ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିର ସେଇ ପାରମ୍ପରିକ ଚିତ୍ର, ଯେଉଁଠି ଦଶନ୍ଧି ଦଶନ୍ଧି ଧରି କେବଳ ପୁରୁଷ ନେତାମାନଙ୍କର ଦବଦବା ରହିଥିଲା। ପୁରୁଣା ଗୋଷ୍ଠୀର ସେଇ ପୁରୁଷକେନ୍ଦ୍ରିକ ରାଜନୀତିକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରି ଆଜି ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ମାଟିରେ ଏକ ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟ ଲେଖାଯାଉଛି। ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରରେ ଏବେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ସୈସମିକ୍ ସିଫ୍ଟ ବା ଭୂକମ୍ପନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ଆଉ ଏହି ନୂଆ ଇତିହାସର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ସାଜିଛନ୍ତି ଦୁଇଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚେହେରା— ସୁଜାତା କାର୍ତ୍ତିକେୟନ୍ ଏବଂ ଅପରାଜିତା ଷଡ଼ଙ୍ଗୀ।
ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମହିଳାଙ୍କ ଉତ୍ଥାନ କଣ ପ୍ରକୃତରେ ଓଡ଼ିଶାର ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରର ମହିଳା ସଶକ୍ତୀକରଣର ପ୍ରତୀକ, ନା ଏହା କେବଳ ପ୍ରଶାସନିକ କ୍ଷମତାକୁ ରାଜନୈତିକ ରୂପ ଦେଇ କ୍ଷମତାକୁ ନିଜ ହାତରେ ରଖିବାର ଏକ ରଣନୀତିକ ଚାଲ୍? ଆଇଏଏସ୍ (IAS) ଅଫିସରରୁ ନେତା ସାଜିଥିବା ଏହି ଦୁଇ ମହିଳା କଣ ଓଡ଼ିଶାରେ ଏକ ନୂଆ ମହିଳା ରାଜନୈତିକ ରାଜବଂଶ ବା ‘ଫିମେଲ୍ ଡାଇନାଷ୍ଟି’ର ଆରମ୍ଭ କରୁଛନ୍ତି?
ପ୍ରଶାସନିକ ଅଭିଜ୍ଞତା ବନାମ ତୃଣମୂଳ ରାଜନୀତି
ଉଭୟଙ୍କ ପାଖରେ ରହିଛି ବ୍ୟାପକ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଭିଜ୍ଞତା। ଭୁବନେଶ୍ୱର ସାଂସଦ ଅପରାଜିତା ଷଡ଼ଙ୍ଗୀ, ଯିଏ ଦିନେ ଭୁବନେଶ୍ୱର ମହାନଗର ନିଗମର କମିଶନର ଭାବେ ନିଜର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ସେ ଚାକିରିରୁ ସ୍ୱେଚ୍ଛାକୃତ ଅବସର ନେଇ ସିଧାସଳଖ ନିର୍ବାଚନ ମଇଦାନକୁ ଓହ୍ଲାଇଲେ। ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଭୋଟ୍ ପାଇ ସେ ନିଜର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜନୈତିକ ସ୍ଥିତି ଜାହିର କଲେ। ଅନ୍ୟପଟେ ରହିଛନ୍ତି ସୁଜାତା କାର୍ତ୍ତିକେୟନ୍, ଯିଏ ଓଡ଼ିଶାର ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ମହିଳାଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ ‘ମିଶନ ଶକ୍ତି’ର ମଙ୍ଗ ଧରି ପ୍ରଶାସନିକ ସ୍ତରରେ ନିଜର ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ।
କିନ୍ତୁ ରାଜନୀତି ଏବଂ ପ୍ରଶାସନ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଫରକ ରହିଛି। ପ୍ରଶାସନରେ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ସରକାରୀ ଆଦେଶ ଏବଂ ବଜେଟ୍ ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ରାଜନୀତିରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଲୋକଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଜିତିବାକୁ ପଡ଼େ। ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି— ଏହି ପ୍ରଶାସନିକ ଉତ୍ତରାଧିକାର ବା ବ୍ୟୁରୋକ୍ରାଟିକ୍ ଲେଗାସି କଣ ସତରେ ବାସ୍ତବ ଗ୍ରାସରୁଟ୍ ଅଥରିଟି ବା ତୃଣମୂଳ କ୍ଷମତାରେ ପରିଣତ ହୋଇପାରୁଛି? ନା ଏହି ନେତ୍ରୀମାନେ ଏବେ ବି ଲୋକଙ୍କ ସହ ଯୋଡ଼ିହେବା ପାଇଁ ସେହି ପୁରୁଣା ସରକାରୀ ଫାଇଲ୍ ଏବଂ ନୀତିର ସାହାରା ନେଉଛନ୍ତି?
