ଆଜି ଆମେ ଏପରି ଏକ ବିଷୟ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ଯାଉଛୁ, ଯାହା ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏହି ଦେଶର ଭୂଗୋଳ, ଇତିହାସ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ଭାଗ୍ୟକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବଦଳାଇ ଦେବାକୁ ଯାଉଛି। କେନ୍ଦ୍ରର ମୋଦୀ ସରକାର ଏବଂ ଏନଡିଏ (NDA) ମେଣ୍ଟ ଆଗାମୀ ମନସୁନ୍ ଅଧିବେଶନ ୨୦୨ ରେ ଏଭଳି ଏକ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛନ୍ତି, ଯାହା ସାରା ଦେଶର ରାଜନୈତିକ କରିଡରକୁ ଦୋହଲାଇ ଦେଇଛି। ଏହି ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ହେଉଛି— ସୀମାନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ବିଲ୍ ୨.୦।
ଆପଣମାନଙ୍କର ନିଶ୍ଚୟ ମନେଥିବ, ଗତ ଏପ୍ରିଲ ମାସରେ ସଂସଦର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଧିବେଶନରେ ଯେତେବେଳେ ସରକାର ୧୩୧ତମ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ବିଲ୍ ଏବଂ ସୀମାନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ବିଲ୍ ଆଣିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଦେଶରେ ଏକ ବଡ଼ ହାଇ-ଡ୍ରାମା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା। ଲୋକସଭାରେ ଏହି ବିଲ୍ ପାସ୍ କରାଇବା ପାଇଁ ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ (2/3) ବହୁମତର ଆବଶ୍ୟକତା ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ବିଲ୍ ସପକ୍ଷରେ ୨୯୮ଟି ଭୋଟ୍ ଏବଂ ବିରୋଧରେ ୨୩୦ଟି ଭୋଟ୍ ପଡ଼ିବା ଯୋଗୁଁ ସରକାର ସଂଖ୍ୟାବଳରେ ସାମାନ୍ୟ ପଛରେ ପଡ଼ିଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ବିଲ୍ଟି ଗୃହରେ କାଟ୍ ଖାଇଯାଇଥିଲା। ସେତେବେଳେ ବିରୋଧୀ ‘ଇଣ୍ଡିଆ’ (INDIA) ମେଣ୍ଟର ନେତା ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ଏବଂ ତାମିଲନାଡୁର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏମ୍.କେ. ଷ୍ଟାଲିନ ଏହାକୁ ଏକ ବଡ଼ ବିଜୟ ବୋଲି କହି ଉତ୍ସବ ମନାଇଥିଲେ।
କିନ୍ତୁ କୁହାଯାଏ ନା— “ରାଜନୀତିରେ ଶେଷ ବୋଲି କିଛି ଶବ୍ଦ ନଥାଏ।” ଏପ୍ରିଲର ସେହି ପରାଜୟ ପରେ ମୋଦୀ ଏବଂ ଅମିତ ଶାହଙ୍କ ଟିମ୍ ଚୁପ୍ ବସିନାହିଁ। ସେମାନେ ନିଜର ପୁରୁଣା ଭୁଲ୍ରୁ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରି ଏବେ ଏକ ନୂଆ ଏବଂ ସଂଶୋଧିତ ‘ବ୍ଲୁ-ପ୍ରିଣ୍ଟ’ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି। ସବୁଠାରୁ ଚାଞ୍ଚଲ୍ୟକର ଖବର ହେଉଛି, ଏହି ବିଲ୍କୁ ପାସ୍ କରାଇବା ପାଇଁ ଏବେ ବିଜେପି ପକ୍ଷରୁ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର DMK ଏବଂ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର TMC (ମମତା ବାନାର୍ଜୀଙ୍କ ଦଳ) ର ବଡ଼ ବଡ଼ ସାଂସଦମାନଙ୍କ ସହ ପଛରେ ‘ଗୁପ୍ତ ବୈଠକ’ ଓ ଆଲୋଚନାର ଦ୍ୱାର ଖୋଲାଯାଇଛି। ଆଜି ଆମେ ଏହି ମେଗା ବିଶ୍ଳେଷଣରେ ବୁଝିବା କି, ଏହି ନୂଆ ‘ସୀମାନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ବିଲ୍ ୨.୦’ କଣ? ଏହା ଦ୍ୱାରା ଦେଶର ଲୋକସଭା ଆସନ ସଂଖ୍ୟା କେମିତି ୫୪୩ ରୁ ବଢ଼ି ସିଧା ୮୫୦ ର ଉପର ସୀମା ବା ପ୍ରକୃତ ସଂଖ୍ୟା ୮୧୬ ରେ ପହଞ୍ଚିବ? ଏବଂ ଏହା ଦ୍ୱାରା ଓଡ଼ିଶା ସମେତ ସାରା ଭାରତର ରାଜନୀତିରେ କଣ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ?
ସୀମାନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଣ ଏବଂ ଏହାର ପୁରୁଣା ଇତିହାସ
ଏହି ଗମ୍ଭୀର ଖେଳକୁ ବୁଝିବା ପୂର୍ବରୁ ଆମକୁ ସାଧାରଣ ଭାଷାରେ ବୁଝିବାକୁ ହେବ କି, ଏହି ‘ସୀମାନିର୍ଦ୍ଧାରଣ’ ବା Delimitation ପ୍ରକୃତରେ କଣ? ସରଳ ଭାଷାରେ କହିଲେ, ଦେଶର ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧିକୁ ଆଖି ଆଗରେ ରଖି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀଗୁଡ଼ିକର ସୀମାକୁ ପୁନର୍ବାର ସ୍ଥିର କରିବା ଏବଂ ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ାଇବାକୁ ସୀମାନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କୁହାଯାଏ। ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନ ଅନୁସାରେ, ପ୍ରତି ଜନଗଣନା (Census) ପରେ ଦେଶରେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ହେବା ଉଚିତ, ଯେପରି ପ୍ରତି ଜଣେ ସାଂସଦ ସମାନ ସଂଖ୍ୟକ ଜନସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିପାରିବେ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତରେ ଯେଉଁ ୫୪୩ଟି ଲୋକସଭା ଆସନ ରହିଛି, ତାହା ୧୯୭୧ ମସିହାର ଜନଗଣନା ଆଧାରରେ ଚାଲୁଛି। ୧୯୭୨ ମସିହାରେ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସରକାର ସମୟରେ ଶେଷ ଥର ପାଇଁ ଲୋକସଭା ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ୫୨୨ ରୁ ବଢ଼ାଇ ୫୪୩ କରାଯାଇଥିଲା। ତା’ ପରେ ୧୯୭୬ ମସିହାରେ ଏହାକୁ ୩୦ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଫ୍ରିଜ୍ (Freeze) ବା ସ୍ଥିର କରିଦିଆଗଲା। ପରେ ୨୦୦୧ ମସିହାରେ ୮୪ତମ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ଆଇନ ଜରିଆରେ ବାଜପେୟୀ ସରକାର ଏହି ସମୟସୀମାକୁ ଆହୁରି ୨୫ ବର୍ଷ ବଢ଼ାଇ ଦେଇ କହିଥିଲେ ଯେ, ୨୦୨୬ ମସିହା ପରେ ହେବାକୁ ଥିବା ପ୍ରଥମ ଜନଗଣନା ଆଧାରରେ ହିଁ ଦେଶରେ ନୂଆ ସୀମାନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ହେବ।
ଏବେ ଆମେ ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ଅଛୁ ଏବଂ ଏହି ସମୟସୀମା ଶେଷ ହୋଇସାରିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଦେଶର ସ୍ଥିତି ଏହା ଯେ, ୧୯୭୧ ମସିହାରେ ଯେଉଁଠି ଜଣେ ସାଂସଦ ପ୍ରାୟ ୧୦ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିଲେ, ଆଜି ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ଯୋଗୁଁ ଜଣେ ଜଣେ ସାଂସଦଙ୍କୁ ୨୫ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଜନସଂଖ୍ୟାର ବୋଝ ସହିବାକୁ ପଡ଼ୁଛି। ତେଣୁ ସରକାରଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ହେଉଛି କି ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ାଇବା ଜରୁରୀ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଗଣିତ ଭିତରେ ଉତ୍ତର ଭାରତ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ବିବାଦ ଲୁଚି ରହିଛି, ଯାହାକୁ ନେଇ ବିରୋଧୀ ଦଳମାନେ ଚିନ୍ତାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଏପ୍ରିଲ୍ ୨୦୨୬ର ପରାଜୟ ଏବଂ ନୂଆ ଆଭିମୁଖ୍ୟ
