୨୦୨୪ ମସିହା… ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତି ପାଇଁ ଏକ ଅଭୂତପୂର୍ବ ଏବଂ ଐତିହାସିକ ବର୍ଷ ଥିଲା। ଦୀର୍ଘ ୨୪ ବର୍ଷର ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ସରକାରର ଅବସାନ ଘଟାଇ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ କମଳ ଫୁଟିଲା। ବିଜେପି ସରକାର ଗଠନ କଲା ଏବଂ ଦେଶର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଦିଲ୍ଲୀରେ ନିଜର ବିଜୟ ଭାଷଣ ଦେଲାବେଳେ ପ୍ରଥମେ ‘ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ’ ତିନି ଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଓଡ଼ିଶାବାସୀଙ୍କୁ କୃତଜ୍ଞତା ଜଣାଇଥିଲେ। କାହିଁକି ନା, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ଓ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଭଳି ବଡ଼ ବଡ଼ ରାଜ୍ୟରେ ଦଳକୁ ଝଟକା ଲାଗିଥିବାବେଳେ, ଓଡ଼ିଶା ଏକାକୀ ୨୦ଟି ଲୋକସଭା ଆସନ ଦେଇ କେନ୍ଦ୍ରରେ ମୋଦୀ ସରକାରଙ୍କ ସଂଖ୍ୟାକୁ ୨୪୦ରେ ପହଞ୍ଚାଇବାରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା।
କିନ୍ତୁ ଆଜି, ଅଢ଼େଇ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ବିତିଯିବା ପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି—ସେହି ଐତିହାସିକ ବିଜୟର ଉତ୍ସାହ ଓ ଗତିକୁ ବଜାୟ ରଖିବାରେ ବିଜେପି କାହିଁକି ସଂଘର୍ଷ କରୁଛି? ପରାଜିତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ (ବିଜେଡି) କିପରି ନିଜର ଭୋଟ୍ ଶେୟାର ଏବଂ ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରର ପ୍ରଭାବକୁ ଏତେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବଜାୟ ରଖିଛି?
୨୦୨୪ର ସଫଳତା ଏବଂ ବାସ୍ତବତାର ମୁହାଁମୁହିଁ
୨୦୨୪ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନର ଫଳାଫଳକୁ ଆମେ ଯଦି ଗଭୀର ଭାବରେ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିବା, ତେବେ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଚିତ୍ର ସାମ୍ନାକୁ ଆସେ। ସରକାର ବଦଳିଲା, ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ବଦଳିଲେ, କିନ୍ତୁ ଭୋଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ୍ କେତେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଲା?
ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ବିଜେଡିକୁ ୪୦.୨୨ ପ୍ରତିଶତ ଭୋଟ୍ ମିଳିଥିବାବେଳେ, ବିଜେପି ମାତ୍ର ସାମାନ୍ୟ ବ୍ୟବଧାନରେ ୪୦.୦୭ ପ୍ରତିଶତ ଭୋଟ୍ ହାସଲ କରିଥିଲା। ଅର୍ଥାତ୍, ଭୋଟ୍ ଶେୟାରର ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଉଭୟ ଦଳ ପ୍ରାୟ ସମାନ ସ୍ଥିତିରେ ଥିଲେ। ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଦଳ ଶାସନ ହରାଇଲା ସତ, କିନ୍ତୁ ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହାର ସମର୍ଥନ କମିନାହିଁ।
ଏହାକୁ ନେଇ ପୂର୍ବତନ ଲୋକସଭା ସାଂସଦ ତଥାଗତ ସତପଥୀ ଦି ଇଣ୍ଡିଆନ ଏକ୍ସପ୍ରେସ ଖବରକାଗଜକୁ ଏକ ବଡ଼ କଥା କହିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି: “ଓଡ଼ିଶାବାସୀ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଠାରୁ ବହୁତ କିଛି ଆଶା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ ସେମାନଙ୍କୁ କେବଳ ‘ଏମ୍ଏମ୍ଡିଆର୍’ (MMDR) ହିଁ ମିଳିଲା।”
ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଲା, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ନେତୃତ୍ୱଙ୍କଠାରୁ ରାଜ୍ୟର ଜନସାଧାରଣ ଯେଉଁ ବିରାଟ ଆର୍ଥିକ, ପ୍ରଶାସନିକ ଓ ରୂପାନ୍ତରଣକାରୀ ପଦକ୍ଷେପ ଆଶା କରିଥିଲେ, ତାହା ବଦଳରେ ନୀତିଗତ ଏବଂ ଆଇନଗତ ବିବାଦ ହିଁ ଅଧିକ ଚର୍ଚ୍ଚାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ପାଲଟିଛି।
‘ଧାରଣାଗତ ଲଢ଼େଇ’ ଏବଂ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅସନ୍ତୋଷ
ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଜେପିର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ମହଲରେ ଯାହା ଚାଲିଛି, ତାହା ଦଳ ପାଇଁ ଏକ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ। ଦଳୀୟ ସୂତ୍ରରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ, ରାଜ୍ୟ ସରକାର ‘ଧାରଣାଗତ ଲଢ଼େଇ’ ବା ପବ୍ଲିକ୍ ପର୍ସେପ୍ସନ୍ରେ ସେହି ଗତିକୁ ବଜାୟ ରଖିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଛନ୍ତି ଯାହା ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ଥିଲା।
କେବଳ ସାଧାରଣ କର୍ମୀ ନୁହଁନ୍ତି, ଦଳର ବରିଷ୍ଠ ସାଂସଦମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ନେଇ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରିଛନ୍ତି।
• ବ୍ରହ୍ମପୁର ସାଂସଦ ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ
• ବଲାଙ୍ଗୀର ସାଂସଦ ସଙ୍ଗୀତା ସିଂହ ଦେଓ
• ନବରଙ୍ଗପୁର ସାଂସଦ ବଳଭଦ୍ର ମାଝୀ
ଏହି ବରିଷ୍ଠ ନେତାମାନେ ନିକଟରେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଚିଠି ମାଧ୍ୟମରେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ନିକଟରେ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ସେମାନଙ୍କ ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରେ ଭିତ୍ତିଭୂମି ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧୀର ଗତିରେ ଚାଲିଛି ଏବଂ ଏହାର ଗୁଣବତ୍ତା ମଧ୍ୟ ଅତି ନିମ୍ନମାନର ରହିଛି।
ଆହୁରି ମଧ୍ୟ, ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ସଂଗଠନ ପୁନର୍ଗଠନବେଳେ ଓଡ଼ିଶାକୁ ମିଳିଥିବା ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଅସନ୍ତୋଷ ରହିଛି। ଯେତେବେଳେ ନିତିନ ନବୀନ ଜାତୀୟ ଟିମ୍କୁ ପୁନର୍ଗଠନ କଲେ, ସେତେବେଳେ ରାଜ୍ୟରୁ କୌଣସି ନୂଆ ଚେହେରାଙ୍କୁ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନ ଦିଆଗଲା ନାହିଁ। ପୂର୍ବରୁ ବୈଜୟନ୍ତ ‘ଜୟ’ ପଣ୍ଡା ଜାତୀୟ ଉପ-ସଭାପତି ଏବଂ ସମ୍ବିତ ପାତ୍ର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ସମନ୍ୱୟକାରୀ ଭାବରେ ଦାୟିତ୍ୱରେ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଆଜି ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ବଡ଼ ଭୂମିକା ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଜାତୀୟ ଟିମ୍ରେ ରାଜ୍ୟର ଯୁବନେତାମାନଙ୍କୁ ଅଣଦେଖା ହୋଇଛି ବୋଲି ଦଳୀୟ ନେତାମାନେ ମତ ଦେଉଛନ୍ତି।
ଇକୋସିଷ୍ଟମ ଏବଂ ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରର ବାସ୍ତବତା
ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀଙ୍କ ଭାବମୂର୍ତ୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱଚ୍ଛ, ଏଥିରେ କୌଣସି ଦ୍ୱିମତ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଦଳ ଭିତରୁ ଏବଂ ବାହାରୁ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି ଯେ, ସେ ସେତେଟା ଦୃଢ଼ ଭାବରେ କ୍ଷମତା ପ୍ରୟୋଗ କରିପାରୁନାହାନ୍ତି। କାରଣ? ଗତ ୨୪ ବର୍ଷ ଧରି ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ସରକାରଙ୍କ ସମୟରେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶାସନିକ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ “ଇକୋସିଷ୍ଟମ” ବା ବ୍ୟବସ୍ଥା ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ତାହା ଆଜି ମଧ୍ୟ ସେହିଭଳି ରହିଛି।
