ଖବର ଆସୁଛି ଯେ, ଯେଉଁମାନେ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ ଛାଡ଼ି ଇସଲାମ କିମ୍ବା କ୍ରିଷ୍ଟିଆନ୍ (ଖ୍ରୀଷ୍ଟିୟାନ) ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି, ଅର୍ଥାତ୍ ଯାହାଙ୍କୁ ‘ଦଳିତ ଧର୍ମାନ୍ତରିତ’ ବା Dalit Converts ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେମାନଙ୍କୁ ସଂସ୍କୃତି ଓ ସମ୍ବିଧାନର ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି (SC) ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରାଯିବ କି ନାହିଁ—ସେହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଗଠିତ ଜଷ୍ଟିସ୍ କେ.ଜି. ବାଲକ୍ରିଷ୍ଣନ୍ କମିଶନ ନିଜର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିସାରିଛନ୍ତି।
୧୯୫୦ ମସିହାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମା ଅନୁଯାୟୀ କେବଳ ହିନ୍ଦୁ, ଶିଖ ଏବଂ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ ଦଳିତମାନଙ୍କୁ ହିଁ SC ବା ଅନୁସୂଚିତ ଜାତିର ମାନ୍ୟତା ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ ସୁବିଧା ମିଳିଥାଏ। କିନ୍ତୁ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ହେବ ଦାବି ହୋଇଆସୁଛି ଯେ, ଯଦି କୌଣସି ଦଳିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଖ୍ରୀଷ୍ଟଧର୍ମ କିମ୍ବା ଇସଲାମ ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କର ସାମାଜିକ ସ୍ଥିତି ଏବଂ ଜାତିଗତ ପରିଚୟ କ’ଣ ହଠାତ୍ ବଦଳି ଯାଏ?
୧୯୫୦ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମା ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣର ବାସ୍ତବତା
ପ୍ରଥମେ ଆମକୁ ବୁଝିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଯେ ଏହି ପୂରା ବିବାଦର ମୂଳଦୁଆ କେଉଁଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ, ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ସମ୍ବିଧାନର ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି (Scheduled Castes) ଆଦେଶ ଜାରି କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଆଇନର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁଯାୟୀ, କେବଳ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଦଳିତ ବର୍ଗର ଲୋକଙ୍କୁ ସଂରକ୍ଷଣର ସୁବିଧା ଦିଆଯିବ ବୋଲି ସ୍ଥିର ହୋଇଥିଲା।
ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ, ୧୯୫୬ ମସିହାରେ ଏଥିରେ ସଂଶୋଧନ କରାଯାଇ ଶିଖ ଧର୍ମର ଦଳିତମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ଦଳିତମାନଙ୍କୁ ଏହି ତାଲିକାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଗଲା। କିନ୍ତୁ ଇସଲାମ ଏବଂ ଖ୍ରୀଷ୍ଟଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଦଳିତମାନଙ୍କୁ ଏହି ପରିସରରୁ ବାହାରେ ରଖାଗଲା।
ଏହାକୁ ନେଇ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ଅଦାଲତରେ ଏବଂ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ପିଟିସନ୍ କରାଯାଇ ଆସୁଛି। ଆବେଦନକାରୀମାନଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ରହିଛି ଯେ, ଧର୍ମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଭାରତୀୟ ସମାଜରେ ଜାତିଗତ ଭେଦଭାବ ଏବଂ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦୂର ହୋଇଯାଏ ନାହିଁ। ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣର ଅଧିକାର ମିଳିବା ଉଚିତ।
ଜଷ୍ଟିସ୍ କେ.ଜି. ବାଲକ୍ରିଷ୍ଣନ୍ କମିଶନ ଗଠନ ଏବଂ ଏହାର କାମ
ଏହି ଗମ୍ଭୀର ସାମାଜିକ ଓ ସାମ୍ବିଧାନିକ ପ୍ରଶ୍ନର ସମଧାନ ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ରର ମୋଦୀ ସରକାର ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୨ ମସିହାରେ ଦେଶର ଭୂତପୂର୍ବ ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି (CJI) ଜଷ୍ଟିସ୍ କେ.ଜି. ବାଲକ୍ରିଷ୍ଣନ୍ଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଏକ ତିନିଜଣିଆ କମିଶନ ଗଠନ କରିଥିଲେ।
ଏହି କମିଶନଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟତଃ କେତେକ ପ୍ରମୁଖ ବିଷୟ ଉପରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବାର ଦାୟିତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥିଲା:
• ପ୍ରଥମତଃ: ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଦଳିତ ଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ଅନ୍ୟ ଧର୍ମ (ଯଥା ଇସଲାମ ବା କ୍ରିଷ୍ଟିଆନ୍) ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ SC ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇପାରିବ କି ନାହିଁ?