ଦୁଇଟି ମଇଦାନ, ଏକାଧିକ ରଣନୀତି
ଏହା କେବଳ ନେତୃତ୍ୱର ଲଢ଼େଇ ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସେହି ‘ଗ୍ଲାସ୍ ସିଲିଂ’ ବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୀମାକୁ ଭାଙ୍ଗିବାର ଏକ ମାଷ୍ଟରକ୍ଲାସ୍।
| ବିଷୟ | ଅପରାଜିତା ଷଡ଼ଙ୍ଗୀ | ସୁଜାତା କାର୍ତ୍ତିକେୟନ୍ |
| ରାଜନୈତିକ ମଞ୍ଚ | ବିଜେପି (ସିଧାସଳଖ ନିର୍ବାଚିତ ଏବଂ ସାଂସଦ) | ବିଜେଡି/ଆଞ୍ଚଳିକ ପ୍ରଭାବ (ସଂଗଠନ ଓ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ) |
| ଶକ୍ତିର ଉତ୍ସ | ସ୍ପଷ୍ଟବାଦିତା, ସାଂସଦୀୟ ତର୍କ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ନେତୃତ୍ୱର ସମର୍ଥନ | ମହିଳା ସ୍ୱୟଂ ସହାୟକ ଗୋଷ୍ଠୀ (SHG) ଏବଂ ଗ୍ରାମୀଣ ନେଟୱର୍କ |
| ମୁଖ୍ୟ ଆଭିମୁଖ୍ୟ | ବିରୋଧୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନବାଣରେ ଘେରିବା ଓ ନିଜକୁ ବିକଳ୍ପ ଚେହେରା ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା | ମହିଳା ଭୋଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଏବଂ ସାଙ୍ଗଠନିକ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା |
ଅପରାଜିତା ଯେଉଁଠି ନିଜର ବାକ୍ପଟୁତା ଏବଂ ସିଧାସଳଖ ଜନସମ୍ପର୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ମଇଦାନ କମ୍ପାଉଛନ୍ତି, ସୁଜାତା ସେଇଠି ପରଦା ପଛରେ ରହି ଓଡ଼ିଶାର ତୃଣମୂଳ ମହିଳା ଭୋଟରଙ୍କ ନାଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ଦୁଇ ଭିନ୍ନ ରଣନୀତି ଓଡ଼ିଶାର ପାରମ୍ପରିକ ପୁରୁଷ ନେତାମାନଙ୍କ ନିଦ ହଜାଇ ଦେଇଛି। ବିରୋଧୀ ଶିବିର ଏବେ ଚିନ୍ତାରେ ଯେ ଏହି ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହିଳାଙ୍କ ପ୍ରଭାବକୁ ୨୦୨୬ରେ କେମିତି ରୋକାଯିବ।
ସୁବିଧାଜନକ ସଂହତି ନା ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ପରିବର୍ତ୍ତନ?
ଏଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ରହସ୍ୟ। ଏହି ଦୁଇ ନେତ୍ରୀଙ୍କ ଉତ୍ଥାନ କଣ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୈତିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏକ ସାଧାରଣ ଓ ସ୍ୱାଭାବିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ନା ଏହା ଆଞ୍ଚଳିକ ଓ ଜାତୀୟ ଦଳଗୁଡ଼ିକର କେବଳ ଏକ ସୁବିଧାବାଦୀ ରଣନୀତି?
