜର ପୁରୁଣା ଭୁଲକୁ ବାରମ୍ବାର ଦୋହରାଏ।
ବର୍ତ୍ତମାନ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ରାଜନୀତିରେ ପୁଣି ଥରେ କ୍ଷମତା ପରିବର୍ତ୍ତନ ବା ନେତୃତ୍ୱ ବଦଳାଇବାକୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରିଛି। ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ସିଦ୍ଧାରାମୈୟା ଏବଂ ଉପ-ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଡି.କେ. ଶିବକୁମାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷମତାର ସନ୍ତୁଳନ ରଖିବା ପାଇଁ ଦିଲ୍ଲୀ ଦରବାରରେ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଆଲୋଚନା ଚାଲିଛି। ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସହ ଡି.କେ. ଶିବକୁମାରଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ବୈଠକ ମଧ୍ୟ ହୋଇଛି। କିନ୍ତୁ ଏହି କର୍ଣ୍ଣାଟକ ସଙ୍କଟ କଂଗ୍ରେସର ଏକ ବହୁତ ବଡ଼ ଶାସନଗତ ଏବଂ ସାଂଗଠନିକ ଦୁର୍ବଳତାକୁ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିଛି। ଆଞ୍ଚଳିକ ସ୍ତରରେ ନିଜର ଟାଣୁଆ ନେତା ବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ କ୍ଷେତ୍ରୀୟ ନେତାମାନଙ୍କୁ ପରିଚାଳନା କରିବାରେ କଂଗ୍ରେସ ହାଇକମାଣ୍ଡ ବାରମ୍ବାର ବିଫଳ ହୋଇଛନ୍ତି। ଆଉ ଦିଲ୍ଲୀରୁ ସବୁକିଛି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାର ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ଯୋଗୁଁ କଂଗ୍ରେସ କେତେବେଳେ ନିଜର ସରକାର ହରାଇଛି ତ କେତେବେଳେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚିହ୍ନ ହୋଇଯାଇଛି। ଆଜି ଆମେ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବା କଂଗ୍ରେସର ସେହି ବଡ଼ ଭୁଲଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ, ଯାହା ପାଇଁ ଦଳକୁ ବହୁତ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ମୂଲ୍ୟ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିଛି।
ଆସନ୍ତୁ ପ୍ରଥମେ ନଜର ପକାଇବା ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ରାଜ୍ୟ ଆସାମ ଉପରେ। ୨୦୧୫ ମସିହା ପୂର୍ବରୁ ଆସାମରେ କଂଗ୍ରେସର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ରଣନୀତିକାର ଏବଂ ଜନନେତା ଥିଲେ ହିମନ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଶର୍ମା। ସେ ତତ୍କାଳୀନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ତରୁଣ ଗୋଗୋଇଙ୍କ ଅତି ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ତରୁଣ ଗୋଗୋଇ ନିଜ ପୁଅ ଗୌରବ ଗୋଗୋଇଙ୍କୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ସେତେବେଳେ ହିମନ୍ତଙ୍କୁ କୋଣଠେସା କରାଗଲା।