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ (Women’s Reservation) ଏବଂ ସୀମାନିର୍ଦ୍ଧାରଣକୁ ଏକାଠି ଲିଙ୍କ୍ କରି ସଂସଦରେ ବିଲ୍ ଆଣିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ବିରୋଧୀ ‘ଇଣ୍ଡିଆ’ ମେଣ୍ଟ ଏକାଠି ହୋଇ ଏହାକୁ ବିରୋଧ କଲେ, ଯାହାଫଳରେ ଲୋକସଭାରେ ସରକାର ଆବଶ୍ୟକ ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ବହୁମତ ପାଇପାରିଲେ ନାହିଁ ଏବଂ ବିଲ୍ଟି ଗୃହରେ ନାକଚ ହୋଇଗଲା।
ପୂର୍ବ ଯୋଜନା ଅନୁସାରେ, ସରକାର ଆଗାମୀ ଜନଗଣନା ୨୦୨୭ର ଡାଟା ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ୨୦୩୦ ମସିହା ପରେ ହିଁ ଲାଗୁ ହୋଇପାରିଥାନ୍ତା। କିନ୍ତୁ ଏବେ ‘ସୀମାନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ବିଲ୍ ୨.୦’ ରେ ସରକାର ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ୨୦୧୧ ମସିହାର ଜନଗଣନା ଡାଟା ଆଧାରରେ ହିଁ ତୁରନ୍ତ ସୀମାନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବାକୁ ନୂଆ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଣିଛନ୍ତି।
୨୦୧୧ର ଉପଲବ୍ଧ ଡାଟା ବ୍ୟବହାର କରି ସରକାର ଆଗାମୀ ୨୦୨୯ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ସୀମାନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଶେଷ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ୨୦୨୯ ନିର୍ବାଚନରେ ହିଁ ଦେଶର ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ୩୩% ସଂରକ୍ଷଣର ସୁବିଧା ସିଧାସଳଖ ମିଳିପାରିବ, ଯାହା ବିଜେପି ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ମାଷ୍ଟରଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ ସାଜିବ।
ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, ଯଦି ସୀମାନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ହେବା ଦ୍ୱାରା ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ୁଛି, ତେବେ ବିରୋଧୀ ଦଳ ଏବଂ ବିଶେଷ କରି ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଏହାକୁ ଏତେ ବିରୋଧ କରୁଛନ୍ତି କାହିଁକି? ଏହା ପଛରେ ରହିଛି ଏକ ବଡ଼ ଆଞ୍ଚଳିକ ଏବଂ ଜନସଂଖ୍ୟା ଗତ ସମୀକରଣ।
ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ୫ଟି ପ୍ରମୁଖ ରାଜ୍ୟ—ତାମିଲନାଡୁ, କେରଳ, କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ତେଲେଙ୍ଗାନା—ଗତ ୩୦ରୁ ୪୦ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସରକାରଙ୍କ ଜନସଂଖ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ (Population Control) ନୀତିକୁ ଖୁବ୍ ସଫଳତାର ସହ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ହାର କମ୍ ରହିଛି। ଅନ୍ୟପଟେ ଉତ୍ତର ଭାରତର ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ, ଯେପରି ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ, ବିହାର, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ରାଜସ୍ଥାନରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ବହୁତ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବଢ଼ିଛି।
ଯଦି କେବଳ ଜନସଂଖ୍ୟା ଆଧାରରେ ସୀମାନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯାଏ, ତେବେ ଉତ୍ତର ଭାରତର ଲୋକସଭା ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ବହୁତ ଅଧିକ ବଢ଼ିଯିବ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ସେହି ଅନୁପାତରେ କମ୍ ରହିବ। ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ନେତାମାନଙ୍କର ଭୟ ହେଉଛି କି, ସଂସଦରେ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କମିଯିବ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଭାରତର ସିଟ୍ ବଳରେ ହିଁ କେନ୍ଦ୍ରରେ ସରକାର ଗଠନ ହେବ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଶେଷ ହୋଇଯିବ।
