ଭାବନ୍ତୁ ତ— ଜଣେ ମହିଳା, ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଇଂରେଜ ସରକାରର ଜଣେ ବଡ଼ ପୋଲିସ ଅଫିସର। ହେଲେ ସେହି ସ୍ତ୍ରୀ ନିଜ ଦେଶ ଏବଂ ନେତାଜୀ ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷଙ୍କ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଛାତିରେ ଗୁଳି ଚଳାଇବାକୁ ପଛାଇ ନଥିଲେ!
ଏହା କୌଣସି କାଳ୍ପନିକ ସିନେମାର କାହାଣୀ ନୁହେଁ। ଏହା ହେଉଛି ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ଇତିହାସର ଏକ ରକ୍ତଭିଜା ସତ୍ୟ, ଯାହାକୁ ବୋଧହୁଏ ଆଜିର ପିଢ଼ି ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଦିଆଯାଇ ନାହିଁ। ଆମେ କହୁଛୁ ଆଜାଦ ହିନ୍ଦ୍ ଫୌଜର ଝାନ୍ସୀ ରାଣୀ ରେଜିମେଣ୍ଟର ସେହି ଅଦମ୍ୟ ବୀରାଙ୍ଗନାଙ୍କ କଥା, ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ନୀରା ଆର୍ଯ୍ୟ।
ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ‘ଆଜାଦୀ କା ଅମୃତ ମହୋତ୍ସବ’ରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଶର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଗୁପ୍ତଚର ଭାବେ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ କିଏ ଥିଲେ ଏହି ନୀରା ଆର୍ଯ୍ୟ? ନେତାଜୀଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଯାଇ ସେ କାହିଁକି ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ? ଆଉ କାଳାପାଣି ଜେଲ୍ରେ ଇଂରେଜମାନେ ତାଙ୍କ ଉପରେ କି ଭୟଙ୍କର ଅତ୍ୟାଚାର ଚଳାଇଥିଲେ? ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଆଜିର ଏହି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଉପସ୍ଥାପନାରେ।
୧୯୦୨ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ୫ ତାରିଖରେ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ବାଗପତ ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଖେକଡ଼ା ଗାଁରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ନୀରା। ବାଲ୍ୟକାଳ ଅନ୍ୟ ସାଧାରଣ ଝିଅମାନଙ୍କ ଭଳି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ମନ ଭିତରେ ଦେଶପ୍ରେମର ନିଆଁ ଜଳୁଥିଲା।
ଯୌବନରେ ପାଦ ଦେବା ପରେ ନୀରାଙ୍କ ବିବାହ ହୁଏ ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ଜୟରଞ୍ଜନ ଦାସଙ୍କ ସହିତ। ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ଥିଲେ ତତ୍କାଳୀନ ବ୍ରିଟିଶ ସିଆଇଡି (CID)ର ଜଣେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଇନ୍ସପେକ୍ଟର। ଅର୍ଥାତ୍ ଗୋଟିଏ ପଟେ ସ୍ୱାମୀ ଇଂରେଜ ହୁକୁମତର ଜଣେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଗୁଲାମ ଅଫିସର, ଆଉ ଅନ୍ୟପଟେ ନୀରା— ଯାହାଙ୍କ ରକ୍ତରେ ଚାଲୁଥିଲା ଇଂରେଜମାନଙ୍କୁ ଭାରତରୁ ବିତାଡ଼ିତ କରିବାର ସଂକଳ୍ପ।
