ଆପଣମାନେ କେବେ ଭାବିଛନ୍ତି କି, ଆମ ଓଡ଼ିଶାର ଘରେ ଘରେ ପରିଚିତ ପୌରାଣିକ କାହାଣୀ ତ’ପୋଇ ଏବଂ ଖୁଦୁରୁକୁଣୀ ଓଷାର ପ୍ରସଙ୍ଗ କିପରି ସିଧାସଳଖ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଛି ପୃଥିବୀର ଅନ୍ୟ ଏକ ପ୍ରାନ୍ତରେ ଥିବା ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ ଏବଂ ସେଠାକାର ‘ମାଓରି’ ଜନଜାତିଙ୍କ ସହିତ?
ଆପଣଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସ ହେଉନଥିବ, କିନ୍ତୁ ଏହା କୌଣସି କଳ୍ପନା ନୁହେଁ, ବରଂ ଇତିହାସ, ଭାଷା ଏବଂ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅତୁଟ ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ସତ୍ୟ। ଆସନ୍ତୁ ଆଜିର ଏହି ଭିଡିଓରେ ଜାଣିବା ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ସଂଯୋଗ ପଛର କାହାଣୀ।
ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡର ମାଓରି ଭାଷାରେ ତ’ପୋଇ ବୋଲି ଏକ ଶବ୍ଦ ରହିଛି। ସେଠାକାର ମାଓରି ଡିକ୍ସନାରୀ ବା ଅଭିଧାନ ଅନୁସାରେ, ତ’ପୋଇର ଅର୍ଥ ହେଲା – ସମୁଦ୍ର ପଥରେ ଯାତ୍ରା କରିବା ଅଥବା ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରି ଏକ ଦୂର ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା।
କେବଳ ଏତିକି ନୁହେଁ, ମାଓରି ସଂସ୍କୃତିରେ ଏକ ଅତି ପବିତ୍ର ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଧାର୍ମିକ ଧାରଣା ରହିଛି, ଯାହାକୁ କୁହାଯାଏ ତାପୁ। ଆପଣ ଜାଣି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେବେ ଯେ, ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ଆମେ ଯେଉଁ ‘ଟାବୁ’ ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରୁଛୁ, ତାର ପ୍ରକୃତ ଉତ୍ସ ହେଉଛି ଏହି ମାଓରି ଶବ୍ଦ ‘ତାପୁ’।
‘ତାପୁ’ ର ଅର୍ଥ ହେଲା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପବିତ୍ର, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଭାବେ କଟକଣାଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଦୈବୀ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ। ସେମାନଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ଯଦି କେହି ଏହି ‘ତାପୁ’ ନିୟମକୁ ଅମାନ୍ୟ କରେ କିମ୍ବା କୌଣସି ନିରୀହ ବ୍ୟକ୍ତି ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାର କରେ, ତେବେ ତାକୁ ଭଗବାନଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଏବଂ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଅଭିଶାପର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ।
ଆମ ଓଡ଼ିଶାର କୁଦୁରୁକୁଣୀ ଓଷା ଏବଂ ତ’ପୋଇର କାହାଣୀରେ କ’ଣ ଏହାହିଁ ଘଟି ନଥିଲା କି? ଭାଉଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟାଚାରିତା ହୋଇଥିବା ତ’ପୋଇ ଉପରେ ଆସିଥିବା ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଏବଂ ଶେଷରେ ଦେବୀ ମା’ଙ୍କ କୃପା ଓ ଅନ୍ୟାୟକାରୀଙ୍କୁ ମିଳିଥିବା ଦଣ୍ଡ – ଏହି ସବୁକିଛି କ’ଣ ସେହି ମାଓରି କାହାଣୀ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିଶ୍ୱାସ ସହ ମେଳ ଖାଉ ନାହିଁ କି?
ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡର ଏହି ମାଓରି ଶବ୍ଦ ଏବଂ ସେଠାକାର ସଂସ୍କୃତି ଓଡ଼ିଶା ସହ ଏତେ ନିବିଡ଼ ଭାବେ କିପରି ଜଡ଼ିତ ହେଲା?
ଇତିହାସ କହେ, ମାଓରି ଜନଜାତିର ଲୋକମାନେ ‘ଅଷ୍ଟ୍ରୋନେସିଆନ୍’ ପରିବାରର ଅଂଶବିଶେଷ। ପ୍ରାଚୀନ ଯୁଗରେ ସେମାନେ ପୂର୍ବ ଏସିଆରୁ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରି ଜାଭା, ସୁମାତ୍ରା ଏବଂ ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ର ପଥ ଦେଇ ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡରେ ଆସି ବସବାସ କରିଥିଲେ।
ଆମେ ସମସ୍ତେ ଜାଣୁ ଯେ ଆମ ଓଡ଼ିଶାରେ ସାଧବ ପୁଅମାନେ କାଳ କାଳରୁ ବୋଇତ ଧରି ସିଂହଳ, ଜାଭା, ସୁମାତ୍ରା ଏବଂ ବାଲି ଭଳି ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସୀୟ ଦେଶମାନଙ୍କୁ ବାଣିଜ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ଯାଉଥିଲେ। କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ଏହି ବୋଇତ ବନ୍ଦାଣ ପରମ୍ପରା ଆଜି ବି ଆମ ପରମ୍ପରାରେ ରହିଛି।
ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ଭବ ଯେ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଓଡ଼ିଶାର ସାଧବମାନେ ଯେତେବେଳେ ସମୁଦ୍ର ପଥରେ ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ବାହାରିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କର ସଂସ୍ପର୍ଶ ମାଓରି କିମ୍ବା ସେହି ବଂଶର ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନଙ୍କ ସହିତ ହୋଇଥିବ। ବାଣିଜ୍ୟ ସହିତ ସଂସ୍କୃତି, ଭାଷା ଏବଂ ଭାବର ମଧ୍ୟ ଆଦାନପ୍ରଦାନ ଘଟିଥିବ।
କିଏ ଜାଣେ, କୌଣସି ଓଡ଼ିଆ ସାଧବଙ୍କୁ ସେହି ‘ତ’ପୋଇ’ ଶବ୍ଦ ଏବଂ ତାର ଅର୍ଥ ଏତେ ପସନ୍ଦ ଆସିଥିବ ଯେ, ସେମାନେ ନିଜ ସ୍ମୃତିରେ ବା ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିବା ପରେ ନିଜ ଝିଅମାନଙ୍କର ନାମ ‘ତ’ପୋଇ’ ରଖିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇଥିବେ। ଇତିହାସର ଗର୍ଭରେ ଏପରି ଅନେକ ରହସ୍ୟ ଲୁଚି ରହିଛି, ଯାହା ଆଜିର ବୈଜ୍ଞାନିକ ଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ।
ତେବେ, ଏଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜାଣିହୁଏ ଯେ ଆମ ଓଡ଼ିଶାର ସଂସ୍କୃତି କେବଳ ରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା ଦେଶ ଭିତରେ ସୀମିତ ନଥିଲା, ବରଂ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରି ବିଶ୍ୱର ଦୂରଦୂରାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାରିତ ଥିଲା। ଆମର ପରମ୍ପରା, ଆମର ପୌରାଣିକ କାହାଣୀ ଏବଂ ଆମର ଭାଷାଗତ ଅତୀତ ସତରେ ଗର୍ବ କରିବା ଭଳି।
