ରାଜ୍ୟ ରାଜନୀତିରେ ଏବେ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଚର୍ଚ୍ଚା, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁହଁରେ—ସମ୍ବଲପୁରର ସାଂସଦ ତଥା ଦେଶର ଜଣେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜନେତା ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ। ଯାହାଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳରୁ ଦୂରେଇ ରଖାଯିବା ପରେ ସମସ୍ତେ ଆଶା କରିଥିଲେ ଯେ, ସେ ବୋଧହୁଏ ଦଳୀୟ ସଂଗଠନରେ କୌଣସି ବିରାଟ ଦାୟିତ୍ୱ ପାଇବେ। କିନ୍ତୁ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ନେତୃତ୍ୱଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଚକିତ କରିଛି। ତାଙ୍କୁ ସଂଗଠନରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାନ ମିଳି ନାହିଁ।
ଆଜି ରାଜନୈତିକ କରିଡରରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି—ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ ଏବେ କକ୍ଷଚ୍ୟୁତ? ୨୦୨୯ ନିର୍ବାଚନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ’ଣ ତାଙ୍କର ଏହି ‘ବନବାସ’ ଜାରି ରହିବ? ତେଣୁ ସେ ଏବେ ନୀରବରେ ବସି ନ ରହି ସମଗ୍ର ରାଜ୍ୟ ବୁଲିବେ ଓ ନିଜର ପୁରୁଣା ସଂଗଠନକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିବ। ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ, ତାଙ୍କର ଏହି ନୂଆ ରାଜ୍ୟ ଗସ୍ତ ମୋହନ ସରକାର ଓ ମନମୋହନ ସାମଲଙ୍କ ପାଇଁ କେତେ ବଡ଼ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧାର କାରଣ ହେବ? ଆଜି ଆମେ ଏହାର ଗଭୀର ଏବଂ ନିରପେକ୍ଷ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବା।
ରାଜନୀତିର ନିୟମ ବଡ଼ ଅଜବ। ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନେତା ସରକାରୀ ପଦବୀ କିମ୍ବା ମନ୍ତ୍ରାଳୟରୁ ଦୂରେଇ ଯାଆନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ନିଜର ପ୍ରଭାବ ଓ ଗୁରୁତ୍ୱ ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ସିଧାସଳଖ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ ମଧ୍ୟ ଠିକ୍ ସେହି ପୁରୁଣା ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାସ୍ତାରେ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛନ୍ତି। ସେ ଏବେ ସାରା ଓଡ଼ିଶା ବୁଲିବେ, ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରର କର୍ମୀଙ୍କୁ ଭେଟିବେ।
କିନ୍ତୁ, ଏହାର ପଛର ପ୍ରକୃତ କାହାଣୀ କ’ଣ?
ରାଜ୍ୟରେ ଏବେ ଯେଉଁ ବିଜେପି ସରକାର ଚାଲିଛି, ତା’ ଭିତରୁ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଅସନ୍ତୋଷର ସ୍ୱର ଶୁଣିବାକୁ ମିଳୁଛି। ଦଳୀୟ କର୍ମୀମାନେ ଅଭିଯୋଗ କରୁଛନ୍ତି ଯେ, ସରକାର ଗଢ଼ାଯିବା ପରେ ସେମାନଙ୍କ କଥା ସେତେଟା ସମ୍ମାନର ସହ ଶୁଣାଯାଉନାହିଁ। ଅନ୍ୟ ଦଳରୁ ଆସିଥିବା କିଛି ନେତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଯୋଗୁଁ ପୁରୁଣା ଓ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ କର୍ମୀମାନେ ନିଜକୁ ଅଣଦେଖା ମନେ କରୁଛନ୍ତି। ତେଣୁ ସେମାନେ ଏବେ ସଂଗଠନଠାରୁ ଦୂରେଇ ଯିବାରେ ଲାଗିଲେଣି, ଯାହାକି ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି ନିଜକୁ ପୁଣି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିବା ପାଇଁ।
ଏହିପରି ଏକ ସଂକଟଜନକ ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନଙ୍କ ପରି ଜଣେ ଅଭିଜ୍ଞ ଏବଂ ଟାଣୁଆ ନେତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟବ୍ୟାପୀ ଗସ୍ତ, ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ କର୍ମୀମାନଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏକ ନୂଆ ଆଶାର ଆଲୋକ ଦେଖାଇବ। ଆଉ ଏଠାରୁ ହିଁ ଆରମ୍ଭ ହେବ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ବିଜେପି ସଭାପତି ମନମୋହନ ସାମଲଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରକୃତ ପରୀକ୍ଷାର ସମୟ।