ଆଜିକାଲି ପ୍ରତିଟି ନିର୍ବାଚନରେ ମହିଳା ଭୋଟରମାନେ ହିଁ ସରକାର ଗଢ଼ିବାରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି। ତେଣୁ, ଦଳଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ମହିଳା ଚେହେରା ଆଗକୁ ଆଣିବା ଏକ ପ୍ରକାର ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ହୋଇପଡ଼ିଛି। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି— ଯଦି ଏହି ମହିଳାମାନେ କେବଳ ଦଳର କ୍ଷମତାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ମାଧ୍ୟମ ସାଜୁଛନ୍ତି, ତେବେ ତାକୁ ଆମେ ପ୍ରକୃତ ମହିଳା ନେତୃତ୍ୱ କହିବା କି? ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୈତିକ ଗୋଟି ଚାଳନାରେ ଏମାନେ ସତରେ ନିଜ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଜେ ନେଉଛନ୍ତି, ନା ପଛରେ ଥାଇ ପୁରୁଷ ନେତା କିମ୍ବା କୋଟେରୀ ହିଁ ସୂତା ଚଳାଉଛନ୍ତି? ଏହି Friction ବା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱକୁ ବୁଝିବା ଅତି ଜରୁରୀ।
ଗ୍ଲାସ୍ ସିଲିଂ ଭାଙ୍ଗିବାର ନୂଆ କାହାଣୀ
ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ସଫଳତା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ରାଜନୈତିକ ସଂଗ୍ରାମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଣଦେଖା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ, ବିଶେଷ କରି ଓଡ଼ିଶା ଭଳି ଏକ ସ୍ଥାନରେ, ଯେଉଁଠି ପରିବାରବାଦ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ସହଜରେ ଭାଙ୍ଗେନାହିଁ, ସେଠାରେ ଦୁଇଜଣ ଶିକ୍ଷିତ ଓ ଅଭିଜ୍ଞ ମହିଳା ନିଜ ଯୋଗ୍ୟତାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିବା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପ୍ରେରଣାଦାୟୀ।
ସେମାନଙ୍କର ଏହି ମେଟେରିକ୍ ରାଇଜ୍ ବା ଆକାଶଛୁଆଁ ଉତ୍ଥାନ ଓଡ଼ିଶାର ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଝିଅ ଓ ମହିଳାଙ୍କ ମନରେ ଏକ ନୂଆ ଆଶା ଜଗାଇଛି। ଗାଁର ୱାର୍ଡ ମେମ୍ବର କିମ୍ବା ସରପଞ୍ଚ ହେବା ପାଇଁ ଲଢ଼ୁଥିବା ମହିଳା ଜଣକ ଆଜି ଅପରାଜିତା କିମ୍ବା ସୁଜାତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଭାବୁଛନ୍ତି ଯେ ସେ ମଧ୍ୟ ଦିନେ ଓଡ଼ିଶା ଶାସନର ମଙ୍ଗ ଧରିପାରିବେ। ଏହି ସକାରାତ୍ମକ ଦିଗକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିବାକୁ ହିଁ ହେବ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଯେତେବେଳେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରକୁ ଯାଏ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ବନାମ ବାସ୍ତବତାର ପରୀକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ସେତିକି କଠିନ ହୋଇଯାଏ।
ଭବିଷ୍ୟତର ଓଡ଼ିଶା କେଉଁ ଆଡ଼କୁ?
ତେବେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିର ଏହି ନୂଆ କ୍ଷମତା କେନ୍ଦ୍ର ଆଗକୁ କେଉଁ ରୂପ ନେବ? ୩ଟି ମୁଖ୍ୟ ଦିଗ ଉପରେ ନଜର:
୧. ବାସ୍ତବ ଜନ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ: ପ୍ରଶାସନିକ ଚେୟାରର ମୋହ ଛାଡ଼ି ଏହି ନେତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସୁଖ-ଦୁଃଖର ସାଥୀ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ। ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଅପେକ୍ଷା ଲୋକଙ୍କ ଆଶା-ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ବୁଝିବାକୁ ହେବ।
୨. ନିଜସ୍ୱ ରାଜନୈତିକ ପରିଚୟ: ଦଳର ବଡ଼ ନେତାଙ୍କ ଛାୟାରୁ ବାହାରି ଏମାନେ ନିଜର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନ ନେତୃତ୍ୱ ପ୍ରମାଣିତ କରିପାରୁଛନ୍ତି କି ନାହିଁ, ତାହା ଦେଖିବାକୁ ବାକି ରହିଲା।
୩. ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ପ୍ରଭାବ: କେବଳ ସହରୀ କିମ୍ବା ସାଙ୍ଗଠନିକ ସ୍ତରରେ ସୀମିତ ନରହି ଓଡ଼ିଶାର ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳର ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଏମାନଙ୍କର ଗ୍ରାସରୁଟ୍ ଲୟାଲ୍ଟି ବା ଆନୁଗତ୍ୟ କେତେ ରହୁଛି, ତାହା ହିଁ ସେମାନଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ ସ୍ଥିର କରିବ।
ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ମହିଳାମାନଙ୍କର ଏହି ମହାସଂଗ୍ରାମ ଏବେ କେବଳ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଏହା କୌଣସି ସାଧାରଣ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶାର ଭବିଷ୍ୟତ ନେତୃତ୍ୱର ଏକ ନୂଆ ପରୀକ୍ଷାଗାର। ସୁଜାତା କାର୍ତ୍ତିକେୟନ୍ ଏବଂ ଅପରାଜିତା ଷଡ଼ଙ୍ଗୀ— ଉଭୟଙ୍କ ପାଖରେ କ୍ଷମତା ଓ କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ରହିଛି, କିନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶାର ଜନତା କାହାକୁ ବାସ୍ତବ ନେତ୍ରୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି, ତାହା ସମୟ ହିଁ କହିବ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/16-days-of-parliament-6-bills-is-the-opposition-worried/