କିନ୍ତୁ ସଂସଦରେ ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ଅମିତ ଶାହ ଏହି ଭୟକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦୂର କରିବାକୁ ଏକ ବଡ଼ ଆକଳନ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସରକାରଙ୍କର ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ଆସନ ବୃଦ୍ଧି ମଡେଲ୍ ଦ୍ୱାରା ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର କୌଣସି ରାଜ୍ୟର ଗୁରୁତ୍ୱ କମିବ ନାହିଁ। ଚାଲନ୍ତୁ ଅମିତ ଶାହଙ୍କ ସେହି ସରକାରୀ ଗଣିତ ଉପରେ ନଜର ପକାଇବା:
ରାଜ୍ୟ ବର୍ତ୍ତମାନର ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ସୀମାନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ବିଲ୍ ୨.୦ ପରେ ଆସନ ମୋଟ ସଂସଦରେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ପ୍ରତିଶତ
ତାମିଲନାଡୁ ୩୯ ୫୯ ୭.୧୮% ରୁ ବଢ଼ି ୭.୨୩% ହେବ
ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ୨୫ ୩୮ ୪.୬୦% ରୁ ବଢ଼ି ୪.୬Map% ହେବ
କର୍ଣ୍ଣାଟକ ୨୮ ୪୨ ୫.୧୫% ରୁ ପ୍ରାୟ ସମାନ ୫.୧୪% ରହିବ
କେରଳ ୨୦ ୩୦ ପ୍ରାୟ ସମାନ ସ୍ଥିତିରେ ରହିବ
ତେଲେଙ୍ଗାନା ୧୭ ୨୬ ୩.୧୩% ରୁ ବଢ଼ି ୩.୧୮% ହେବ
ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ସ୍ପଷ୍ଟ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ବର୍ତ୍ତମାନ ଥିବା ମୋଟ ୧୨୯ଟି ଲୋକସଭା ଆସନ ବଢ଼ିଯାଇ ୧୯୫ ହେବ। ସଂସଦରେ ସେମାନଙ୍କର ସାମଗ୍ରିକ ଅଂଶଧନ ପ୍ରାୟ ୨୪ ପ୍ରତିଶତ ହିଁ ରହିବ। ତେଣୁ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର କ୍ଷତି ହେବାର ପ୍ରଶ୍ନ ହିଁ ଉଠୁନାହିଁ। ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି କି ଏହି ବିଲ୍ ଜରିଆରେ ସାରା ଦେଶରେ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି (SC) ଏବଂ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି (ST) ସମୁଦାୟ ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷିତ ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଯଥେଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ, ତେଣୁ ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ବିରୋଧ କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପରୋକ୍ଷରେ SC/ST ସମୁଦାୟର ବିରୋଧ କରୁଛନ୍ତି।
ସାମ୍ବିଧାନିକ ପେଞ୍ଚ ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭା ସହ ସନ୍ତୁଳନ ବିଗିଡ଼ିବା
ତେବେ ଏହି ସରକାରୀ ଆଶ୍ୱାସନା ସତ୍ତ୍ୱେ, ବୈଜ୍ଞାନିକ ଏବଂ ସାମ୍ବିଧାନିକ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଏହି ବିଲ୍ର କେତେକ ବଡ଼ ଆଇନଗତ ଆପତ୍ତି ଉଠାଇଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଆମକୁ ଗଭୀର ଭାବେ ବୁଝିବାକୁ ହେବ। PRS ଇଣ୍ଡିଆର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଏହି ବିଲ୍ ପାସ୍ ହେବା ଦ୍ୱାରା ସଂସଦର ଦୁଇଟି ଯାକ ଗୃହ—ଲୋକସଭା ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭା—ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସାମ୍ବିଧାନିକ ସନ୍ତୁଳନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବିଗିଡ଼ିଯିବ।