• ଦିତୀୟତଃ: ଯଦି ଏହି ନୂଆ ବର୍ଗଙ୍କୁ ସଂରକ୍ଷଣ ତାଲିକାରେ ଯୋଡ଼ାଯାଏ, ତେବେ ବର୍ତ୍ତମାନର ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି (SC) ବର୍ଗର ଲୋକଙ୍କ ସଂରକ୍ଷଣ ସୁବିଧା ଏବଂ ଅଧିକାର ଉପରେ ଏହାର କିପରି ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ?
• ତୃତୀୟତଃ: ଧର୍ମାନ୍ତରଣ ପରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସାମାଜିକ, ଆର୍ଥିକ ଏବଂ ଜାତିଗତ ସ୍ଥିତିରେ ପ୍ରକୃତରେ କି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସୁଛି, ତାହାର ସମୀକ୍ଷା କରିବା।
ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ସମୟସୀମା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ପରେ, ଏହି କମିଶନ ବର୍ତ୍ତମାନ ନିଜର ବିସ୍ତୃତ ରିପୋର୍ଟ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ କରି ସରକାରଙ୍କ ନିକଟରେ ଦାଖଲ କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅଛନ୍ତି।
କମିଶନଙ୍କ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ରିପୋର୍ଟ ଏବଂ ‘ଷ୍ଟାଟସ୍ କୋ’ (Status Quo) ର ସମ୍ଭାବନା
ସୂତ୍ରରୁ ମିଳିଥିବା ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଜଷ୍ଟିସ୍ କେ.ଜି. ବାଲକ୍ରିଷ୍ଣନ୍ କମିଶନ ବର୍ତ୍ତମାନର ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ କୌଣସି ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ସୁପାରିଶ କରିବା ସମ୍ଭାବନା ବହୁତ କମ୍। ଅର୍ଥାତ୍, ୧୯୫୦ ମସିହାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ଯେପରି ଅଛି ସେହିପରି ବଜାୟ ରଖାଯିବା (Status Quo) ପାଇଁ ମତ ପ୍ରକାଶ ପାଇପାରେ।
ଏହାପଛର ପ୍ରମୁଖ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:
1. ବର୍ତ୍ତମାନର SC ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ବିରୋଧ: ଦେଶର ମୂଳ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି (SC) ସଂଗଠନ ଏବଂ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଏହାର ବିରୋଧ କରିଆସୁଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ଯେ, ଯଦି ନୂଆ କରି ଲକ୍ଷାଧିକ ଧର୍ମାନ୍ତରିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଏହି ତାଲିକାରେ ସାମିଲ କରାଯାଏ, ତେବେ ଚାକିରି ଏବଂ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନରେ ସଂରକ୍ଷଣର ପରିସର ସୀମିତ ହୋଇଯିବ ଏବଂ ମୂଳ ଦଳିତମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଅଧିକାରରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେବେ।
2. ଧର୍ମାନ୍ତରଣକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଭୟ: ସରକାର ଏବଂ ବିରୋଧୀ ଦଳର ଏକ ବଡ଼ ବର୍ଗର ମତ ରହିଛି ଯେ, ଯଦି ଧର୍ମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ ସୁବିଧା ମିଳିବ, ତେବେ ଏହା ପରୋକ୍ଷରେ ଧର୍ମାନ୍ତରଣକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିପାରେ।
3. ତଥ୍ୟ ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟତାର ଅଭାବ: ଧର୍ମାନ୍ତରିତ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ପ୍ରକୃତରେ ପୂର୍ବରୁ କେଉଁ ଜାତିର ଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ ଅବସ୍ଥା କ’ଣ, ତାହାର କୌଣସି ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ସଠିକ୍ ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ନାହିଁ।