ଆସନ୍ତୁ, ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗର ଆହୁରି ଗଭୀରକୁ ଯିବା। ରାଜ୍ୟ ରାଜନୀତିରେ ଏକ ବଡ଼ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି—ବର୍ତ୍ତମାନର ନିର୍ବାଚିତ ବିଧାୟକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ ୬୦ ଜଣ ବିଧାୟକ ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନଙ୍କ ସମର୍ଥକ ଭାବେ ପରିଚିତ। କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ, ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳରେ ମଧ୍ୟ ୧୦ରୁ ୧୨ ଜଣ ମନ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କର ଅତି ନିକଟତର ବୋଲି ଧରାଯାଏ।
ଯଦି ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ ବର୍ତ୍ତମାନ ରାଜ୍ୟବ୍ୟାପୀ ସକ୍ରିୟ ଗସ୍ତ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ସମର୍ଥକ ବିଧାୟକ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ମନୋବଳ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ବଢ଼ିଯିବ। ସେମାନେ ନିର୍ଭୟରେ ଓ ଦୃଢ଼ତାର ସହ ନିଜର ମତ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଆଗରେ ରଖିପାରିବେ। ଏବେବି ଅନେକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ବିଧାୟକ ଖୋଲାଖୋଲି ଭାବରେ ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇ ରାଜ୍ୟ ନେତୃତ୍ୱକୁ ଅବମାନନା କରିବାରେ ଲାଗିଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ରାଜ୍ୟସଭାପତି କିମ୍ବା ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ କୌଣସି ପଦକ୍ଷେପ ନେଇପାରୁ ନାହାନ୍ତି।
ଏହା କୌଣସି ଛୋଟ କଥା ନୁହେଁ; ଏହା ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। କାରଣ, ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ଶାସକ ଦଳ ଭିତରେ ଦୁଇଟି ଶକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରଶାସନ ଚଳାଇବା ଏବଂ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରିବା କାଠିକର ପାଠ ହୋଇପଡ଼େ। ସେହିପରି ରାଜ୍ୟ ସଭାପତି ମନମୋହନ ସାମଲଙ୍କ ସଂଗଠନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହା ଏକ କଠିନ ଅଗ୍ନିପରୀକ୍ଷା। ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି ପରଦା ପଛର ରଣନୀତି, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ନେତୃତ୍ୱଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ପରୋକ୍ଷରେ ଚାଲେଞ୍ଜ କରୁଛି କି? ନା କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ନେତୃତ୍ୱ ରାଜ୍ୟରେ ସମାନ୍ତରାଳ ସଂଗଠନ ପାଇଁ ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନଙ୍କୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରୁଛନ୍ତି। ତାହା ହିଁ ଏବେ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ।
ବିଜେପିର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ନେତୃତ୍ୱଙ୍କ ମନୋଭାବକୁ ଯଦି ଆମେ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିବା, ତେବେ ଜଣାପଡୁଛି ଯେ ସେମାନେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୂଆ ଏବଂ ଯୁବ ନେତୃତ୍ୱ ଗଢ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି—ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନଙ୍କ ଭଳି ଜଣେ ବିଶାଳ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ନେତାଙ୍କୁ କ’ଣ ଏତେ ସହଜରେ ଏଡ଼ାଇ ଦେବା ସମ୍ଭବ?
