୧୯୬୦ ମସିହାର ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ଜଳ ଚୁକ୍ତିକୁ ନେଇ ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତେଜନା ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ବେଳେ ଏକ ଚାଞ୍ଚଲ୍ୟକର ତଥ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ସୀମାପାର ଆତଙ୍କବାଦ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ନେଇ ଭାରତ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଚୁକ୍ତିକୁ ସ୍ଥଗିତ ରଖିବା ପରେ ପାକିସ୍ତାନ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମଞ୍ଚରେ ଜଳ ସଙ୍କଟର ଦାବି କରି ରୋଦନ କରୁଥିବା ବେଳେ ବାସ୍ତବତା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ। ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ଏବଂ ଜଳବିଜ୍ଞାନ ଆକଳନରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ, ସିନ୍ଧୁ ଚୁକ୍ତି ଅଧୀନରେ ଭାରତକୁ ମିଳୁଥିବା ମୋଟ ଜଳ ଅପେକ୍ଷା ଯଥେଷ୍ଟ ଅଧିକ ଜଳରାଶି ପାକିସ୍ତାନ ନିଜର ଦୁର୍ବଳ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଯୋଗୁଁ ଆରବ ସାଗରରେ ବୋହିଯାଇ ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ଦେଉଛି। ନିଜର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅପାରଗତାକୁ ଲୁଚାଇବା ପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନ ସଦାସର୍ବଦା ଭାରତ ଉପରେ ମିଥ୍ୟା ଆରୋପ ଲଗାଉଥିବା ଏଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଛି।
ଜଳ ପରିଚାଳନାରେ ପାକିସ୍ତାନର ଚରମ ବିଫଳତା
ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ଜଳ ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ସିନ୍ଧୁ, ଚେନାବ ଓ ଜେଲମ ଆଦି ତିନୋଟି ପଶ୍ଚିମ ନଦୀର ପ୍ରାୟ ୮୦ ପ୍ରତିଶତ ଜଳ ପାକିସ୍ତାନକୁ ଆବଣ୍ଟିତ କରାଯାଇଥିଲା। ଅପରପକ୍ଷରେ, ରାବି, ବ୍ୟାସ୍ ଓ ସୁତଲେଜ୍ ଆଦି ପୂର୍ବ ନଦୀଗୁଡ଼ିକରୁ ଭାରତକୁ ମାତ୍ର ୩୩ MAF (ମୋଟ ଜଳର ପ୍ରାୟ ୨୦%) ଜଳପ୍ରବାହ ଅଧିକାର ମିଳିଥିଲା।
ତେବେ ପାକିସ୍ତାନ ନିଜ ଦେଶରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଡ୍ୟାମ୍, ଜଳାଶୟ ଏବଂ ସୁସଂଗଠିତ କେନାଲ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନିର୍ମାଣ କରିବାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଫଳ ହୋଇଛି। ଏହାର ପରିଣାମ ସ୍ୱରୂପ, ବାର୍ଷିକ ପ୍ରାୟ ୩୫ ରୁ ୪୦ MAF ଜଳ ବିନା କୌଣସି ବ୍ୟବହାରରେ ସିଧାସଳଖ ଆରବ ସାଗରରେ ମିଶି ନଷ୍ଟ ହେଉଛି। ଅର୍ଥାତ୍, ଭାରତ ନିଜ ଭାଗର ଯେତିକି ମୋଟ ଜଳ ବ୍ୟବହାର କରେ, ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଜଳ ପାକିସ୍ତାନ ସମୁଦ୍ରରେ ଭସାଇ ଦେଉଛି।
ଆଞ୍ଚଳିକ ରାଜନୀତି ଓ ମିଥ୍ୟା ଅପପ୍ରଚାର
)
