ଗଭୀର ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ଏବଂ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତିର କଳା ବାଦଲ ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରୁଥିବା ପାକିସ୍ତାନ ମୁଣ୍ଡରେ ଏବେ ଏକ ନୂଆ ଆର୍ଥିକ ବୋଝ ପଡ଼ିଛି। ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ ଦଶନ୍ଧି ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଚାଲିଆସିଥିବା ଐତିହାସିକ ‘ସିନ୍ଧୁ ଜଳ ଚୁକ୍ତି’କୁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଜୀବିତ ରଖିବା ପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନକୁ ଏବେ ନିଜର ଅର୍ଥ ସହ ଭାରତ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆଇନଗତ ଖର୍ଚ୍ଚ ମଧ୍ୟ ବହନ କରିବାକୁ ପଡ଼ୁଛି। ଏକ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ହେଗ୍ ସ୍ଥିତ ସ୍ଥାୟୀ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା ଅଦାଲତରେ ଚାଲିଥିବା ଏହି ଆଇନଗତ ଲଢ଼େଇ ପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନ ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ପ୍ରାୟ ୬ ଲକ୍ଷ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରରୁ ଅଧିକ ଅର୍ଥ ହରାଇ ସାରିଲାଣି। ଭାରତ ଏହି କୋର୍ଟ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ବର୍ଜନ କରିଥିବାରୁ, କୋର୍ଟର ଦୈନନ୍ଦିନ ଖର୍ଚ୍ଚ ଓ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନକୁ ହିଁ ସମସ୍ତ ଅର୍ଥ ଏକାକୀ ଜମା କରିବାକୁ ପଡ଼ୁଛି, ଯାହା କାଙ୍ଗାଳ ସ୍ଥିତିରେ ଥିବା ଇସଲାମାବାଦ ପ୍ରଶାସନର ଚିନ୍ତାକୁ ବହୁ ଗୁଣରେ ବଢ଼ାଇ ଦେଇଛି।
କାହିଁକି ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଏହି ବିବାଦ ଏବଂ କୋର୍ଟ ରୁମ୍ର ମାମଲା ?
ମାମଲାର ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଅନୁଯାୟୀ, ଜମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀରରେ ସିନ୍ଧୁ ନଦୀର ଉପନଦୀଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଭାରତ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମାଣ କରାଯାଉଥିବା କିଷନଗଙ୍ଗା ଏବଂ ରତଲେ ହାଇଡ୍ରୋ-ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ପାକିସ୍ତାନ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ବିରୋଧ କରିଆସୁଛି। ପାକିସ୍ତାନର ଅଭିଯୋଗ ହେଉଛି ଯେ, ଭାରତର ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ୧୯୬୦ ମସିହାର ସିନ୍ଧୁ ଜଳ ଚୁକ୍ତିର ନିୟମକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରୁଛି ଏବଂ ଏହା ଦ୍ୱାରା ପାକିସ୍ତାନକୁ ମିଳୁଥିବା ଜଳର ପରିମାଣ ହ୍ରାସ ପାଇବ।
ଏହି ବିବାଦର ସମାଧାନ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାଙ୍କର ମଧ୍ୟସ୍ଥତା ସତ୍ତ୍ୱେ, ପାକିସ୍ତାନ ଜବରଦସ୍ତ ଏହି ମାମଲାକୁ ହେଗ୍ ସ୍ଥିତ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା ଅଦାଲତକୁ ନେଇଯାଇଥିଲା। ଅନ୍ୟପଟେ ଭାରତ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ, ଚୁକ୍ତିନାମା ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରଥମେ ନିରପେକ୍ଷ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯାଞ୍ଚ କରାଯିବା ଉଚିତ, ସିଧାସଳଖ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କୋର୍ଟକୁ ଯିବା ବେଆଇନ। ସେଥିପାଇଁ ଭାରତ ଏହି କୋର୍ଟର ଶୁଣାଣିରେ ଭାଗ ନେଉନାହିଁ।
ଭାରତର ବର୍ଜନ ନୀତି ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନ ଉପରେ ଆର୍ଥିକ ଚାପ
