ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଶିବସେନା ଏବଂ ଏନସିପି ଭଳି ବଡ଼ ବଡ଼ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳ ଦୁଇଫାଳ ହୋଇଗଲେ।
ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ ଜନତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାଚିତ କଂଗ୍ରେସ ସରକାର ହଠାତ୍ ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ଗୋଆରେ କଂଗ୍ରେସ ଟିକେଟ୍ରୁ ଜିତିଥିବା ବିଧାୟକମାନେ ରାତାରାତି ବିଜେପି ଶିବିରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶରେ ତ ପୂରା କ୍ୟାବିନେଟ୍ ସିଫ୍ଟ ହୋଇଗଲା!
ମଣିପୁର, ରାଜସ୍ଥାନ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ— ଏମିତି ଅନେକ ରାଜ୍ୟ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ସରକାର ଅନ୍ୟ ଦଳର ଥିଲା, କିନ୍ତୁ କ୍ଷମତାର ଚଉକି ବଦଳାଇବାକୁ ଜୋରଦାର ଚେଷ୍ଟା କରାଗଲା।
ନିକଟରେ ଦିଲ୍ଲୀ ନିର୍ବାଚନ ପରେ ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟିର କେତେକ ପ୍ରମୁଖ ରାଜ୍ୟସଭା ସାଂସଦ ବିଜେପିରେ ସାମିଲ ହେଲେ। ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରୁ ଆସୁଥିବା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଖବର ହେଉଛି, ମମତା ବାନାର୍ଜୀଙ୍କ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ଅର୍ଥାତ୍ ଟିଏମସିର ୨୮ ଜଣ ସାଂସଦଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୨୦ ଜଣ ଏବଂ ୮୦ ଜଣ ବିଧାୟକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ ୬୦ ଜଣ ବାଗୀ ବା ବିଦ୍ରୋହୀ ହୋଇଥିବା ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି। ସେପଟେ ଉଦ୍ଧବ ଠାକରେଙ୍କ ଦଳର ୯ ଜଣ ସାଂସଦଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୬ ଜଣ ପୁଣି ଥରେ ଦଳ ଛାଡ଼ିଛନ୍ତି।
ରାଜ୍ୟ ଅଲଗା, ନେତା ଅଲଗା, ସ୍ଥିତି ବି ଅଲଗା… କିନ୍ତୁ ସବୁ ସ୍ଥିତିରେ ଲାଭ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଦଳର ହେଉଛି— ସେ ହେଉଛି ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (BJP)। ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, ଏହା କେବଳ ଏକ ସଂଯୋଗ ବା କୋଇନସିଡେନ୍ସ, ନା ଏହା ପଛରେ ରହିଛି ସେହି ରହସ୍ୟମୟ ‘ଅପରେସନ୍ ଲୋଟସ୍’ (Operation Lotus), ଯାହାର ଆରମ୍ଭ କର୍ଣ୍ଣାଟକରୁ ହୋଇଥିଲା?
‘ଅପରେସନ୍ ଲୋଟସ୍’ କଣ ଏବଂ ଏହାର ଆରମ୍ଭ କେଉଠୁ?