ଏହା ମୋହନ ସରକାର ପାଇଁ ବିପଦ ନା ଶକ୍ତି? ଏହାର ଉତ୍ତର ଏତେ ସରଳ ନୁହେଁ।
ଗୋଟିଏ ପଟରୁ ଦେଖିଲେ:
ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନଙ୍କ ଭଳି ଜଣେ ଅଭିଜ୍ଞ ଏବଂ ଲୋକପ୍ରିୟ ନେତା ଯଦି ରାଜ୍ୟରେ ପୁଣି ସକ୍ରିୟ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ଦଳର ତୃଣମୂଳ ସଂଗଠନ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବ। ସେ ଜିଲ୍ଲାକୁ ଜିଲ୍ଲା ଗସ୍ତ କରିପାରିବେ, ଦଳୀୟ କର୍ମୀଙ୍କ ମନର କଥା ବୁଝିପାରିବେ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଯୋଜନାଗୁଡ଼ିକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଇ ପାରିବେ। ୨୦୨୯ ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ଏହା ଦଳକୁ ଏକ ନୂଆ ବଳ ଦେବ।
ଅନ୍ୟ ପଟରୁ ଦେଖିଲେ:
ଯଦି ତାଙ୍କର ଏହି ସକ୍ରିୟତାକୁ ନେଇ ଦଳ ଭିତରେ ଦୁଇଟି ଅଲଗା ଶକ୍ତିକେନ୍ଦ୍ର ତିଆରି ହୁଏ, ତେବେ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ କନ୍ଦଳ ବଢ଼ିବ।
ତେଣୁ, ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ ଦଳ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ସମ୍ପତ୍ତି ହେବେ କି ଶକ୍ତି ସନ୍ତୁଳନର ଏକ କଠିନ ପରୀକ୍ଷା ହେବେ—ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନିର୍ଭର କରୁଛି ତାଙ୍କର ଭୂମିକା କିପରି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଉଛି ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ନେତୃତ୍ୱଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ସମନ୍ୱୟ କେତେ ଭଲ ସମ୍ପର୍କ ରହୁଛି।
୨୦୨୯ ନିର୍ବାଚନ ଆଉ ବହୁତ ଦୂର ନୁହେଁ। ଓଡ଼ିଶାରେ ବିଜେପି ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ସରକାର ଗଢ଼ିଛି। ତେଣୁ ଆଗାମୀ ୨୦୨୯ ନିର୍ବାଚନ କେବଳ ଆଉ ଗୋଟିଏ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ ନୁହେଁ; ଏହା ହେବ ବିଜେପି ସରକାରର ପ୍ରଥମ ବଡ଼ ଜନମତ ପରୀକ୍ଷା।
ଏହି ପରୀକ୍ଷାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ହେଲେ ବିଜେପିକୁ ଏବେଠାରୁ ସଂଗଠନକୁ ମଜବୁତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, କର୍ମୀଙ୍କୁ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନ ରଖି ସକ୍ରିୟ ରଖିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଏବଂ ବୁଥ୍ ସ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଂଗଠନକୁ ଶାଣିତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ଦିନର ରାଜନୈତିକ ଅଭିଜ୍ଞତା ଦଳ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୋଗୀ ହୋଇପାରେ। ତେଣୁ, କେନ୍ଦ୍ରରେ ମନ୍ତ୍ରୀ ପଦ ନଥିବା ସମୟକୁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ‘ରାଜନୈତିକ ବନବାସ’ ବୋଲି ଭାବିବା ଭୁଲ୍ ହେବ। ବରଂ ଏହାକୁ ଆମେ ଏକ ସାଂଗଠନିକ ପୁନର୍ବିନ୍ୟାସର ସମୟ ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଆଜିର ରାଜନୈତିକ ଚିତ୍ରକୁ ଦେଖିଲେ ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ—ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ପଦ ଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ତାଙ୍କର ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହୋଇନାହିଁ। ବରଂ, ତାଙ୍କର ଆଗାମୀ ଭୂମିକାକୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ଦିନକୁ ଦିନ ଆହୁରି ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଛି।
କିନ୍ତୁ ଏହି “ବିନ୍ଧା” ପ୍ରକୃତରେ କାହାର? ମୋହନ ସରକାରର? ରାଜ୍ୟ ସଂଗଠନର? ନା ନିଜର ରାଜନୈତିକ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନଙ୍କର?