ଜଣେ ଯୁବ ବିଜେପି ନେତାଙ୍କ ଭାଷାରେ:
“ଦଳୀୟ କର୍ମୀମାନେ ଏବେ ବି ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି ଯେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଣଦେଖା କରାଯାଉଛି ଏବଂ ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ଏବେ ବି ବିଜେଡି ନେତାମାନଙ୍କର ହିଁ ପ୍ରଭାବ ରହିଛି।”
ବ୍ଲକ ସ୍ତରରେ ବିକାଶମୂଳକ ପ୍ରକଳ୍ପ ଏବଂ ଠିକା କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରହିବା ହେଉଛି ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର କରିବାର ମୁଖ୍ୟ ମାଧ୍ୟମ। କିନ୍ତୁ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏବେ ବି ବିଜେଡି କର୍ମୀଙ୍କର ନେଟୱାର୍କ ଏବଂ ଦବଦବା ବଜାୟ ରହିଛି।
ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ରାଜ୍ୟର ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ସାଂସଦ ଏହାର ପକ୍ଷ ରଖି କହିଛନ୍ତି ଯେ ୨୪ ବର୍ଷର ଶାସନକୁ ରାତାରାତି ବଦଳାଇ ଦେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଯଦି ତରବରିଆ ଭାବେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅଣାଯାଏ, ତେବେ ତାହାକୁ ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ବା ଅଣ-ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବୋଲି କୁହାଯିବ। ତେଣୁ ସରକାର ସବୁକିଛି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଏବଂ ଉଚିତ ଢଙ୍ଗରେ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ବିଜେଡିର ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ରଣନୀତି ଏବଂ MMDR ଆଇନ
ଏସବୁ ଭିତରେ, ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ (ବିଜେଡି) ମଧ୍ୟ ନିଜର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ବଦଳାଇଛି। ନିର୍ବାଚନରେ ପରାଜିତ ହେବା ପରେ ପ୍ରଥମେ ଦଳ କିଛି ସମୟ ନୀରବ ରହିଥିଲା ଏବଂ କଂଗ୍ରେସ ଓ ବିଜେପି ଉଭୟଙ୍କଠାରୁ ସମାନ ଦୂରତା ବଜାୟ ରଖିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ମାସଗୁଡ଼ିକରେ ଚିତ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଦଳିଯାଇଛି।
ବିଜେଡି ଏବେ ବିଜେପି ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ମୋଡ଼କୁ ଆସିଛି। ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରସଙ୍ଗ ପାଳିଛି—’ଖଣି ଓ ଖଣିଜ (ବିକାଶ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ) ସଂଶୋଧନ ଆଇନ, ୨୦୨୬’ (MMDR Amendment Act)।
