ସୀମାପାର ଆତଙ୍କବାଦକୁ ନେଇ ପାକିସ୍ତାନର ଅସହଯୋଗୀ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଏବଂ ୧୯୬୦ ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ଜଳ ଚୁକ୍ତିର ସ୍ଥଗିତାଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ନିଜର ଜଳ ସମ୍ପଦ ଏବଂ ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଐତିହାସିକ ତଥା ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ଜାମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀରରେ ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ଅବବାହିକାରୁ ପ୍ରବାହିତ ଜଳରାଶିର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦକ୍ଷ ବିନିଯୋଗ କରିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଅତିରିକ୍ତ ୫,୫୦୦ ମେଗାୱାଟ୍ କ୍ଷମତାସମ୍ପନ୍ନ ନୂତନ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି। ପାକିସ୍ତାନ ପୋଷିତ ଆତଙ୍କବାଦୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପହଲଗାମରେ ହୋଇଥିବା ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଭାରତ ଦ୍ୱାରା ସିନ୍ଧୁ ଜଳ ଚୁକ୍ତିକୁ ସ୍ଥଗିତ ରଖାଯାଇଥିବା ବେଳେ, ବର୍ତ୍ତମାନ ପୁରୁଣା ଢାଞ୍ଚାକୁ ଫେରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ବୋଲି ଭାରତୀୟ କୂଟନୈତିକ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ମହଲରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଦିଆଯାଇଛି।
ନୂତନ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକର ବିବରଣୀ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା
ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଜାମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀର ଅଞ୍ଚଳରେ ଚେନାବ ଏବଂ ଜେଲମ ଭଳି ପଶ୍ଚିମ ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଏହି ନୂତନ ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକର କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗେଇ ଚାଲିଛି। ଚଳିତ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ୬୨୪ ମେଗାୱାଟ୍ କ୍ଷମତାସମ୍ପନ୍ନ ‘କିରୁ’ ଏବଂ ୧,୦୦୦ ମେଗାୱାଟ୍ କ୍ଷମତାସମ୍ପନ୍ନ ‘ପାକଲ ଦୁଲ’ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ଲାଣ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହେବାକୁ ଯାଉଛି।
ଏହାବ୍ୟତୀତ ଆଗାମୀ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ଜାମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀରରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରକଳ୍ପ ମାଧ୍ୟମରେ ୫,୫୦୦ ମେଗାୱାଟ୍ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ଯୋଡ଼ିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ରହିଛି:
- ସୱାଲକୋଟ୍ : ୧,୮୫୬ ମେଗାୱାଟ୍ କ୍ଷମତାସମ୍ପନ୍ନ ବିଶାଳ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ
- ରାତଲେ : ୮୫୦ ମେଗାୱାଟ୍
- କ୍ୱାର : ୫୪୦ ମେଗାୱାଟ୍
- ଉରୀ ଷ୍ଟେଜ୍-୧ ଓ ୨ : ୨୪୦ ମେଗାୱାଟ୍
- ଦୁଲହସ୍ତୀ ଷ୍ଟେଜ୍-୨ : ୨୬୦ ମେଗାୱାଟ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରକଳ୍ପ ନିର୍ମାଣ ଦ୍ୱାରା କେବଳ ଜାମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀରରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଅଭାବ ଦୂର ହେବ ନାହିଁ, ବରଂ ସାରା ଉତ୍ତର ଭାରତର ସ୍ୱଚ୍ଛ ଶକ୍ତି ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ପୂରଣ କରାଯାଇପାରିବ।
୧୯୬୦ ସିନ୍ଧୁ ଚୁକ୍ତି ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ସ୍ଥିତି: ଆଉ ପୁରୁଣା ଢାଞ୍ଚା ନୁହେଁ
ଭାରତୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଓ ବୈଦେଶିକ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ୧୯୬୦ ମସିହାରେ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାଙ୍କ ମଧ୍ୟସ୍ଥତାରେ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଥିବା ସିନ୍ଧୁ ଜଳ ଚୁକ୍ତି ବର୍ତ୍ତମାନର ବାସ୍ତବତା ଆଗରେ ନିଜର ପ୍ରାସଙ୍ଗିକତା ହରାଇସାରିଛି। ଦୀର୍ଘ ୬ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଭାରତ ଏହି ଚୁକ୍ତିର ଅକ୍ଷର ଅକ୍ଷର ପାଳନ କରିଆସିଥିଲା, ଯୁଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରତିକୂଳ ପରିସ୍ଥିତି ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ପାକିସ୍ତାନକୁ ଜଳ ଯୋଗାଣ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ କରିନଥିଲା। ମାତ୍ର ପାକିସ୍ତାନ ଲଗାତାର ଭାବେ ସୀମାପାର ଆତଙ୍କବାଦକୁ ପ୍ରଶ୍ରୟ ଦେଇ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିଶ୍ୱାସନୀୟତା ଭଙ୍ଗ କରିଛି।
ସରକାରୀ ସୂତ୍ରରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ, ଯଦି ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏହି ଚୁକ୍ତି ଉପରେ କୌଣସି ପୁନଃଆଲୋଚନା ହୁଏ, ତେବେ ତାହା ପୁରୁଣା ସୋପାନରେ ହେବ ନାହିଁ। ବର୍ତ୍ତମାନର ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଗ୍ଲେସିୟର ତରଳିବା, ନଦୀ ଜଳପ୍ରବାହରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ବଢ଼ୁଥିବା ଜନସଂଖ୍ୟାର ଜଳ ଦାବି, ନୂତନ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଏବଂ ଭାରତର ସୁରକ୍ଷା ଚିନ୍ତାକୁ ଆଧାର କରି ନୂତନ ନିୟମାବଳୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯିବ। ପାକିସ୍ତାନ ସୀମାପାର ଆତଙ୍କବାଦକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ବନ୍ଦ ନକରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଚୁକ୍ତି ସ୍ଥଗିତ ରହିବ।
ପାକିସ୍ତାନର ଅପପ୍ରଚାର ଓ ଭାରତର କଡ଼ା ପ୍ରତିଉତ୍ତର
ଭାରତ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ହେଉଥିବା ପ୍ରାୟ ୭୦ରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ (ଯଥା ବଗଲିହାର, ତୁଲବୁଲ, ସଲାଲ ଆଦି) ଉପରେ ପାକିସ୍ତାନ ଅନେକ ଦିନରୁ ଆପତ୍ତି ଉଠାଇ ଆସୁଛି। ସେହିପରି ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମଞ୍ଚରେ ପାକିସ୍ତାନ ନିଜକୁ ‘ପୀଡ଼ିତ’ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। ତେବେ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନ ପାକିସ୍ତାନର ଏହି ଅପପ୍ରଚାରକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣ୍ଡନ କରିଛି।
ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ଅବବାହିକାରୁ ପାକିସ୍ତାନକୁ ବାର୍ଷିକ ପ୍ରାୟ ୧୩୫-୧୪୦ ଏମ୍ଏଫ୍ (MAF) ଜଳ ମିଳିଥାଏ। ମାତ୍ର ନିଜର ଦୁର୍ବଳ କେନାଲ୍ ନେଟୱର୍କ ଏବଂ ଡ୍ୟାମ୍ର ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ପାକିସ୍ତାନ ବାର୍ଷିକ ପ୍ରାୟ ୩୫ MAF ରୁ ଅଧିକ ଜଳ ସମୁଦ୍ରକୁ ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ଦେଇଥାଏ; ଯାହାକି ସିନ୍ଧୁ ଚୁକ୍ତି ଅଧୀନରେ ଭାରତର ମୋଟ ପ୍ରାପ୍ତ ଜଳ (୩୩ MAF) ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ। ନିଜର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଜଳ ପରିଚାଳନା ବିଫଳତାକୁ ଲୁଚାଇବା ପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନ ଭାରତ ଉପରେ ଦୋଷାରୋପ କରୁଛି।
ମୋଟ ଉପରେ, ଭାରତର ଏହି ୫,୫୦୦ ମେଗାୱାଟ୍ର ନୂତନ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ଅଭିଯାନ ଜାମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀରର ସାମାଜିକ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶକୁ ନୂଆ ଗତି ଦେବା ସହ, ଦେଶର ଜଳ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବ।