ସର୍ବପ୍ରଦଶ ଏହା ବୁଝିବା ଦରକାର ଯେ ‘ଅପରେସନ୍ ଲୋଟସ୍’ ବା ‘ଅପରେସନ୍ କମଳା’ ଶବ୍ଦଟି ଆସିଲା କେଉଠୁ? ବିଜେପିର ନିର୍ବାଚନ ଚିହ୍ନ ହେଉଛି ପଦ୍ମ ବା ଲୋଟସ୍। ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକର ଅଭିଯୋଗ ଅନୁସାରେ, ସାମ, ଦାମ, ଦଣ୍ଡ, ଭେଦର ପ୍ରୟୋଗ କରି ବିରୋଧୀ ଦଳର ବିଧାୟକ ଓ ସାଂସଦମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଦଳକୁ ଆଣିବାର ଏହି ଯେଉଁ ରଣନୀତି, ତାକୁ ହିଁ ଅପରେସନ୍ ଲୋଟସ୍ କୁହାଯାଏ। ବିରୋଧୀ କୁହନ୍ତି, ଏହା ଦେଶକୁ ‘ୱାନ୍ ନେସନ୍, ୱାନ୍ ପାର୍ଟି’ ଆଡ଼କୁ ନେଇଯାଉଛି। କିନ୍ତୁ ବିଜେପି ଏହାକୁ ଏକ ‘ପଲିଟିକାଲ୍ ମାଷ୍ଟରଷ୍ଟ୍ରୋକ’ ବୋଲି କହେ।
ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାହାଣୀ ଆରମ୍ଭ ଆଜକୁ ପ୍ରାୟ ୧୮ ବର୍ଷ ତଳେ, ୨୦୦୮ ମସିହାରେ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ରାଜନୀତିରୁ ହୋଇଥିଲା। ସେତେବେଳେ କେହି ଭାବିନଥିଲେ ଯେ ଏହି ଛୋଟ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରୟୋଗ ଦିନେ ଦେଶର ରାଜନୀତିକୁ ବଦଳାଇ ଦେବ। ୨୦୦୮ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ବିଜେପି ୧୧୦ଟି ସିଟ୍ ଜିତି ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦଳ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତା ପାଇଁ ଆଉ ୩ଟି ସିଟ୍ କମ୍ ପଡ଼ୁଥିଲା। ସେତେବେଳେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହେବାକୁ ଯାଉଥିବା ବି.ଏସ୍. ୟେଦିୟୁରପ୍ପାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଥିଲା ସରକାର ଗଢ଼ିବେ କେମିତି?
ସେଠାରୁ ହିଁ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ‘ଅପରେସନ୍ କମଳା’ (କନ୍ନଡ଼ ଭାଷାରେ ପଦ୍ମକୁ କମଳା କୁହାଯାଏ)। କଂଗ୍ରେସ ଏବଂ ଜେଡିଏସ୍ (JDS) ର କିଛି ବିଧାୟକ ନିଜ ପଦରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେଲେ ଏବଂ ପରେ ଉପ-ନିର୍ବାଚନରେ ବିଜେପି ଟିକେଟ୍ରୁ ଜିତି ସରକାର ଗଢ଼ିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲେ। ବିରୋଧୀ ସେତେବେଳେ ଅଭିଯୋଗ ଆଣିଥିଲେ ଯେ ବିଧାୟକମାନଙ୍କୁ କ୍ଷମତା, ପଦବୀ ଏବଂ ବିପୁଳ ଅର୍ଥର ଲୋଭ ଦେଖାଇ ବେଙ୍ଗାଲୁରୁର ବଡ଼ ବଡ଼ ହୋଟେଲ୍ରେ ରଖାଯାଇ ସଉଦା କରାଯାଇଥିଲା। ବିଜେପି ଏହାକୁ ସେତେବେଳେ ଅସ୍ବୀକାର କରି କହିଥିଲା ଯେ ଏହା ସେମାନଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ନିଷ୍ପତ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସମୟ ସହିତ ଏହି ମଡେଲ୍ ସାରା ଦେଶରେ ବ୍ୟାପିବାରେ ଲାଗିଲା।
ଇତିହାସର ପୃଷ୍ଠା ଏବଂ ‘ଆୟା ରାମ, ଗୟା ରାମ’ ସଂସ୍କୃତି
ଏଠାରେ ଆମକୁ ଗୋଟିଏ କଥା ବୁଝିବାକୁ ହେବ— ଦଳ ବଦଳ ବା ରାଜନୈତିକ ତୋଡ଼ଫୋଡ଼ର ପରମ୍ପରା କଣ ଭାରତରେ ନୂଆ? ବିଲକୁଲ୍ ନୁହେଁ। ଯଦି ଆମେ ଇତିହାସକୁ ଦେଖିବା, ୧୯୬୭ ମସିହାରେ ହରିୟାଣାର ଜଣେ ବିଧାୟକ ଥିଲେ ଗୟା ଲାଲ୍। ସେ ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ୩ ଥର ପାର୍ଟି ବଦଳାଇଥିଲେ! ସେହି ଘଟଣା ପରେ ହିଁ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ‘ଆୟା ରାମ, ଗୟା ରାମ’ (Aaya Ram, Gaya Ram) ମୁହାବରା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା।