ପାକିସ୍ତାନର ପଞ୍ଜାବ ଓ ସିନ୍ଧ ପ୍ରଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ଦିନରୁ ଜଳ ବଣ୍ଟନକୁ ନେଇ ଗୃହବିବାଦ ଜାରି ରହିଛି। ସିନ୍ଧ ପ୍ରଦେଶର କୃଷକମାନେ ଉପଯୁକ୍ତ ପରିମାଣର ପାଣି ପାଉନଥିବା ବେଳେ, ସ୍ଥାନୀୟ ସରକାର ନିଜର ଦୋଷ ଢାଙ୍କିବା ପାଇଁ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଭାରତ ବିରୋଧରେ ଭ୍ରମିତ କରିଆସୁଛନ୍ତି।
“ଭାରତ ପାକିସ୍ତାନର ପାଣି ରୋକୁଛି” ବୋଲି ଯେଉଁ କାହାଣୀ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ବିଶ୍ୱ ଦରବାରରେ କୁହାଯାଉଥିଲା, ତାହା ପ୍ରକୃତରେ ସେମାନଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ଭିତ୍ତିଭୂମିର ଦୁର୍ବଳତା। ଜଳାଶୟଗୁଡ଼ିକରୁ ପାଂଶୁ ନହଟିବା ଏବଂ କେନାଲଗୁଡ଼ିକର ମରାମତି ନହେବା ଯୋଗୁଁ କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗମ୍ଭୀର ସଙ୍କଟ ଦେଖାଦେଇଛି।
ଚୁକ୍ତି ସ୍ଥଗିତ ଓ ଭାରତର ଦୃଢ଼ ଆଭିମୁଖ୍ୟ
ସୀମାପାର ଆତଙ୍କବାଦକୁ ପାକିସ୍ତାନ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ପ୍ରଶ୍ରୟ ଦେଇଚାଲିଥିବାରୁ, ଭାରତ ସରକାର ସିନ୍ଧୁ ଜଳ ଚୁକ୍ତିର ସମୀକ୍ଷା କରି ଏହାକୁ ସ୍ଥଗିତ ରଖିଛନ୍ତି। “ରକ୍ତ ଏବଂ ପାଣି ଏକାଠି ବୋହିପାରିବ ନାହିଁ” ବୋଲି ନୀତି ଗ୍ରହଣ କରି ଭାରତ ଏବଂ ଜାମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀରରେ ନିଜସ୍ୱ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ଓ ଜଳସେଚନ କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ଦ୍ରୁତ ପଦକ୍ଷେପ ନେଉଛି।
ଭାରତ ବର୍ତ୍ତମାନ ଚେନାବ ଓ ଜେଲମ ନଦୀ ଉପରେ ୫,୫୦୦ ମେଗାୱାଟ୍ରୁ ଅଧିକ କ୍ଷମତାର ନୂତନ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ନିର୍ମାଣ କରୁଛି। ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଭାରତକୁ ଯେଉଁସବୁ ଅଧିକାର ମିଳିଥିଲା, ସେଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଭାରତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇସାରିଛି।
ଆଗାମୀ ସମୟରେ ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ପ୍ରଭାବ
ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ଜଳ ଚୁକ୍ତି ବର୍ତ୍ତମାନ ଏକ ବଡ଼ ରଣନୈତିକ ମୋଡ଼ରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ପାକିସ୍ତାନ ଯଦି ସୀମାପାର ଆତଙ୍କବାଦ ବନ୍ଦ ନକରେ ଏବଂ ନିଜର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଜଳ ପରିଚାଳନାରେ ସଂସ୍କାର ନଆଣେ, ତେବେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ଜଳ ଓ ଖାଦ୍ୟ ସଙ୍କଟ ସୃଷ୍ଟି ହେବ। ଭାରତ ନିଜର ସାମରିକ ଓ ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆଉ ପୁରୁଣା ଦୁର୍ବଳ ନୀତିରେ ଅଟକି ରହିବ ନାହିଁ ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଦେଇଛି।