ଦଳ ଭିତରେ ସମ୍ମାନ ନପାଇ ଶେଷରେ ହିମନ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଶର୍ମା ୨୦୧୪ରେ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ଭେଟିବାକୁ ଦିଲ୍ଲୀ ଯାଇଥିଲେ। ସେହି ବୈଠକରୁ ନିରାଶ ହୋଇ ଫେରିବା ପରେ ୨୦୧୫ରେ ସେ କଂଗ୍ରେସ ଛାଡ଼ି ବିଜେପିରେ ଯୋଗ ଦେଲେ। ପରିଣାମ କଣ ହେଲା? ହିମନ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଶର୍ମା ବିଜେପିକୁ ଆସାମରେ ପ୍ରଥମ ସରକାର ଗଢ଼ିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲେ, ନିଜେ ୨୦୨୧ରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ ଏବଂ ଆଜି ସେ ସମଗ୍ର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବରେ ବିଜେପିର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚେହେରା। କଂଗ୍ରେସ ହାଇକମାଣ୍ଡଙ୍କ ସାମାନ୍ୟ ଅବହେଳା ଯୋଗୁଁ ଦଳ ଜଣେ ବଡ଼ ମାସ-ଲିଡର (Mass Leader)ଙ୍କୁ ହରାଇଲା, ଯାହାର ଫାଇଦା ସିଧାସଳଖ ବିଜେପି ଉଠାଇଲା।
ଠିକ୍ ସେହିଭଳି ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ବିଫଳତା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ। ୨୦୧୮ ମସିହା ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ଜ୍ୟୋତିରାଦିତ୍ୟ ସିନ୍ଧିଆ ଦିନରାତି ଏକ କରି ପ୍ରଚାର କରିଥିଲେ। ଫଳସ୍ୱରୂପ ଦୀର୍ଘ ୧୫ ବର୍ଷ ପରେ କଂଗ୍ରେସ ସେଠାରେ କ୍ଷମତାକୁ ଫେରିଥିଲା। ଯୁବପିଢ଼ିର ଚେହେରା ହିସାବରେ ସିନ୍ଧିଆ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ପଦର ଦାବିଦାର ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କଂଗ୍ରେସ ହାଇକମାଣ୍ଡ ଅଭିଜ୍ଞତାକୁ ଆଗରେ ରଖି କମଲନାଥଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ କରିଦେଲେ।
ଏହାପରେ ଦଳ ଭିତରେ ସିନ୍ଧିଆ ଏବଂ କମଲନାଥଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲଢ଼େଇ ଜାରି ରହିଲା। ହାଇକମାଣ୍ଡ ଏହି ବିବାଦକୁ ସମାଧାନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଶେଷରେ ଦୁଇ ବର୍ଷ ପରେ, ଅର୍ଥାତ୍ ୨୦୨୦ରେ ଜ୍ୟୋତିରାଦିତ୍ୟ ସିନ୍ଧିଆ ନିଜ ସମର୍ଥକ ବିଧାୟକଙ୍କ ସହ କଂଗ୍ରେସ ଛାଡ଼ି ବିଜେପିରେ ସାମିଲ ହେଲେ। ଫଳରେ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ ଚାଲୁଥିବା କଂଗ୍ରେସ ସରକାର ଭାଙ୍ଗିଗଲା ଏବଂ ବିଜେପି ପୁଣି କ୍ଷମତାକୁ ଫେରିଲା। ସିନ୍ଧିଆ ବର୍ତ୍ତମାନ କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ଅଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କଂଗ୍ରେସ ସେଠାରେ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷମତାକୁ ଫେରିବାକୁ ସଂଘର୍ଷ କରୁଛି।
ଯଦି ଆପଣ ଭାବୁଛନ୍ତି ଏହା କେବଳ ସରକାର ଭାଙ୍ଗିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ, ତେବେ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ଉଦାହରଣ ଦେଖନ୍ତୁ। ଏହା କଂଗ୍ରେସ ଇତିହାସର ସବୁଠାରୁ ଭୟଙ୍କର ଭୁଲ ଥିଲା। ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ଲୋକପ୍ରିୟ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ୱାଇ.ଏସ୍. ରାଜଶେଖର ରେଡ୍ଡୀ (YSR)ଙ୍କର ଏକ ହେଲିକପ୍ଟର ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା। ଏହାପରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ୱାଇ.