୧୯୭୦ ଏବଂ ୧୯୮୦ ଦଶକରେ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଥିବା କଂଗ୍ରେସ ସରକାର ଉପରେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୩୫୬ ର ଅପବ୍ୟବହାର କରି ବିରୋଧୀ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ସରକାର ଭାଙ୍ଗିବାର ଅନେକ ଅଭିଯୋଗ ଆସିଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ୧୯୯୪ ମସିହାରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଐତିହାସିକ ‘ଏସ୍.ଆର୍. ବୋମ୍ମାଇ’ (SR Bommai) ରାୟ ଏହା ଉପରେ ଅଙ୍କୁଶ ଲଗାଇଥିଲା। ତେଣୁ କ୍ଷମତା ପାଇଁ ଦଳ ବଦଳ ପୂର୍ବରୁ ବି ହେଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ୨୦୦୮ ପରେ ବିଜେପି ଏହାକୁ ଅଧିକ ସଂଗଠିତ ଏବଂ ଆଇନଗତ କାନୁନ୍ର ଦୁର୍ବଳତାକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଏକ ନୂଆ ରୂପ ଦେଇଛି।
ନିକଟରେ ଆସାମ ନିର୍ବାଚନ ବେଳେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହିମନ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଶର୍ମା ଏକ ବଡ଼ ବୟାନ ଦେଇ କହିଥିଲେ ଯେ, “ଆମେ ଆମର ଅନେକ ସମ୍ପତ୍ତି (Assets) କଂଗ୍ରେସ ଭିତରେ ରଖିଛୁ, ସେମାନେ କଂଗ୍ରେସ ଟିକେଟ୍ରୁ ଜିତିବେ ସତ କିନ୍ତୁ ଭୋଟ୍ ଆମକୁ ଦେବେ।” ଏହା ହିଁ ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ଅପରେସନ୍ ଲୋଟସ୍ର ରଣନୀତି ଏବେ କେତେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ଯୋଜନାବଦ୍ଧ ହୋଇସାରିଛି।
ଗୋଆରୁ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର: ଅପରେସନ୍ ଲୋଟସ୍ର ସଫଳ ମଡେଲ୍
ଚାଲନ୍ତୁ ଦେଖିବା କର୍ଣ୍ଣାଟକ ପରେ ଏହି ମଡେଲ୍ କେମିତି ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରୟୋଗ ହେଲା।
• ଗୋଆ (୨୦୧୭-୨୦୧୯): ୨୦୧୭ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ କଂଗ୍ରେସ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦଳ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ବିଜେପି ସ୍ଥାନୀୟ ଦଳ ସହ ମିଶି ସରକାର ଗଢ଼ିଲା। ଏହା ପରେ ୨୦୧୯ ରେ କଂଗ୍ରେସର ୧୫ ଜଣ ବିଧାୟକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୧୦ ଜଣ ଏକାଠି ବିଜେପିରେ ସାମିଲ ହୋଇଗଲେ।
• ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ (୨୦୨୦): ଜ୍ୟୋତିରାଦିତ୍ୟ ସିନ୍ଧିଆଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ କଂଗ୍ରେସର ୨୨ ଜଣ ବିଧାୟକ ହଠାତ୍ ଇସ୍ତଫା ଦେଲେ ଏବଂ କମଲନାଥଙ୍କ ସରକାର ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ପରେ ସେମାନେ ବିଜେପି ସରକାର ଗଢ଼ିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲେ।
• ମହାରାଷ୍ଟ୍ର (୨୦ Runner ୨୦୨୨): ଏହା ଥିଲା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ଭୂକମ୍ପ। ଏକନାଥ ସିନ୍ଦେଙ୍କ ସହ ୪୦ ଜଣ ବିଧାୟକ ଏବଂ ୧୨ ଜଣ ସାଂସଦ ଶିବସେନାରୁ ଅଲଗା ହୋଇ ବିଜେପି ସହ ମିଶି ସରକାର ଗଢ଼ିଲେ। କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ, ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ଠାରୁ ଦଳର ନାଁ ଏବଂ ‘ଧନୁ ଓ ତୀର’ ଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟ ଛଡ଼ାଇ ନେଲେ। ପରେ ଏନସିପିରୁ ଅଜିତ ପାୱାର ମଧ୍ୟ ସମାନ ଶୈଳୀରେ ଦଳ ଭାଙ୍ଗି ବିଜେପି ସହ ଗଲେ।