ନୀରା ଚୁପଚାପ୍ ନିଜକୁ ଆଜାଦ ହିନ୍ଦ୍ ଫୌଜ ସହିତ ଯୋଡ଼ିଲେ ଏବଂ ରାଣୀ ଝାନ୍ସୀ ରେଜିମେଣ୍ଟରେ ସାମିଲ ହେଲେ। ନେତାଜୀ ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ ତାଙ୍କ ସାହସ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବୁଦ୍ଧି ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତଚର ବିଭାଗର ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ। ବ୍ରିଟିଶ ପ୍ରଶାସନର ଗୁପ୍ତ ତଥ୍ୟ ଆଜାଦ ହିନ୍ଦ୍ ଫୌଜ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚାଇବାରେ ନୀରା ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କଲେ।
କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟ ବେଶୀ ଦିନ ଲୁଚି ରହିଲା ନାହିଁ। ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ନିଜ ପତ୍ନୀ ନେତାଜୀଙ୍କ ପାଇଁ କାମ କରୁଛନ୍ତି। ଜଣେ ବ୍ରିଟିଶ ଅଫିସର ପାଇଁ ଏହା ଅପମାନ ଓ ବିଶ୍ୱାସଘାତକତା ଥିଲା। ସେ ସ୍ଥିର କଲେ, ଯେକୌଣସି ଉପାୟରେ ନେତାଜୀଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚି ତାଙ୍କୁ ରାସ୍ତାରୁ ହଟାଇ ଦେବେ।
ଦିନଟିଏ ଆସିଲା, ଯେଉଁଦିନ ଇତିହାସ ନୂଆ ମୋଡ଼ ନେଲା।
ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ନେତାଜୀ ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପହଞ୍ଚିଗଲେ। ଆଖି ଆଗରେ ନେତାଜୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ବନ୍ଧୁକ ଉଠାଇ ଗୁଳି ଚଳାଇଲେ। କିନ୍ତୁ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସେହି ଗୁଳି ନେତାଜୀଙ୍କ ଦେହରେ ନବାଜି ତାଙ୍କ ଡ୍ରାଇଭରଙ୍କୁ ଲାଗିଲା। ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ପୁଣି ଥରେ ନେତାଜୀଙ୍କ ଉପରକୁ ଗୁଳି ଚଳାଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିଲେ।
ଠିକ୍ ସେତିକି ବେଳେ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ ନୀରା ଆର୍ଯ୍ୟ। ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଥିଲେ ଦୁଇଟି ରାସ୍ତା— ଗୋଟିଏ ପଟେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପ୍ରତି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଆଉ ଅନ୍ୟପଟେ ଭାରତ ମାତାର ଆଶା-ଭରସା ନେତାଜୀଙ୍କ ଜୀବନ!
ନୀରା ଗୋଟିଏ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ବିଳମ୍ବ କଲେ ନାହିଁ। ସିନ୍ଦୂର ଓ ସଂସାରକୁ ପଛରେ ପକାଇ ସେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ଶ୍ରୀକାନ୍ତଙ୍କ ଛାତିରେ ଗୁଳି ଚଳାଇ ତାଙ୍କୁ ସେଇଠି ହିଁ ନିପାତ କଲେ!
ଜଣେ ନାରୀ ଦେଶର ମୁକ୍ତି ସଂଗ୍ରାମ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତାଙ୍କ ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ବଳି ଦେଇଦେଲେ। ଏହି ତ୍ୟାଗର ଉଦାହରଣ ବିଶ୍ୱ ଇତିହାସରେ ବିରଳ।
ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ହତ୍ୟା ପରେ ଇଂରେଜ ପୋଲିସ ନୀରାଙ୍କୁ ଗିରଫ କଲା। ତାଙ୍କୁ ପଠାଇ ଦିଆଗଲା ଆଣ୍ଡାମାନର କୁଖ୍ୟାତ ସେଲୁଲାର୍ ଜେଲ୍ ବା ‘କାଳାପାଣି’।
