ଆଜିକାଲି ରାଜନୀତିରେ ଗୋଟିଏ କଥା ବାରମ୍ବାର ଶୁଣିବାକୁ ମିଳୁଛି—”ଆଇନ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ।” କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଆଇନର କାଠଗଡ଼ାକୁ ନିଜ ପରିବାର ପାଖକୁ ଆସିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ବଡ଼ବଡ଼ ନେତାମାନଙ୍କ ମୁହଁରୁ କାହିଁକି କଥା ବାହାରେ ନାହିଁ? ଆଜି ଆମେ ଏଭଳି ଏକ ଗମ୍ଭୀର ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବା, ଯାହା କେବଳ ରାଜନୈତିକ କରିଡରରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।
ଆଜିର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ହେଉଛି— କଂଗ୍ରେସ ନେତା ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ, ଯିଏ ନିଜେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଥାନାରେ ଧାରଣାରେ ବସିଯାଆନ୍ତି, ଏଫ୍.ଆଇ.ଆର୍. ଦାବି କରନ୍ତି, ସେ ଆଜି ନିଜ ମା’ ସୋନିଆ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆସିଥିବା ଏକ ବଡ଼ ଆଇନଗତ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଏଫ୍.ଆଇ.ଆର୍. ଦାବି ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚୁପ୍ କାହିଁକି?
ଆଜିକାଲି ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ବେଶ୍ ସକ୍ରିୟ ଅଛନ୍ତି। ଯେଉଁଆଡ଼େ ଦେଖିବ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ। କେତେବେଳେ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ତ କେତେବେଳେ କୌଣସି ବିବାଦୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ। କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ ଜିନିଷ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯାଉଛି— ତାଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦକ୍ଷେପ ଏବଂ ବୟାନ କେଉଁଆଡ଼େ ନା କେଉଁଆଡ଼େ ବିବାଦ ଭିତରକୁ ଟାଣି ହୋଇଯାଉଛି।
ମନେଥିବ, କିଛି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ସି.ଏ.ଏ. (CAA) ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ, କିମ୍ବା ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର ପାର୍ଲିଆମେଣ୍ଟ ଷ୍ଟ୍ରିଟ୍ ଥାନା ସାମ୍ନାରେ କିଭଳି ସେ ଧାରଣାରେ ବସିଯାଇଥିଲେ। ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କୁ ଅପମାନିତ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ପୋଲିସ ଏଫ୍.ଆଇ.ଆର୍. କରୁନାହିଁ। ସେତେବେଳେ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ନ୍ୟାୟ ଦେବା ପାଇଁ ଥାନାରେ ବସି ପଡ଼ିଥିଲେ।
କିନ୍ତୁ ଟିକିଏ ତୁଳନା କରନ୍ତୁ— ଇନ୍ଦୋରର ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ କଣ ହେଲା? ସେଠାରେ ଜଣେ ଷ୍ଟାଣ୍ଡ-ଅପ୍ କମେଡିଆନ୍ ଆସିଥିଲେ, ଯିଏ ଦେଶର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦବୀରେ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ନେଇ କିଛି ଅରୁଚିକର କଥା କହିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ନେଇ ମଜା ଉଡ଼ାଗଲା। ସେତେବେଳେ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ସେହି ମଞ୍ଚରେ ବସି ହସୁଥିଲେ। ସାରା ଦେଶରେ ଏହାର ତୀବ୍ର ନିନ୍ଦା ହେଲା। କିନ୍ତୁ ଏହାର ପ୍ରଭାବ କ’ଣ ରାହୁଲଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା? ଆଦୌ ନୁହେଁ।
କିନ୍ତୁ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଯେଉଁ ପ୍ରସଙ୍ଗଟି ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି, ସେଥିରେ ଆଉ ଚୁପ୍ ରହିହେବ ନାହିଁ। କାରଣ ଏହା କେବଳ ରାଜନୀତି ନୁହେଁ, ଏହା ସିଧାସଳଖ ଦେଶର ସମ୍ବିଧାନ, ଆଇନ ଏବଂ ନାଗରିକତା ସହ ଜଡ଼ିତ।
ଘଟଣାଟି ହେଉଛି— ଦିଲ୍ଲୀ ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ୍ ବାର୍ ଆସୋସିଏସନର ଭାଇସ୍ ପ୍ରେସିଡେଣ୍ଟ ତଥା ଜଣେ ଆଇନଜ୍ଞ ବିକାଶ ତ୍ରିପାଠୀ ଏକ ଆଇନଗତ ଲଢ଼େଇ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଆବେଦନ ଅନୁଯାୟୀ, ସୋନିଆ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ନାମ ୧୯୮୦ ମସିହାରେ ଭାରତର ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲା!