ଏବେ ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ଆସି ପୁଣି ସେହି ସମାନ ଫର୍ମୁଲା ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ମମତା ବାନାର୍ଜୀଙ୍କ ଟିଏମସି ଏବଂ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଉଦ୍ଧବ ଠାକରେଙ୍କ ବାକି ରହିଥିବା ଦଳ ଉପରେ ପ୍ରୟୋଗ ହେଉଥିବା ଦେଖାଯାଉଛି। ଶିବସେନା (UBT) ର ସଞ୍ଜୟ ରାଉତ ଏବେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ଏବଂ ଅସହାୟ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। ସେ ସାଂସଦମାନଙ୍କ ଉପରେ ଶହ ଶହ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଲୋଭ ଏବଂ ଇଡି (ED), ସିବିଆଇ (CBI) ଭୟର ଆରୋପ ଲଗାଉଛନ୍ତି। ଖବର ମିଳୁଛି ଯେ ଟିଏମସିର ସାୟନୀ ଘୋଷଙ୍କ ଭଳି ନେତା, ଯିଏ ଦିନେ ମମତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲେ, ସେ ବି ଏବେ ବାଗୀ ସାଂସଦଙ୍କ ତାଲିକାରେ ଅଛନ୍ତି। ପଲିଟିକାଲ ଏକ୍ସପର୍ଟମାନେ କହୁଛନ୍ତି, ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ଟିଏମସିର ଲୋଗୋ ଏବଂ ଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ହାତରୁ ଚାଲିଯାଇପାରେ।
ଏବେ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶର ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟିର ୨୫ଜଣ ସାଂସଦ ଦଳ ଛାଡ଼ିବେ ବୋଲି ଚର୍ଚ୍ଚା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଗଲାଣି।
ଦୁଇଟି ପକ୍ଷ: ମାଷ୍ଟରଷ୍ଟ୍ରୋକ ନା ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସର୍ଟକଟ୍?
ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥିତିକୁ ନେଇ ଦେଶରେ ଦୁଇଟି ମତ ରହିଛି। ଆସନ୍ତୁ ଦୁଇଟିଯାକ ଦିଗକୁ ନିରପେକ୍ଷ ଭାବେ ବୁଝିବା।
ପ୍ରଥମ ପକ୍ଷ (ବିଜେପି ଓ ସମର୍ଥକଙ୍କ ଯୁକ୍ତି):
ବିଜେପି ସମର୍ଥକମାନେ ଏହାକୁ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଏକ ସ୍ୱାଭାବିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବୋଲି କହନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ କହିବା କଥା ହେଲା, କୌଣସି ବିଧାୟକ ବା ସାଂସଦ କୌଣସି ପାର୍ଟିର ବନ୍ଧା ଶ୍ରମିକ ବା ଜାଗିର ନୁହନ୍ତି। ଯଦି ଜଣେ ନେତା ନିଜ ଦଳର ଚିନ୍ତାଧାରା, ନେତୃତ୍ୱ ବା ଭବିଷ୍ୟତକୁ ନେଇ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କର ନୂଆ ରାଜନୈତିକ ବାଟ ବାଛିବାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧିକାର ଅଛି। ସେମାନେ ଓଲଟା ମମତା ବାନାର୍ଜୀଙ୍କ ଉପରେ ଆରୋପ ଲଗାନ୍ତି ଯେ ମମତା ମଧ୍ୟ ନିଜ ସମୟରେ ଅନ୍ୟ ଦଳର ନେତାଙ୍କୁ ଭାଙ୍ଗି ନିଜ ଦଳ ଗଢ଼ିଥିଲେ। ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଶେଷ ନିଷ୍ପତ୍ତି ସଂଖ୍ୟା ବଳ (Number Game) ଉପରେ ଆଧାରିତ, ତେଣୁ ଏହା ଜନାଦେଶର ବିରୋଧୀ ନୁହେଁ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ପକ୍ଷ (ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକର ଯୁକ୍ତି):