ଏସ୍. ଜଗନ ମୋହନ ରେଡ୍ଡୀଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ କରିବା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ କଂଗ୍ରେସରେ ଦାବି ଉଠିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଦିଲ୍ଲୀ ହାଇକମାଣ୍ଡ ସେମାନଙ୍କ ଦାବିକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରି କେ. ରୋସୈୟାଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ କରିଦେଲେ।
କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ, ଜଗନ ଯେତେବେଳେ ନିଜ ବାପାଙ୍କ ସମର୍ଥକଙ୍କୁ ଭେଟିବା ପାଇଁ ‘ଓଦାର୍ପୁ ଯାତ୍ରା’ (Odarpu Yatra) କରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ, ସୋନିଆ ଗାନ୍ଧୀ ଏବଂ କଂଗ୍ରେସ ନେତୃତ୍ୱ ତାହାକୁ ବିରୋଧ କଲେ। ହାଇକମାଣ୍ଡଙ୍କୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରି ଜଗନ ଯାତ୍ରା କଲେ ଏବଂ ୨୦୧୧ରେ କଂଗ୍ରେସ ଛାଡ଼ି ନିଜର ନୂଆ ଦଳ ‘YSR କଂଗ୍ରେସ ପାର୍ଟି’ ଗଠନ କଲେ। ଏହାର ପରିଣାମ ସ୍ୱରୂପ, ୨୦୧୯ ନିର୍ବାଚନରେ ଜଗନ ମୋହନ ରେଡ୍ଡୀ ୧୭୫ଟି ଆସନରୁ ୧୫୧ଟି ଆସନ ଜିତି ଏକ ବଡ଼ ସଫଳତା ପାଇଲେ। ଆଉ ଯେଉଁ କଂଗ୍ରେସ ଦିନେ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶରେ ଏକ ନମ୍ବର ଥିଲା, ତାହା ଆଜି ସେଠାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ନିଶ୍ଚିହ୍ନ ହୋଇଯାଇଛି।
ଏହି ସମାନ ସାଂଗଠନିକ ଦୁର୍ବଳତା ନିକଟ ଅତୀତରେ ରାଜସ୍ଥାନ ଏବଂ ପଞ୍ଜାବରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା। ୨୦୨୨ରେ ରାଜସ୍ଥାନରେ ଯେତେବେଳେ ଅଶୋକ ଗେହଲଟଙ୍କ ବଦଳରେ ସଚିନ ପାଇଲଟଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ କରିବାକୁ ହାଇକମାଣ୍ଡ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ସେତେବେଳେ ଗେହଲଟଙ୍କ ସମର୍ଥକ ୮୦ରୁ ଅଧିକ ବିଧାୟକ ବିଦ୍ରୋହ କରିଦେଲେ। ଦିଲ୍ଲୀରୁ ଯାଇଥିବା ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷକ ମଲ୍ଲିକାର୍ଜୁନ ଖାର୍ଗେ ଏବଂ ଅଜୟ ମାକେନଙ୍କ ବୈଠକକୁ ସେମାନେ ବୟକଟ୍ କଲେ। ଏହା କଂଗ୍ରେସ ହାଇକମାଣ୍ଡଙ୍କ କ୍ଷମତାକୁ ସାରାଦେଶ ଆଗରେ ହାସ୍ୟାସ୍ପଦ କରିଦେଇଥିଲା।
ସେହିପରି ପଞ୍ଜାବରେ ନିର୍ବାଚନର ମାତ୍ର କିଛି ମାସ ପୂର୍ବରୁ କ୍ୟାପ୍ଟେନ ଅମରିନ୍ଦର ସିଂହଙ୍କୁ ଅପମାନିତ କରି ହଟାଇ ଦିଆଗଲା। ପ୍ରଥମେ ନବଜୋତ ସିଂହ ସିଦ୍ଧୁ ଏବଂ ପରେ ଚରଣଜିତ ସିଂହ ଚନ୍ନୀଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଅଣାଗଲା। ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଯୋଗୁଁ କଂଗ୍ରେସ ଭିତରେ ଏଭଳି କନ୍ଦଳ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା ଯେ, ୨୦୨୨ ପଞ୍ଜାବ ନିର୍ବାଚନରେ ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟି (AAP) କ୍ଷମତାକୁ ଆସିଲା ଏବଂ କଂଗ୍ରେସ ମାତ୍ର ୧୮ଟି ଆସନରେ ସୀମିତ ରହିଗଲା।