ବର୍ତ୍ତମାନ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନଟି ହେଉଛି—
- ସୋନିଆ ଗାନ୍ଧୀ ଭାରତର ନାଗରିକତା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ୧୯୮୩ ମସିହାରେ।
- ତେବେ ଯେତେବେଳେ ସେ ୧୯୮୩ ମସିହାରେ ଭାରତର ନାଗରିକ ହେଲେ, ତେବେ ତା’ର ତିନି ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ଅର୍ଥାତ୍ ୧୯୮୦ ମସିହାରେ କିପରି ତାଙ୍କ ନାମ ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ସାମିଲ ହେଲା?
- ଏବଂ ପୁଣି ୧୯୮୨ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ ନାମ ଭୋଟର ତାଲିକାରୁ ହଟାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା କାହିଁକି?
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ କେବଳ କାଳ୍ପନିକ ନୁହେଁ। ଆଇନଜ୍ଞ ବିକାଶ ତ୍ରିପାଠୀ ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ କୋର୍ଟରେ ଏକ ଅପିଲ୍ କରି ଦାବି କରିଥିଲେ ଯେ ଏହି ବିଷୟରେ ତଦନ୍ତ ହେଉ ଏବଂ ସୋନିଆ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏଫ୍.ଆଇ.ଆର୍. କରାଯାଉ।
ତେବେ ଏହି ମାମଲାରେ ଆଇନଗତ ପଦକ୍ଷେପ କେଉଁଠି ପହଞ୍ଚିଛି।
- ପ୍ରଥମେ, ୧୧ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୫ରେ ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ କୋର୍ଟ ଏହି ଆବେଦନକୁ ଖାରଜ କରିଦେଇଥିଲେ। ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ କହିଥିଲେ ଯେ ଜାଲିଆତି ବା ଚିଟିଂର ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପ୍ରମାଣ ନାହିଁ ଏବଂ ଏହା ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରାଧିକାର ଅଧୀନରେ ଆସେ।
- କିନ୍ତୁ ମାମଲା ଏଠାରେ ସରିଲା ନାହିଁ। ଆବେଦନକାରୀ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ରିଭିନ୍ୟୁ କୋର୍ଟରେ ସ୍ପେଶାଲ୍ ଜଜ୍ ବିଶାଳ ଗୋଗ୍ନେଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲେ।
- ସ୍ପେଶାଲ୍ ଜଜ୍ ବିଶାଳ ଗୋଗ୍ନେ ମାମଲାକୁ ବିଚାରକୁ ନେଇ କହିଲେ ଯେ ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ କୋର୍ଟଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଏକ ‘ନନ୍-ସ୍ପିକିଂ ଅର୍ଡ଼ର’ (Non-speaking order) ଥିଲା— ଅର୍ଥାତ୍ ଆବେଦନକୁ କାହିଁକି ଖାରଜ କରାଗଲା, ତା’ର ଯଥାଯଥ ଆଇନଗତ କାରଣ ଦିଆଯାଇ ନାହିଁ।
- କୋର୍ଟ ଆବେଦନକାରୀଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ କୋର୍ଟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ନିଜ ଆବେଦନକୁ ନବୀକରଣ (Revive) କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।
ଏହାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶୁଣାଣି ତାରିଖ ରହିଛି ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୯ରେ। ଏବେ ସାରା ଦେଶର ନଜର ରହିଛି ଯେ କୋର୍ଟ ଏହି ମାମଲାରେ ଆଗକୁ କ’ଣ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି।
ଏଠି ପ୍ରଶ୍ନ କେବଳ ଗୋଟିଏ ନୁହେଁ। ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ଗାନ୍ଧୀ ପରିବାରର ଇତିହାସକୁ ଖୋଳିବେ, ସେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ଏଭଳି ରହସ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସେ, ଯାହାର ଉତ୍ତର ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେଶବାସୀ ପାଇ ନାହାଁନ୍ତି।
ଆସନ୍ତୁ କିଛି ମୂଳ ପ୍ରଶ୍ନ ଉପରେ ନଜର ପକାଇବା:
- ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ଏବଂ ସୋନିଆ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ବିବାହ ହୋଇଥିଲା ୧୯୬୮ ମସିହାରେ। ବିବାହର ୧୫ ବର୍ଷ ପରେ, ଅର୍ଥାତ୍ ୧୯୮୩ ମସିହାରେ ସେ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକତା ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହି ୧୫ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଭାରତର ନାଗରିକ ନହୋଇ ମଧ୍ୟ ଦେଶର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଆବାସ (ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସରକାରୀ ବାସଭବନ)ରେ କିପରି ରହୁଥିଲେ? କୌଣସି ବିଦେଶୀ ନାଗରିକ ଏପରି ରହିବା କ’ଣ ଆଇନଗତ ଭାବେ ସମ୍ଭବ? ନାଗରିକତା ଗ୍ରହଣ କରିବା ପୂର୍ବରୁ, ୧୯୮୦ ମସିହାରେ କିପରି ତାଙ୍କ ନାମ ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ସାମିଲ ହେଲା?