ଅନ୍ୟପଟେ ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକର କହିବା କଥା ହେଉଛି, ଏହା ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଖୋଲାଖୋଲି ହତ୍ୟା। ଯଦି ଜନତାଙ୍କ ଭୋଟ୍ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାଚିତ ସରକାରକୁ କେବଳ ଟଙ୍କା, ପଦବୀ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଏଜେନ୍ସିର ଭୟ ଦେଖାଇ ଭାଙ୍ଗି ଦିଆଯିବ, ତେବେ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ନିର୍ବାଚନ ଉପରୁ ବିଶ୍ୱାସ ଉଠିଯିବ। ଏହା ଏକ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଙ୍କଟ। ଜନତା ଯେଉଁ ପାର୍ଟିର ବିଚାରଧାରାକୁ ଭୋଟ୍ ଦେଇଥିଲେ, ନେତା ଜଣକ ଜିତିବା ପରେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ପାର୍ଟିକୁ ଚାଲିଯାଉଛନ୍ତି— ଏହା ଭୋଟରଙ୍କ ସହ ବିଶ୍ୱାସଘାତକତା।
ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକର ନିଜର ଭୁଲ୍ କଣ?
ଏବେ ଆସିବା ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ ଉପରେ— ପ୍ରତିଥର କଣ କେବଳ ବିଜେପି ହିଁ ଦୋଷୀ? ନା ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଭିତରେ ମଧ୍ୟ କିଛି ବଡ଼ ଦୁର୍ବଳତା ରହିଛି?
ରାଜନୈତିକ ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ କହନ୍ତି, କୌଣସି ବି ସୁଦୃଢ଼ ଦୁର୍ଗ ବାହାରୁ ସେତେବେଳେ ଭାଙ୍ଗେ, ଯେତେବେଳେ ତାର ଭିତରର କାନ୍ଥରେ ଆଗରୁ ଫାଟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ। ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଦୁର୍ବଳତାକୁ ବୁଝିବାକୁ ହେବ।
1. ପରିବାରବାଦ (Nepotism): ଟିଏମସିରୁ ଅନେକ ବଡ଼ ନେତା ଏଥିପାଇଁ ବାହାରିଗଲେ କାରଣ ସେମାନଙ୍କୁ ଲାଗିଲା ମମତା ବାନାର୍ଜୀଙ୍କ ପରେ ସେଠାରେ କେବଳ ଅଭିଷେକ ବାନାର୍ଜୀ ହିଁ ସବୁକିଛି ହେବେ, ଅନ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ନେତାଙ୍କୁ ସୁଯୋଗ ମିଳିବ ନାହିଁ। ଶିବସେନା, ଏନସିପି, ଅକାଳୀ ଦଳ ପରି ପାର୍ଟିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଗୋଟିଏ ପରିବାର ଚାରିପାଖରେ ସୀମିତ ହୋଇ ରହିଗଲେ।
2. ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅସନ୍ତୋଷ: ଦଳର ପୁରୁଣା ଏବଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ନେତାମାନଙ୍କୁ ଅଣଦେଖା କରିବା ଏବଂ କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କୋଟେରୀ ବା ଚାଟୁକାରଙ୍କ କଥାରେ ପାର୍ଟି ଚଲାଇବା ଦ୍ୱାରା ନେତାମାନଙ୍କ ମନରେ କ୍ଷୋଭ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ବିଜେପି କେବଳ ସେହି ସୁଯୋଗର ଅପେକ୍ଷାରେ ଥାଏ ଏବଂ ଦୁର୍ବଳ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଆଡ଼କୁ ଟାଣିନିଏ।
ଯଦି ଏହି ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯିବେ, ତେବେ ଭାରତର ଯେଉଁ ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ବିବିଧତା (Diversity) ରହିଛି, ଯେଉଁ ରାଜ୍ୟର ନିଜସ୍ୱ ଭାଷା ଓ ସମସ୍ୟାର ସ୍ୱର ରହିଛି, ତାହା କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯିବାର ଏକ ବଡ଼ ବିପଦ ରହିଛି।
ଏହାର ସମାଧାନ କଣ?