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଏବଂ ଆଇନଗତ ସ୍ଥିତି
କେବଳ କମିଶନ ନୁହେଁ, ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ବହୁତ କଡ଼ା ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ନିକଟରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏକ ମାମଲାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ସମ୍ବିଧାନର SC/ST ଆଇନ କିମ୍ବା ସଂରକ୍ଷଣର ବ୍ୟବସ୍ଥା କେବଳ ସେହିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ସମ୍ବିଧାନର ୧୯୫୦ ଆଦେଶ ଅନ୍ତର୍ଗତ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଧର୍ମ (ହିନ୍ଦୁ, ଶିଖ, ବୌଦ୍ଧ) ସହିତ ଜଡ଼ିତ। ଖ୍ରୀଷ୍ଟଧର୍ମ ବା ଇସଲାମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଆଇନଗତ ଭାବେ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତିର ସୁବିଧା ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି ବୋଲି କୋର୍ଟ ରାୟ ଦେଇଛନ୍ତି।
ଏହାର ରାଜନୈତିକ ଏବଂ ସାମାଜିକ ପ୍ରଭାବ
ଏହି ରିପୋର୍ଟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବା ପରେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ଏକ ବଡ଼ଧରଣର ବିତର୍କ ଆରମ୍ଭ ହେବାକୁ ଯାଉଛି।
• ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକର ସମସ୍ୟା: ଗୋଟିଏ ପଟେ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଏବଂ କ୍ରିଷ୍ଟିଆନ୍ ମିଶନାରୀ ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକ ଦଳିତ କ୍ରିଷ୍ଟିଆନ୍ ଓ ମୁସଲମାନଙ୍କୁ ସଂରକ୍ଷଣ ଦେବା ପାଇଁ କ୍ରମାଗତ ଚାପ ପକାଉଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟପଟେ, ହିନ୍ଦୁ ସଂଗଠନ ଏବଂ ମୂଳ SC ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଏହାର ତୀବ୍ର ବିରୋଧ କରୁଛନ୍ତି।
• ମୋଦୀ ସରକାରଙ୍କ ଆଭିମୁଖ୍ୟ: କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏହି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ମାମଲାରେ କୌଣସି ଜଡ଼ାସଡ଼ା ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ କମିଶନଙ୍କ ରିପୋର୍ଟ ଏବଂ ସାମ୍ବିଧାନିକ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତାମତକୁ ଆଧାର କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ଶେଷରେ କହିବାକୁ ଗଲେ, ଧର୍ମାନ୍ତରିତ ଦଳିତଙ୍କ ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରସଙ୍ଗ କେବଳ ଏକ ଆଇନଗତ ପ୍ରଶ୍ନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଭାରତୀୟ ସମାଜର ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ, ଧର୍ମନିରେକ୍ଷତ୍ରା ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ ନୀତିର ମୂଳଦୁଆ ସହିତ ଜଡ଼ିତ। ଜଷ୍ଟିସ୍ କେ.ଜି. ବାଲକ୍ରିଷ୍ଣନ୍ କମିଶନଙ୍କ ଏହି ରିପୋର୍ଟ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ସଂସଦରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ଭୂକମ୍ପ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