ହାଇକମାଣ୍ଡଙ୍କ ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ଆଜିର ନୁହେଁ, ଏହା ଦଶନ୍ଧି ଦଶନ୍ଧି ପୁରୁଣା। ୧୯୮୨ ମସିହାର ଏକ ଘଟଣାକୁ ରାଜନୈତିକ ସମୀକ୍ଷକମାନେ ଏହାର ମୂଳ ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ସେତେବେଳେ ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ହାଇଦ୍ରାବାଦର ବେଗମପେଟ୍ ବିମାନବନ୍ଦରରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ, ସେଠାର ସ୍ୱାଗତ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ନେଇ ତତ୍କାଳୀନ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଟି. ଅଞ୍ଜୟାଙ୍କୁ ସାର୍ବଜନୀନ ଭାବେ ଗାଳିଗୁଲଜ ବା ଅପମାନିତ କରିଥିଲେ।
ଏହି ଘଟଣାକୁ ସେତେବେଳେ ଆନ୍ଧ୍ରର ଜନସାଧାରଣ ‘ତେଲୁଗୁ ଆତ୍ମଗୌରବ’ (Telugu Self-Respect) ପ୍ରତି ଅପମାନ ବୋଲି ଭାବିଲେ। ଏହି ଅସନ୍ତୋଷରୁ ହିଁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା ଏନ.ଟି. ରାମାରାଓଙ୍କ ‘ତେଲୁଗୁ ଦେଶମ ପାର୍ଟି’ ବା TDP, ଯିଏ ୧୯୮୩ରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ କଂଗ୍ରେସକୁ ଆନ୍ଧ୍ରରେ ପରାସ୍ତ କରିଥିଲା। ଯଦିଓ କଂଗ୍ରେସ ଏହାକୁ ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ବୋଲି କହିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଜନମାନସରେ ଏହା ହାଇକମାଣ୍ଡଙ୍କ ଅହଂକାର ଭାବେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଥିଲା।
ତେବେ ଏହି ସବୁ ଉଦାହରଣରୁ ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ – ଦିଲ୍ଲୀରେ ବସିଥିବା ନେତୃତ୍ୱ ଯେତେବେଳେ ବି ଆଞ୍ଚଳିକ ସ୍ତରର ମାଟିର ନେତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାଭିମାନ ଏବଂ ଆଶା ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ଦବାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଛି, ସେତେବେଳେ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ରୋହ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଆଜି କର୍ଣ୍ଣାଟକରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ସମାନ ସ୍ଥିତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି। ସିଦ୍ଧାରାମୈୟା ଏବଂ ଡି.କେ. ଶିବକୁମାରଙ୍କ କ୍ଷମତା ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯଦି ହାଇକମାଣ୍ଡ ସଠିକ୍ ସମୟରେ ଏବଂ ସମ୍ମାନଜନକ ଭାବେ ସମାଧାନ ନକରନ୍ତି, ତେବେ କର୍ଣ୍ଣାଟକରେ ମଧ୍ୟ କଂଗ୍ରେସକୁ ପୁଣି ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ରାଜନୈତିକ କ୍ଷତି ସହିବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ।
କଂଗ୍ରେସ ନିଜର ଏହି ପୁରୁଣା ଭୁଲରୁ ଶିକ୍ଷା ନେବ ନା ପୁଣି ଥରେ କୌଣସି ରାଜ୍ୟ ହରାଇବ, ତାହା ଆଗାମୀ ସମୟ ହିଁ କହିବ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/learn-something-from-vijay-and-subhendu-mohan/
ବିଜୟ ଓ ଶୁଭେନ୍ଦୁଙ୍କଠାରୁ କିଛି ଶିଖନ୍ତୁ ମୋହନ ! || Learn something from Vijay and Subhendu, Mohan!
