ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଭାରତୀୟ ରାଜନୈତିକ ଏବଂ ସାମାଜିକ ଦୃଶ୍ୟପଟ୍ଟରେ ସତ୍ୟ ଓ ତଥ୍ୟ ଅପେକ୍ଷା ସୋସିଆଲ ମିଡିଆର ଆଖ୍ୟାନ ବା ‘ନରେଟିଭ୍’ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେଉଛି। ମୁମ୍ବାଇ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣର ଗିରଫ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଅଜମଲ କସାବ୍ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ନିକଟରେ ଲଦାଖର ଅଧିକାର ପାଇଁ ଲଢ଼ୁଥିବା ପରିବେଶବିତ୍ ସୋନମ ୱାଙ୍ଗଚୁକ୍ଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ଚାଲିଥିବା ତର୍କବିତର୍କ ଏହାର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଦାହରଣ।
ବର୍ତ୍ତମାନର ଗଣମାଧ୍ୟମ ଏବଂ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଯୁଗରେ କିଭଳି ବାସ୍ତବ ତଥ୍ୟକୁ ପଛରେ ପକାଇ କାଳ୍ପନିକ କାହାଣୀ, ଆବେଗ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ଆଖ୍ୟାନ ଜନମତକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛି, ତାହାକୁ ନେଇ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଓ ରାଜନୈତିକ ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।
କସାବ୍ ପ୍ରସଙ୍ଗରୁ ୱାଙ୍ଗଚୁକ୍ଙ୍କ ଆନ୍ଦୋଳନ: କାହାଣୀର ପରିବର୍ତ୍ତନ
୧୬/୧୧ ମୁମ୍ବାଇ ଆକ୍ରମଣ ସମୟରେ ଅଜମଲ କସାବ୍ ଗିରଫ ହେବା ପରେ, ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଏବଂ ସମ୍ବାଦ ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ତା’ର ହାତରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଥିବା ରକ୍ଷାସୂତ୍ର ବା ହିନ୍ଦୁ ଧାର୍ମିକ ଧାଗାକୁ ନେଇ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଆଖ୍ୟାନ ଗଢ଼ାଯାଇଥିଲା। ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଏହାକୁ ‘ହିନ୍ଦୁ ଆତଙ୍କବାଦ’ ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରିବାକୁ ପ୍ରୟାସ କରାଯାଇଥିଲା, ଯଦିଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ କୋର୍ଟ ଓ ଆଇନଗତ ତଦନ୍ତରୁ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଥିଲା ଯେ ଏହା ପାକିସ୍ତାନୀ ଆତଙ୍କବାଦୀ ସଂଗଠନ ଲସ୍କର-ଏ-ତୋଇବାର ଏକ ନୃଶଂସ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ଥିଲା। ବାସ୍ତବ ତଥ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଭ୍ରମାତ୍ମକ କାହାଣୀ ବ୍ୟାପିସାରିଥିଲା।
ସେହିପରି ବର୍ତ୍ତମାନ ସୋନମ ୱାଙ୍ଗଚୁକ୍ଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଦୁଇଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ଆଖ୍ୟାନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି। ଗୋଟିଏ ପକ୍ଷ ତାଙ୍କୁ ଲଦାଖର ଜଳ, ଜଙ୍ଗଲ, ଜମି ଓ ସଂସ୍କୃତି ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଜଣେ ସଚ୍ଚା ଦେଶପ୍ରେମୀ ଓ ପରିବେଶବିତ୍ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଅନ୍ୟପକ୍ଷ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶାସନିକ ସ୍ଥିରତା ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା ଏବଂ ବିଦେଶୀ ପ୍ରଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। ଉଭୟ ମାମଲାରେ ପ୍ରକୃତ ସତ୍ୟ ଏବଂ ସାମ୍ବିଧାନିକ ତଥ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆର କୋଳାହଳ ମଧ୍ୟରେ ହଜିଯାଉଛି।
ରାଜନୀତିରେ ‘ଡିଜିଟାଲ ଆଖ୍ୟାନ’ର ଶକ୍ତି
ବିଶାରଦଙ୍କ ମତରେ, ଆଜିର ରାଜନୀତିରେ କେବଳ କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ନୀତି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହେଁ, ବରଂ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମନରେ କେଉଁ କାହାଣୀଟିକୁ ଗ୍ରହଣୀୟ କରାଯାଇପାରୁଛି, ତାହା ପ୍ରଧାନ ସାଜୁଛି। ଅଲଗୋରିଦମ୍, AI-ଉତ୍ପାଦିତ ବିଷୟବସ୍ତୁ ଏବଂ ଆବେଗାତ୍ମକ ପୋଷ୍ଟଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ନିରପେକ୍ଷ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି।
ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ବିଷୟରେ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଏକ ଦୃଢ଼ କାହାଣୀ ପ୍ରଚାରିତ ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ସରକାରୀ ପ୍ରମାଣ କିମ୍ବା ଆଇନଗତ ତଥ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଥାଏ। ଏହା ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଚିନ୍ତାଧାରା ଏବଂ ସତ୍ୟର ଗାମ୍ଭୀର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ସଙ୍କଟ।
ସତ୍ୟର ସୁରକ୍ଷା ଓ ନାଗରିକଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ
ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଆଖ୍ୟାନର ଏହି ଅନ୍ଧାରୀ ଦିଗରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ପାଠକ ଓ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ସଚେତନ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ। ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଭାଇରାଲ ହେଉଥିବା କୌଣସି ବିବୃତି କିମ୍ବା କାହାଣୀକୁ ଆଖିବୁଜି ବିଶ୍ୱାସ ନକରି, ଅଫିସିଆଲ୍ ନଥିପତ୍ର, କୋର୍ଟଙ୍କ ରାୟ ଏବଂ ପ୍ରମାଣିକ ଗଣମାଧ୍ୟମର ରିପୋର୍ଟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ତଥ୍ୟ ଅପେକ୍ଷା କାହାଣୀ ଯଦି ରାଜନୀତିର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର ପାଲଟେ, ତେବେ ଦେଶର ବାସ୍ତବ ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ସଦାସର୍ବଦା ଅଣଦେଖା ହୋଇ ରହିଯିବ। ତେଣୁ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆର ଗୁଜବ ଓ ଆଖ୍ୟାନ ବୃକ୍ଷରୁ ସତ୍ୟର ଚେରକୁ ଅଲଗା କରି ବୁଝିବା ଏବଂ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ବଜାୟ ରଖିବା ଆଜିର ସମୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ସାଜିଛି।