ବିଜେଡିର ଯୁକ୍ତି ହେଉଛି ଯେ, ଏହି ଆଇନ ମାଧ୍ୟମରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଓଡ଼ିଶାର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆର୍ଥିକ ଏବଂ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଅଧିକାରକୁ ଛଡ଼ାଇ ନେଉଛନ୍ତି, ଯାହା ସଂଘୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିରୋଧୀ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଭୋଟର ତାଲିକାର ‘ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଘନିଷ୍ଠ ସଂଶୋଧନ’ (SIR) ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବଂ NEET ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ର ଲିକ୍ ଘଟଣାକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ବିଜେଡି ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ମିଶି ସରକାରଙ୍କୁ ଘେରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି।
ଯଦିଓ ବିଜେଡି ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ ସେମାନେ ‘INDIA’ ମେଣ୍ଟର ଅଂଶବିଶେଷ ନୁହଁନ୍ତି, ତଥାପି କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ନୀତି ବିରୁଦ୍ଧରେ ସେମାନେ ସ୍ୱର ତୀବ୍ର କରିଛନ୍ତି।
ବିଜେଡିର ଭିତର୍ରି ରୂପରେଖ ଏବଂ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପ୍ରଶ୍ନ
କେବଳ ରାଜନୈତିକ ଆକ୍ରମଣ ନୁହେଁ, ବିଜେଡି ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ଧରଣର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି। ପୂର୍ବତନ ଆଇଏଏସ୍ (IAS) ଅଧିକାରୀ ସୁଜାତା ରାଉତ କାର୍ତ୍ତିକେୟନ (ଯିଏ କି ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଘନିଷ୍ଠ ସହଯୋଗୀ ଭୈରବ କାର୍ତ୍ତିକେୟନ ପାଣ୍ଡିଆନ୍ଙ୍କ ପତ୍ନୀ) ଦଳରେ ବିଧିବଦ୍ଧ ଭାବେ ଯୋଗଦେବା ପରେ ଦଳର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସମୀକରଣ ବଦଳିଛି।
୨୦୨୪ ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ଭୈରବ କାର୍ତ୍ତିକେୟନ. ପାଣ୍ଡିଆନ୍ଙ୍କ ଭୂମିକାକୁ ନେଇ ଦଳ ଭିତରେ ଯେଉଁ ଅସନ୍ତୋଷ ଦେଖାଦେଇଥିଲା ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଯେପରି “ବାହାର ବ୍ୟକ୍ତି” ବା “ରାଜନୈତିକ ବୋଝ” ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଉଥିଲା, ସୁଜାତା ରାଉତ କାର୍ତ୍ତିକେୟନଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ସେଥିରେ ଏକ ଭିନ୍ନ ମୋଡ଼ ଆଣିଛି।
କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ାର ବାସିନ୍ଦା ସୁଜାତା ରାଉତ କାର୍ତ୍ତିକେୟନଙ୍କୁ ଅନେକେ ଦୀର୍ଘମିଆଦି ଭିତ୍ତିରେ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବେ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିସାରିଛନ୍ତି ଯେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ସେ ହିଁ ଦଳର ମୁଖ୍ୟ ଚେହେରା ହୋଇ ରହିବେ। ୨୦୨୪ର ବିଜୟ ବିଜେପି ପାଇଁ କ୍ଷମତାର ଦ୍ୱାର ଖୋଲି ଦେଇଥିଲା ସତ, କିନ୍ତୁ ଆଜି ସେହି ସଫଳତାର ଗତିକୁ ବଜାୟ ରଖିବା ଏବଂ ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରୁ ବିଜେଡିର ପ୍ରଭାବକୁ ହଟାଇବା ଦଳ ପାଇଁ ଏକ କଠିନ ପରୀକ୍ଷା ପାଲଟିଛି। ଗୋଟିଏ ପଟେ ସରକାରୀ ଯୋଜନା ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଗତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟପଟେ MMDR ଆଇନ ଓ ସାମାଜିକ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ଆଧାର କରି ବିଜେଡିର ଆକ୍ରମଣ—ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତିକୁ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଆହୁରି ରୋମାଞ୍ଚକର କରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
also read
https://purvapaksa.com/sonia-gandhis-autobiography-belonging-and-11-major-questions-for-the-nation/