ଇଂରେଜମାନେ ନେତାଜୀ କେଉଁଠି ଲୁଚିଛନ୍ତି ତାହା ଜାଣିବା ପାଇଁ ନୀରାଙ୍କ ଉପରେ ଚଳାଇଲେ ଅକଥନୀୟ, ଅମାନୁଷିକ ଅତ୍ୟାଚାର। ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲେଖିକା ଫରହାନା ତାଜ୍ ନିଜ ପୁସ୍ତକ ‘First Lady Spy of INA: Neera Arya’ ରେ ଏହି ଅତ୍ୟାଚାରର ଏପରି ଏକ ବର୍ଣ୍ଣନା ଦେଇଛନ୍ତି, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ଆଜି ବି ଲୋମ ଟାଙ୍କୁରି ଉଠେ।
କୋଲକାତାରୁ ଆଣ୍ଡାମାନ ନେବା ପରେ ଜେଲ୍ରେ ତାଙ୍କ ଗୋଡ଼ରୁ ଶିକୁଳି କାଟିବା ପାଇଁ ଜଣେ କମାରକୁ ଡକାଗଲା। ସେହି କମାର ଶିକୁଳି କାଟିବା ବାହାନାରେ ହାତୁଡ଼ିରେ ନୀରାଙ୍କ ଗୋଡ଼ ଉପରେ ଏଭଳି ଆଘାତ କଲା ଯେ ତାଙ୍କ ଚମଡ଼ା ଫାଟି ରକ୍ତ ବୋହିବାକୁ ଲାଗିଲା।
ଏହାପରେ ଜେଲର୍ ଆସି ପଚାରିଲା— “କହ, ତୋର ନେତାଜୀ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି?” ନୀରା ହସି ହସି ଉତ୍ତର ଦେଲେ— “ନେତାଜୀ ମୋ ହୃଦୟରେ ଅଛନ୍ତି!”
ଏତିକି ଶୁଣି ଜେଲର୍ କ୍ରୋଧରେ ପାଗଳ ହୋଇଗଲା। ସେ ନୀରାଙ୍କ ଉପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଶାଳୀନ ଆକ୍ରମଣ କଲା ଏବଂ କମାରକୁ ଏକ ଧାରୁଆ ଲୁହା ଅସ୍ତ୍ରରେ ନୀରାଙ୍କ ସ୍ତନ କାଟି ଫିଙ୍ଗିଦେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲା। ସେହି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ନୀରା ଚିତ୍କାର କରି ଉଠିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶେଷ ନିଃଶ୍ୱାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନେତାଜୀଙ୍କ ବିଷୟରେ ଗୋଟିଏ ବି ଗୁପ୍ତ କଥା ପ୍ରକାଶ କରିନଥିଲେ।
୧୯୪୭ରେ ଦେଶ ସ୍ୱାଧୀନ ହେଲା। ନୀରା ଆର୍ଯ୍ୟ ଜେଲ୍ରୁ ମୁକୁଳିଲେ ସତ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ କ’ଣ ମିଳିଲା?
ନା ସମ୍ମାନ, ନା ସ୍ୱୀକୃତି। ଆଜାଦ ହିନ୍ଦ୍ ଫୌଜର ଏହି ମହାନ ସଂଗ୍ରାମୀଙ୍କୁ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାରତ ଭୁଲିଗଲା। ଜୀବନର ଶେଷ ସମୟରେ ହାଇଦ୍ରାବାଦର ଏକ ଭଙ୍ଗା କୁଡ଼ିଆରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ଅନାହାର ମଧ୍ୟରେ ସେ ଦିନ କାଟିଲେ। ରାସ୍ତା କଡ଼ରେ ଫୁଲ ବିକ୍ରି କରି ତାଙ୍କୁ ପେଟ ପୋଷିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା।
ଏବଂ ଶେଷରେ ୧୯୯୮ ମସିହାରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଜ୍ଞାତ ଭାବେ ଏହି ବୀରାଙ୍ଗନା ଦୁନିଆରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ।
ଯେଉଁ ଦେଶ ପାଇଁ ସେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀ, ନିଜ ଶରୀର ଏବଂ ନିଜ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଶାନ୍ତିକୁ ବଳିଦାନ ଦେଲେ, ସେହି ଦେଶର ଇତିହାସ ପୃଷ୍ଠାରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ପାରାଗ୍ରାଫ୍ ବି ରହିଲା ନାହିଁ।
Also read : https://purvapaksa.com/commissionerate-polices-massive-enforcement-drive-in-cuttack/
