ଆଜି ଆମେ ଏମିତି ଏକ ଗମ୍ଭୀର ଏବଂ ଚିନ୍ତାଜନକ ବିଷୟ ଉପରେ ଚର୍ଚ୍ଚା କରିବାକୁ ଯାଉଛୁ, ଯାହା ଭାରତର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ସମଗ୍ର ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆର ରଣନୈତିକ ସନ୍ତୁଳନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଦୋହଲାଇ ଦେଇଛି। ଏକ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ରିପୋର୍ଟ ଏବଂ ଲିକ୍ ହୋଇଥିବା ଗୁପ୍ତ କୂଟନୈତିକ ଦସ୍ତାବିଜ୍ରୁ (Leaked Diplomatic Cable) ଏକ ବଡ଼ ତଥ୍ୟ ମିଳିଛି, ପାକିସ୍ତାନ ନିଜର ପଡ଼ୋଶୀ ଏବଂ ସବୁଦିନିଆ ବନ୍ଧୁ ଚୀନ୍କୁ ଭାରତ ବିରୋଧରେ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ପରମାଣୁ ପ୍ରତିରୋଧକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବା ‘ଆଡଭାନ୍ସଡ୍ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟର ଡିଟରେନ୍ସ’ (Advanced Nuclear Deterrence) ଯୋଗାଇଦେବା ପାଇଁ ଗୁପ୍ତରେ ନେହୁରା ହୋଇଛି।
ଏହି ଗୁପ୍ତ ଦସ୍ତାବିଜ୍ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବା ପରେ କେବଳ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ୱାଶିଂଟନ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ନିଦ ହଜିଯାଇଛି। ଆଜି ଆମେ ଏହି ଲିକ୍ ହୋଇଥିବା ରିପୋର୍ଟର ଗୋଟି ଗୋଟି କରି ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବା ଏବଂ ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଯେ:
1. ଏହି ଲିକ୍ ହୋଇଥିବା କୂଟନୈତିକ ଚିଠି ବା ‘ଡିପ୍ଲୋମାଟିକ୍ କେବୁଲ୍’ର ବାସ୍ତବତା କ’ଣ?
2. ପାକିସ୍ତାନ କାହିଁକି ଚୀନ୍ଠାରୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ ପରମାଣୁ ସାମଗ୍ରୀ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଚାହୁଁଛି?
3. ଭାରତର କେଉଁ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ମିସାଇଲ୍ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଯୋଗୁଁ ପାକିସ୍ତାନ ଭୟଭୀତ ହୋଇପଡ଼ିଛି?
4. ଏବଂ ଚୀନ୍-ପାକିସ୍ତାନର ଏହି ନୂତନ ମେଣ୍ଟ ଭାରତ ପାଇଁ ‘ଟୁ-ଫ୍ରଣ୍ଟ ୱାର୍’ (Two-Front War) ବା ଦୁଇଟି ଆଭିମୁଖ୍ୟରୁ ଯୁଦ୍ଧର ବିପଦକୁ କେତେ ଗୁଣ ବଢ଼ାଇଦେଉଛି?
ଲିକ୍ ହୋଇଥିବା ଦସ୍ତାବିଜ୍ର ବଡ଼ ତଥ୍ୟ
ସାଧାରଣତଃ ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ଚୀନ୍ ମଧ୍ୟରେ ହେଉଥିବା ସାମରିକ ବୁଝାମଣାଗୁଡ଼ିକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୋପନୀୟ ରଖାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ନିକଟରେ ଲିକ୍ ହୋଇଥିବା ଏକ କୂଟନୈତିକ ଚିଠିରୁ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଛି ଯେ, ପାକିସ୍ତାନର ଶୀର୍ଷ ନେତୃତ୍ୱ ଓ ସେନା ପ୍ରମୁଖ ଚୀନ୍ ଗସ୍ତ ସମୟରେ ବେଜିଂ ଆଗରେ ଏକ ଗୁପ୍ତ ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଛନ୍ତି। ପାକିସ୍ତାନର କହିବା କଥା ହେଉଛି, ଭାରତର ଦ୍ରୁତ ସାମରିକ ଆଧୁନିକୀକରଣ ଏବଂ ପରମାଣୁ ଶକ୍ତିର ବିକାଶ ଯୋଗୁଁ ପାକିସ୍ତାନର ପାରମ୍ପରିକ ପରମାଣୁ ପ୍ରତିରୋଧକ କ୍ଷମତା ଏବେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପଡ଼ିଛି।
ପାକିସ୍ତାନ ଚୀନ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିଛି ଯେ, ସେ ତାକୁ ଏମିତି ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଯୋଗାଉ, ଯାହା ଭାରତର ପ୍ରତିରକ୍ଷା କବଚକୁ ଭେଦ କରିପାରିବ। ଏହି ଚିଠିରୁ ଏହା ମଧ୍ୟ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ, ପାକିସ୍ତାନ ନିଜର ଆର୍ଥିକ ସଂକଟ ସତ୍ତ୍ୱେ କେବଳ ଭାରତକୁ କାଉଣ୍ଟର (Counter) କରିବା ପାଇଁ ପରମାଣୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚୀନ୍ ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଭରଶୀଳ ହେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛି।