ବର୍ତ୍ତମାନର ସମ୍ବିଧାନ ଅନୁସାରେ, ଲୋକସଭାର ସର୍ବାଧିକ ଆସନ ୫୫୦ ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭାର ସର୍ବାଧିକ ଆସନ ୨୫୦ ରହିଛି। ଅର୍ଥାତ୍ ଲୋକସଭା ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭାର ଅନୁପାତ ହେଉଛି ୨.୨ : ୧। କିନ୍ତୁ ନୂଆ ସୀମାନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ବିଲ୍ ୨.୦ ରେ ସରକାର ଲୋକସଭା ଆସନ ସଂଖ୍ୟାକୁ ବଢ଼ାଇ ୮୫୦ ର ଉପର ସୀମା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିବା ବେଳେ ରାଜ୍ୟସଭା ଆସନକୁ ୨୫୦ ରେ ହିଁ ସ୍ଥିର ରଖିଛନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ଗୃହର ଅନୁପାତ ବଦଳିଯାଇ ସିଧା ୩.୩ : ୧ ହୋଇଯିବ।
ଏହାର ପରିଣାମ କଣ ହେବ ଜାଣନ୍ତି?
ପ୍ରଥମତଃ, ଦେଶର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏବଂ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ରାଜ୍ୟସଭା ସାଂସଦମାନଙ୍କର ଭୋଟ୍ର ମୂଲ୍ୟ ବା ଗୁରୁତ୍ୱ ବହୁତ କମିଯିବ।
ଦ୍ୱିତୀୟତଃ, ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିପଦ ହେଉଛି ‘ଯୌଥ ଅଧିବେଶନ’ ବା Joint Sitting ସମୟରେ। ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୧୦୮ ଅନୁସାରେ, ଯଦି କୌଣସି ବିଲ୍କୁ ନେଇ ଲୋକସଭା ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭା ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ଦେଖାଦିଏ, ତେବେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଯୌଥ ଅଧିବେଶନ ଡକାନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନର ସିଷ୍ଟମରେ ଯଦି ଶାସକ ଦଳ ପାଖରେ ଲୋକସଭାରେ ବହୁମତ ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ବିରୋଧୀଙ୍କ ପାଖରେ ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ବହୁମତ ଥାଏ, ତେବେ ବିରୋଧୀ ସେହି ବିଲ୍କୁ ଅଟକାଇ ପାରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ନୂଆ ସିଷ୍ଟମରେ ଲୋକସଭାର ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ବହୁତ ଅଧିକ ଥିବାରୁ, ଯଦି କୌଣସି ସରକାର ପାଖରେ ଲୋକସଭାରେ ମାତ୍ର ୫୬% ସିଟ୍ ଥାଏ, ତେବେ ସେ ରାଜ୍ୟସଭାର ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ବହୁମତକୁ ପୁରା ଓଭରରାଇଡ୍ (Override) ବା ଅବମାନନା କରି ନିଜ ଦମରେ ବିଲ୍ ପାସ୍ କରାଇ ନେବେ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟସଭାର ସାମ୍ବିଧାନିକ କ୍ଷମତା ଖୁବ୍ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯିବ।
ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୭୫ ଅନୁସାରେ କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳ (Council of Ministers) ର ସର୍ବାଧିକ ସଂଖ୍ୟା ଲୋକସଭାର ମୋଟ ସିଟ୍ର ୧୫ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ହେବନାହିଁ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଆଧାରରେ କେନ୍ଦ୍ରରେ ସର୍ବାଧିକ ୮୧ ଜଣ ମନ୍ତ୍ରୀ ରହିପାରିବେ। କିନ୍ତୁ ଲୋକସଭା ଆସନ ୮୧୬ କୁ ବଢ଼ିବା ପରେ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳର ସୀମା ୮୧ ରୁ ବଢ଼ି ସିଧା ୧୨୨ ରେ ପହଞ୍ଚିବ। ଏତେ ବଡ଼ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ ଗଠନ ହେଲେ ଦେଶର ରାଜକୋଷ ଉପରେ ଏହାର ବଡ଼ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ। ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହେବ ସଂସଦ ଭିତରେ ବାଦବିବାଦ ପାଇଁ ସମୟ ମିଳିବା। ସାଂସଦ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିଗଲେ ପ୍ରତି ସାଂସଦଙ୍କୁ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଠାଇବା ପାଇଁ ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବା ପାଇଁ ସମୟ ଖୁବ୍ କମ୍ ମିଳିବ, ଯାହା ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ସାମାନ୍ୟ ବାଧିତ କରିପାରେ।
ମନସୁନ୍ ଅଧିବେଶନ ପାଇଁ NDA ର ମାଷ୍ଟର ପ୍ଲାନ୍ ଓ ଉପସଂହାର
ତେବେ ଏହି ସମସ୍ତ ଆଇନଗତ ଆପତ୍ତି ଏବଂ ଏପ୍ରିଲ ମାସର ପରାଜୟ ପରେ ମଧ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏହି ବିଲ୍କୁ ନେଇ ପଛକୁ ହଟିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନାହାନ୍ତି। ମନସୁନ୍ ଅଧିବେଶନ ୨୦୨୬ ରେ ଏହି ବିଲ୍କୁ ପୁଣିଥରେ ‘ସୀମାନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ବିଲ୍ ୨.୦’ ଭାବେ ଆଣିବାକୁ ଏନଡିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୋଜନା କରିଛି।
ଏଥର ସରକାରଙ୍କ ରଣନୀତି ହେଉଛି କି, ସେମାନେ କେବଳ ନିଜ ସଂଖ୍ୟାବଳ ଉପରେ ଭରସା ନକରି ବିରୋଧୀ କ୍ୟାମ୍ପ୍ ଭିତରେ ସେନ୍ଧି ମାରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ସଂସଦୀୟ ସୂତ୍ରରୁ ଖବର ମିଳୁଛି କି, ଆଗାମୀ ମନସୁନ୍ ଅଧିବେଶନ ପୂର୍ବରୁ ସରକାରୀ ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳ DMK ଏବଂ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର TMC ର କିଛି ପ୍ରମୁଖ ସାଂସଦମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା ଚଲାଇଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କୁ ବୁଝାଯାଉଛି କି ୨୦୧୧ର ଡାଟା ଆଧାରରେ ସୀମାନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ହେଲେ ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି ରାଜନୈତିକ କ୍ଷତି ହେବନାହିଁ, ବରଂ ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ତୁରନ୍ତ ଲାଗୁ ହେବା ଦ୍ୱାରା ସାରା ଦେଶର ମହିଳା ଭୋଟରଙ୍କ ସମର୍ଥନ ମିଳିବ। ଅନେକ ବିରୋଧୀ ସାଂସଦ ମଧ୍ୟ ଏହି ସଂଶୋଧିତ ବିଲ୍ ଉପରେ ସକାରାତ୍ମକ ସଙ୍କେତ ଦେଇଥିବା ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି।
ଯଦି ଏହି ଯୋଜନା ସଫଳ ହୁଏ ଏବଂ ମନସୁନ୍ ଅଧିବେଶନରେ ବିଲ୍ଟି ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ବହୁମତରେ ପାସ୍ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଏକ ନୂଆ ଯୁଗର ଆରମ୍ଭ ହେବ। ଆମ ଓଡ଼ିଶାରେ ମଧ୍ୟ ବର୍ତ୍ତମାନ ଥିବା ୨୧ଟି ଲୋକସଭା ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିଯାଇ ପ୍ରାୟ ୩୧ ରୁ ୩୨ ରେ ପହଞ୍ଚିବ, ଯାହା ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୈତିକ ଗୁରୁତ୍ୱକୁ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଆହୁରି ବଢ଼ାଇଦେବ।