ତାହେଲେ ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କଣ? କେବଳ ପରସ୍ପରକୁ କାଦୁଅ ସେଚନ କଲେ ସମାଧାନ ହେବ ନାହିଁ। ଏଥିପାଇଁ ଆମ ସିଷ୍ଟମରେ କିଛି ବଡ଼ ସଂସ୍କାର ଆଣିବାକୁ ହେବ:
• ଦଳବଦଳ ବିରୋଧୀ ଆଇନ (Anti-Defection Law) ରେ ସଂସ୍କାର: ବର୍ତ୍ତମାନର ଆଇନରେ ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ (୨/୩) ସଦସ୍ୟ ଏକାଠି ଅଲଗା ହେଲେ ଦଳ ବଦଳ ଆଇନ ଲାଗୁ ହୁଏନାହିଁ। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ବଡ଼ ଧରଣର ତୋଡ଼ଫୋଡ଼କୁ ଅଧିକ ସହଜ କରିଦେଉଛି। ଏହାକୁ ଅଧିକ କଠୋର କରାଯିବା ଦରକାର।
• ବାଚସ୍ପତି ବା ସ୍ପିକରଙ୍କ ଭୂମିକା ସୀମିତ ହେଉ: ପ୍ରାୟତଃ ଦେଖାଯାଏ ଯେ ଶାସକ ଦଳର ବାଚସ୍ପତି ନିଜ ରାଜନୈତିକ ସ୍ୱାର୍ଥ ଅନୁସାରେ ଦଳବଦଳ ମାମଲାର ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ମାସ ମାସ ଧରି ଝୁଲାଇ ରଖନ୍ତି। ଏହାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ‘ଡିଫେକ୍ସନ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ’ (Defection Tribunal) ଗଠନ କରାଯାଉ, ଯାହାର ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କିମ୍ବା ହାଇକୋର୍ଟର କୌଣସି ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ବିଚାରପତି କରିବେ ଏବଂ ୩ ମାସ ଭିତରେ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବେ।
• ଦଳ ଭିତରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର: ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ଭିତରେ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ ରଖନ୍ତୁ, ଯେପରି କୌଣସି ନେତାଙ୍କୁ ସାଧାରଣ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ ପାଇଁ ପାର୍ଟି ଛାଡ଼ିବାକୁ ନ ପଡ଼େ।
‘ଅପରେସନ୍ ଲୋଟସ୍’ ଏବେ କେବଳ ସରକାର ଗଢ଼ିବା ବା ଭାଙ୍ଗିବାର ଏକ ରଣନୀତି ହୋଇ ରହିନାହିଁ। ଏହା ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତି ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି— ଜଣେ ସାଧାରଣ ଭୋଟରଙ୍କ ଭୋଟ୍ର ମୂଲ୍ୟ କଣ? ଯଦି ନିର୍ବାଚନ ସରିବା ପରେ ହିଁ ଅସଲ ସଉଦାବାଜି ଆରମ୍ଭ ହେବ, ତେବେ ଜନତା ଭୋଟ୍ ଦେଉଛନ୍ତି କାହିଁକି? ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଅସଲ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ କେବଳ ନିର୍ବାଚନ କରିବାରେ ନାହିଁ, ବରଂ ଜନତା ଦେଇଥିବା ସେହି ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତାର ସମ୍ମାନ ପୂରା ୫ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଜାୟ ରଖିବାରେ ଅଛି।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/el-nino-impact-on-kharif-crops-warning-issued-to-12-states/