ପାକିସ୍ତାନର ଭୟର କାରଣ— ଭାରତର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଚମତ୍କାର
ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, ପାକିସ୍ତାନ ହଠାତ୍ ଏତେ ଭୟଭୀତ କାହିଁକି ହୋଇପଡ଼ିଛି? ଏହାର ମୂଳ କାରଣ ହେଉଛି ଭାରତର ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ସାମରିକ ସଫଳତା:
• S-400 ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ: ଭାରତ ରୁଷିଆଠାରୁ କିଣିଥିବା S-400 ଟ୍ରାୟମ୍ଫ ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମକୁ ପାକିସ୍ତାନ ସୀମା ନିକଟରେ ମୁତୟନ କରିସାରିଛି। ଏହି ସିଷ୍ଟମ ପାକିସ୍ତାନର ଯେକୌଣସି ମିସାଇଲ୍ କିମ୍ବା ଫାଇଟର ଜେଟ୍କୁ ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ହିଁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖେ। ଏହାଦ୍ୱାରା ପାକିସ୍ତାନର ପରମାଣୁ ବ୍ଲାକମେଲିଂ ନୀତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫେଲ୍ ହୋଇଯାଇଛି।
• ଅଗ୍ନି-୫ (Agni-V) ଏବଂ MIRV ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା: ଭାରତ ନିକଟରେ ଅଗ୍ନି-୫ ମିସାଇଲ୍ର ସଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ କରିଛି, ଯାହା MIRV (Multiple Independently Targetable Re-entry Vehicle) ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ସଜ୍ଜିତ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଗୋଟିଏ ମିସାଇଲ୍ ଏକାସଙ୍ଗେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ୪ ରୁ ୫ଟି ପରମାଣୁ ବୋମା ମାଡ଼ କରିପାରିବ। ଭାରତର ଏହି କ୍ଷମତା ପାକିସ୍ତାନର ସମଗ୍ର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ କମ୍ପନ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।
ପାକିସ୍ତାନ ଜାଣିଛି ଯେ ସେ ନିଜ ବଳରେ ଭାରତର ଏହି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଟେକ୍ନୋଲୋଜିର ମୁକାବିଲା କରିପାରିବ ନାହିଁ। ତେଣୁ ସେ ଚୀନ୍କୁ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ମାଗୁଛି, ଯେପରିକି ଚୀନ୍ ତାକୁ ଅଧିକ ଉନ୍ନତ ମିସାଇଲ୍ ଗାଇଡେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ ଏବଂ ପରମାଣୁ ବୁଡ଼ାଜାହାଜ ତିଆରି କରିବାର କ୍ଷମତା ପ୍ରଦାନ କରୁ।
ଚୀନ୍-ପାକିସ୍ତାନର ପରମାଣୁ ପ୍ରସାରର କଳା ଇତିହାସ
ଚୀନ୍ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନର ଏହି ପରମାଣୁ ମେଣ୍ଟ ଆଦୌ ନୂଆ ନୁହେଁ। ଯଦି ଆମେ ଇତିହାସ ଉପରେ ନଜର ପକାଇବା, ତେବେ ପାକିସ୍ତାନକୁ ପରମାଣୁ ବୋମାର ଜନକ କୁହାଯାଉଥିବା ଡକ୍ଟର ଏ.କ୍ୟୁ. ଖାନ୍ (A.Q. Khan)ଙ୍କୁ ପରମାଣୁ ବୋମାର ଡିଜାଇନ୍ ଏବଂ ୟୁରେନିୟମ ସମୃଦ୍ଧକରଣର ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଚୀନ୍ ହିଁ ଗୁପ୍ତରେ ଯୋଗାଇ ଦେଇଥିଲା।
ଆଜି ମଧ୍ୟ ପାକିସ୍ତାନର ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ମିସାଇଲ୍ ଯେପରିକି ‘ଶାହୀନ’ ଏବଂ ‘ଗଜନବୀ’ ସିରିଜ୍, ଚୀନର ‘ଡଙ୍ଗଫେଙ୍ଗ’ (Dongfeng) ମିସାଇଲ୍ର କପି ବା ପ୍ରତିରୂପ ଅଟେ। ଚୀନ୍ ବର୍ତ୍ତମାନ ପାକିସ୍ତାନର ଚଶମା (Chashma) ପରମାଣୁ କାରଖାନାରେ ନୂତନ ରିଆକ୍ଟର ସ୍ଥାପନ କରୁଛି, ଯାହା ବାହାରକୁ ଆଲୋକ ବେଗରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବୋଲି କୁହାଗଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହାର ବାସ୍ତବ ବ୍ୟବହାର ସାମରିକ ପ୍ଲୁଟୋନିୟମ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ କରାଯାଉଛି।
ଭାରତ ପାଇଁ କାହିଁକି ଏହା ଏକ ବଡ଼ ଚିନ୍ତା?