- ସେତେବେଳେ ସଞ୍ଜୟ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ କମ୍ପାନୀ ‘ମାରୁତି’ରେ ସୋନିଆ ଗାନ୍ଧୀ ଡାଇରେକ୍ଟର୍ (Director) ଥିଲେ। ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ, କୌଣସି ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀର ଡାଇରେକ୍ଟର୍ ହେବା ପାଇଁ ଭାରତର ନାଗରିକ ହେବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ। ତେବେ ସେ କିପରି ନାଗରିକ ହେବା ପୂର୍ବରୁ କମ୍ପାନୀର ଡାଇରେକ୍ଟର୍ ବନିଗଲେ? କମ୍ପାନୀ ଆଫେୟାର୍ସ ମନ୍ତ୍ରାଳୟ ଏହାକୁ କିପରି ଅନୁମତି ଦେଲା?
- ଇଟାଲୀର ନାଗରିକତା ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ, ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଅନ୍ୟ ଦେଶର ନାଗରିକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଇଟାଲୀର ନାଗରିକତା ବଜାୟ ରଖିପାରେ। କିନ୍ତୁ ଭାରତୀୟ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ, ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ଅନ୍ୟ ଦେଶର ନାଗରିକତା ଛାଡ଼ି ନାହାଁନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଭାରତର ନାଗରିକତା ପାଇବା ପରେ ଇଟାଲୀର ନାଗରିକତା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଇଥିଲା କାହିଁକି ନାହିଁ? କ’ଣ ସୋନିଆ ଗାନ୍ଧୀ କେବେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ଇଟାଲୀର ନାଗରିକତା ଛାଡ଼ିଥିବାର କୌଣସି ପ୍ରମାଣ ଦେଇଛନ୍ତି?
- ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ହେଉଛି— ଯେତେବେଳେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଉଠେ, ସେତେବେଳେ ଗାନ୍ଧୀ ପରିବାର ଏବଂ କଂଗ୍ରେସ ଦଳ ପକ୍ଷରୁ କୌଣସି ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ। ବରଂ, ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବାକୁ ସେମାନେ ନିଜର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବିରୁଦ୍ଧ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ମାନସିକତା ଏପରି ଯେ, ସେମାନେ କେବଳ ଦେଶକୁ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବାର ଅଧିକାର ରଖିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଦେଶର ଆଇନ କିମ୍ବା ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଆଗରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ରହିବାକୁ ସେମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୁହଁନ୍ତି।
ଆଜି ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ଲୋକସଭାରେ ବିରୋଧୀ ଦଳର ନେତା। ସେ ଦେଶର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହେବାକୁ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖୁଛନ୍ତି ଏବଂ ୨୦୨୯ ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକୁ ଏକାଠି କରି ନିଜକୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଚେହେରା ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛନ୍ତି।
କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି— ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଦେଶର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦବୀକୁ ଯିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେ କ’ଣ ଦେଶର ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଏହା ଜଣାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କ ପରିବାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆଇନକୁ ମାନି ଚଳେ?
ଯଦି ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସାମାନ୍ୟତମ ଅଭିଯୋଗ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଥାନାରେ ଧାରଣାରେ ବସିଯାଆନ୍ତି, ତେବେ ନିଜ ମା’ଙ୍କ ନାଗରିକତା ଏବଂ ଭୋଟର ତାଲିକା ବିବାଦ ଉପରେ ସେ ମୁହଁ ଖୋଲୁନାହାଁନ୍ତି କାହିଁକି? ଏହା କ’ଣ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଏକ ଦ୍ୱୈତ ନୀତି (Double Standards) ନୁହେଁ?
ଆଜି ସମୟ ଆସିଛି ଆମେ ନିଜେ ଚିନ୍ତା କରିବା। ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ପରିବାର ଆଇନଠାରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ନୁହେଁ। ଆଜି କୋର୍ଟରେ ମାମଲା ପୁଣି ଥରେ ବିଚାରାଧୀନ ଅଛି। ଆଗାମୀ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୯ ତାରିଖରେ ହେବାକୁଥିବା ଶୁଣାଣିରେ କୋର୍ଟ କ’ଣ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଉଛନ୍ତି, ତାହା ଉପରେ ସମସ୍ତଙ୍କର ନଜର ରହିଛି।
କିନ୍ତୁ ସାଧାରଣ ଜନତା ଭାବେ ଆମର ପ୍ରଶ୍ନ— କ’ଣ ଏହି ଦେଶରେ ଆଇନ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ ଭାବରେ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ? କ’ଣ ବଡ଼ ବଡ଼ ନେତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟମ ଅଲଗା ରହିବ?
Also read : https://purvapaksa.com/bobby-mohara-again/