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା ଅଦାଲତର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, କୋର୍ଟରେ ଚାଲୁଥିବା ଯେକୌଣସି ମାମଲାର ପ୍ରଶାସନିକ ଖର୍ଚ୍ଚ, ବିଚାରପତିମାନଙ୍କ ଦରମା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସେବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଥିବା ଅର୍ଥକୁ ଉଭୟ ଦେଶ ସମାନ ଭାବେ ବହନ କରିବା କଥା। ମାତ୍ର ଭାରତ ଏହି କୋର୍ଟର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିନଥିବାରୁ ନିଜ ଭାଗର କୌଣସି ବି ଅର୍ଥ ରାଶି ଜମା କରିବାକୁ ସାଫ୍ ମନା କରିଦେଇଛି।
କୋର୍ଟ ସୂତ୍ରରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ, ଯଦି କୌଣସି ଗୋଟିଏ ପକ୍ଷ ଟଙ୍କା ନଦିଏ, ତେବେ ମାମଲାକୁ ଜୀବିତ ରଖିବାକୁ ହେଲେ ଆବେଦନକାରୀ ଦେଶକୁ ହିଁ ଦ୍ୱିତୀୟ ପକ୍ଷର ଖର୍ଚ୍ଚ ମଧ୍ୟ ଭରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ପାକିସ୍ତାନ ନିଜର ଜିଦ୍ ଯୋଗୁଁ ଏହି ମାମଲାକୁ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ଚାହୁଁନଥିବାରୁ, ସେ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ଭାରତ ଭାଗର ଅର୍ଥ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପକେଟ୍ରୁ ଦେଇ ଚାଲିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ପାକିସ୍ତାନ ନିଜର ଦରିଦ୍ର ରାଜକୋଷରୁ ପ୍ରାୟ ୬ ଲକ୍ଷ ଡଲାରରୁ ଅଧିକ ଅର୍ଥ କେବଳ ଏହି ବାବଦରେ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିସାରିଲାଣି, ଯାହା ପାକିସ୍ତାନୀ ମୁଦ୍ରାରେ କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କା ଅଟେ।
କୂଟନୈତିକ ମଞ୍ଚରେ ଫସିଗଲା ଇସଲାମାବାଦ
ଭାରତୀୟ ବୈଦେଶିକ ଓ କୂଟନୈତିକ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ପାକିସ୍ତାନ ଏବେ ନିଜେ ଖୋଳିଥିବା ଗାତରେ ନିଜେ ପଡ଼ିଯାଇଛି। ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଭାରତର ଭାବମୂର୍ତ୍ତି ଖରାପ କରିବା ପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନ ଯେଉଁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଆଇନଗତ ଜାଲ ବିଛାଇଥିଲା, ତାହା ଏବେ ତା’ ପାଇଁ ଏକ ମହଙ୍ଗା ସଉଦା ସାଜିଛି। ଭାରତ ନିଜ ନୀତିରେ ଅଟଳ ରହି ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ, ଯଦି ପାକିସ୍ତାନ ଚୁକ୍ତିକୁ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ତେବେ ତାକୁ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ଚେମ୍ବର ମାଧ୍ୟମରେ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ହେବ, କୌଣସି ତୃତୀୟ ପକ୍ଷର ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଭାରତ ବରଦାସ୍ତ କରିବ ନାହିଁ।
ଏହି ସମଗ୍ର ଘଟଣା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଭାରତର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ପ୍ରତିପତ୍ତି ଓ ଦୃଢ଼ ବୈଦେଶିକ ନୀତିକୁ ପ୍ରମାଣିତ କରୁଥିବା ବେଳେ, ପାକିସ୍ତାନର ଅପରିପକ୍ଵ କୂଟନୀତି ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାକୁ ପୁଣି ଥରେ ପଦାରେ ପକାଇ ଦେଇଛି। ଘରୋଇ ଜନସାଧାରଣ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଗହମ ପାଇଁ ଡହଳବିକଳ ହେଉଥିବା ବେଳେ ସରକାରଙ୍କ ଏହି ଅଯଥା କୋର୍ଟ ଖର୍ଚ୍ଚକୁ ନେଇ ନିଜ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଏବେ ତୀବ୍ର ବିରୋଧ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଗଲାଣି।