ଏହି ଲିକ୍ ହୋଇଥିବା ଡିପ୍ଲୋମାଟିକ୍ କେବୁଲ୍ ଭାରତ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ବଡ଼ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି:
1. ଟୁ-ଫ୍ରଣ୍ଟ ୱାର୍ (Two-Front War): ଯଦି ଭବିଷ୍ୟତରେ ଭାରତର ଚୀନ୍ କିମ୍ବା ପାକିସ୍ତାନ ଯେକୌଣସି ଗୋଟିଏ ଦେଶ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ତେବେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦେଶଟି ସ୍ୱତଃସ୍ଫୂର୍ତ୍ତ ଭାବେ ଭାରତ ବିରୋଧରେ ସୀମାନ୍ତରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କରିଦେବ। ପାକିସ୍ତାନକୁ ପରମାଣୁ ସ୍ତରରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରି ଚୀନ୍ ପ୍ରକୃତରେ ଭାରତକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆରେ ହିଁ ବାନ୍ଧି ରଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଯେପରି ଭାରତ ଏକ ଗ୍ଲୋବାଲ ସୁପରପାୱାର (Global Superpower) ହୋଇ ଆମେରିକା ସହ ମିଶି ଚୀନକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ନକରିପାରୁ।
2. ଆଞ୍ଚଳିକ ଅସ୍ଥିରତା: ପାକିସ୍ତାନର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ଏବେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବଳ। ଦେଶରେ ଆତଙ୍କବାଦୀ ସଙ୍ଗଠନଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରଭାବ ରହିଛି। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଯଦି ଚୀନ୍ ପାକିସ୍ତାନକୁ ଆହୁରି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ପରମାଣୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହସ୍ତାନ୍ତର କରେ ଏବଂ ତାହା କୌଣସି ଆତଙ୍କବାଦୀଙ୍କ ହାତରେ ପଡ଼େ, ତେବେ ତାହା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଳୟ ସଦୃଶ ହେବ।
ଭାରତର ପରବର୍ତ୍ତୀ ପଦକ୍ଷେପ କ’ଣ ହେବା ଉଚିତ?
ଭାରତ ଏହି ଗୁପ୍ତ ରିପୋର୍ଟକୁ ଅତି ଗମ୍ଭୀରତାର ସହ ନେଇଛି। ଭାରତକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଦୁଇଟି ସ୍ତରରେ କାମ କରିବାକୁ ହେବ:
• ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କୂଟନୀତି: ଭାରତ ଏହି ଲିକ୍ ଦସ୍ତାବେଜକୁ ଆଧାର କରି ଜାତିସଂଘ (UN) ଏବଂ Nuclear Suppliers Group (NSG)ରେ ଚୀନ୍ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନର ଅବୈଧ ପରମାଣୁ ପ୍ରସାରକୁ ବିଶ୍ୱ ଦରବାରରେ ଉଠାଇବା ଉଚିତ୍। ଆମେରିକା ଏବଂ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଚାପ ପକାଇ ଚୀନ୍ ଉପରେ ନୂତନ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।
• ସାମରିକ ସୁଦୃଢ଼ୀକରଣ: ଭାରତକୁ ନିଜର ଆଣବିକ ତ୍ରିଶକ୍ତି ବା ‘ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟର ଟ୍ରାଏଡ୍’ (Nuclear Triad) କୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବାକୁ ହେବ। ବିଶେଷ କରି ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଚୀନ-ପାକକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟାରେ ଆରିହନ୍ତ (Arihant) ଶ୍ରେଣୀର ପରମାଣୁ ବୁଡ଼ାଜାହାଜ ମୁତୟନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଚୀନ୍ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନର ଏହି ଗୁପ୍ତ ପରମାଣୁ କାରସାଦି ପ୍ରମାଣ କରୁଛି ଯେ ସେମାନେ ଭାରତର ସଫଳତାରେ କେତେଦୂର ବିଚଳିତ ହୋଇପଡ଼ିଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଆଜିର ନୂତନ ଭାରତ ଯେକୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିର ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସକ୍ଷମ। ଚୀନ୍ ଯେତେ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ପାକିସ୍ତାନ ଭଳି ଏକ ଦେବାଳିଆ ଦେଶକୁ ସାମ୍ନାକୁ ରଖି ଭାରତର ପ୍ରଗତିକୁ ରୋକିପାରିବ ନାହିଁ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/is-us-entry-into-bangladesh-a-threat-or-opportunity-for-india/
