ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆର ଭୂ-ରାଜନୀତି ଏବେ ଏକ ନୂଆ ମୋଡ଼ରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଯେଉଁ ବାଂଲାଦେଶକୁ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଭାରତର ନିକଟତମ ମିତ୍ର ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସେହି ଦେଶ ଏବେ ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତିମାନ୍ୟମାନଙ୍କ ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ପରିଣତ ହେବାର ସଙ୍କେତ ଦେଉଛି। ଶେଖ୍ ହସିନାଙ୍କ ସରକାର ପତନ ପରେ ଢାକାରେ ନୂତନ ରାଜନୈତିକ ସମୀକରଣ ଗଠିତ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ଆମେରିକା, ଚୀନ୍, ପାକିସ୍ତାନ ଓ ପଶ୍ଚିମୀ ଶକ୍ତିମାନ୍ୟମାନଙ୍କ ଆଗ୍ରହ ଅସାଧାରଣ ଭାବରେ ବଢ଼ିଛି।
ବିଶେଷକରି ବଙ୍ଗୋପସାଗରକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଯେପରି ରଣନୈତିକ ଚାଳ ଚାଲାଯାଉଛି, ତାହା କେବଳ ବାଂଲାଦେଶ କିମ୍ବା ଭାରତ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ସମଗ୍ର ଇଣ୍ଡୋ-ପାସିଫିକ୍ ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ହୋଇଉଠିଛି। ଆମେରିକା ବାଂଲାଦେଶରେ ସାମରିକ ଉପସ୍ଥିତି ବଢ଼ାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛି ବୋଲି ଯେଉଁ ଚର୍ଚ୍ଚା ଚାଲିଛି, ତାହା ଭାରତର ସୁରକ୍ଷା ଚକ୍ରକୁ ନୂଆ ପ୍ରଶ୍ନର ସମ୍ମୁଖୀନ କରିଛି।
ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି— ଆମେରିକାର ଏହି ଏଣ୍ଟ୍ରି ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ରକ୍ଷାକବଚ, ନାକି ଭବିଷ୍ୟତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସୁରକ୍ଷା ସଙ୍କଟ?
ଶେଖ୍ ହସିନାଙ୍କ ପତନ ପରେ ବଦଳିଗଲା ବାଂଲାଦେଶର ରାଜନୀତି
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଶେଖ୍ ହସିନାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବାଂଲାଦେଶ ଭାରତ-ପକ୍ଷୀ ନୀତି ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲା। ଢାକା ଓ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର ମଧ୍ୟରେ ସୁରକ୍ଷା, ବ୍ୟାପାର, ଆତଙ୍କବାଦ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ସୀମା ସହଯୋଗ ମାମଲାରେ ଭଲ ସମ୍ପର୍କ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଭାରତର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ସକ୍ରିୟ ଥିବା ଅନେକ ଉଗ୍ରପନ୍ଥୀ ସଂଗଠନଙ୍କୁ ବାଂଲାଦେଶ ମାଟିରୁ ହଟାଇବାରେ ଶେଖ୍ ହସିନାଙ୍କ ସରକାର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନେଇଥିଲା।
କିନ୍ତୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଶକ୍ତିମାନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲୁଥିବା ନୂଆ ଶୀତଯୁଦ୍ଧ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ବାଂଲାଦେଶର ଗୁରୁତ୍ୱ ଅସାଧାରଣ ଭାବରେ ବଢ଼ିଗଲା। ଭାରତ ମହାସାଗର, ବଙ୍ଗୋପସାଗର ଓ ମଲାକ୍କା ପ୍ରଣାଳୀ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ବାଂଲାଦେଶ ଏବେ କେବଳ ଏକ ଛୋଟ ଦେଶ ନୁହେଁ; ଏହା ଏକ ରଣନୈତିକ କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ।
ଶେଖ୍ ହସିନା ନିଜ ଶାସନକାଳରେ ବିଦେଶୀ ସେନା ଘାଟିକୁ ବିରୋଧ କରୁଥିଲେ। ସେ ଭଲଭାବରେ ଜାଣୁଥିଲେ ଯେ, ବାଂଲାଦେଶ ମାଟିରେ ଆମେରିକୀୟ ସେନା ଉପସ୍ଥିତି ଭାରତ ଓ ଚୀନ୍ ଉଭୟଙ୍କୁ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିପାରେ। ସେହିକାରଣରୁ ଆମେରିକାର ସାମରିକ ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ସେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କିମ୍ବା ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ।
କିନ୍ତୁ ନୂଆ ସତ୍ତା ପରିବର୍ତ୍ତନ ପରେ ଢାକାର ବିଦେଶ ନୀତି ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ଘୁରୁଥିବା ଦେଖାଯାଉଛି।
ସେଣ୍ଟ ମାର୍ଟିନ୍ ଦ୍ୱୀପ : କାହିଁକି ଏତେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?
ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ଅବସ୍ଥିତ ସେଣ୍ଟ ମାର୍ଟିନ୍ ଦ୍ୱୀପ ଦେଖିବାକୁ ଛୋଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଅପାର। ମିଆଁମାର ନିକଟରେ ଥିବା ଏହି ଦ୍ୱୀପ ବଙ୍ଗୋପସାଗରର ଏକ ରଣନୈତିକ ନଜରଦାରୀ କେନ୍ଦ୍ର ହୋଇପାରେ।
ଆମେରିକା ଏଠାରେ ନୌସେନା ଘାଟି କରିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ବୋଲି ଯେଉଁ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି, ତାହା ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆର ସୁରକ୍ଷା ଚକ୍ରକୁ ନୂଆ ଦିଗ ଦେଇପାରେ।
ଯଦି ଆମେରିକା ଏଠାରେ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ନୌସେନା ଉପସ୍ଥିତି ଗଢ଼େ, ତେବେ ସେ ଏକାସାଥିରେ ଚୀନ୍, ଭାରତ, ମିଆଁମାର ଓ ସମଗ୍ର ବଙ୍ଗୋପସାଗର ଉପରେ ନଜର ରଖିପାରିବ।
ଏହା ଚୀନ୍ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ। କାରଣ ଚୀନର ବହୁ ଜାହାଜ ଓ ବାଣିଜ୍ୟିକ ରୁଟ୍ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ମାଧ୍ୟମରେ ଯାଏ।
ବଙ୍ଗୋପସାଗର : ଭବିଷ୍ୟତର ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର?
ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତିରେ ଏବେ ଭାରତ ମହାସାଗର ଓ ବଙ୍ଗୋପସାଗରର ଗୁରୁତ୍ୱ ବଢ଼ୁଛି। ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁଠାରେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟକୁ ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତିର କେନ୍ଦ୍ର କୁହାଯାଉଥିଲା, ଏବେ ଇଣ୍ଡୋ-ପାସିଫିକ୍ ଅଞ୍ଚଳ ସେହି ସ୍ଥାନ ନେଇଛି।
ବଙ୍ଗୋପସାଗର କେବଳ ସାମୁଦ୍ରିକ ଜଳଭାଗ ନୁହେଁ; ଏହା ଏକ ଏମିତି ରଣନୈତିକ ମଞ୍ଚ ଯାହା ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ମାନେ ଏସିଆର ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ପ୍ରଭାବ।
ଆମେରିକା ଏବେ ଚୀନ୍ର ବଢ଼ୁଥିବା ନୌସେନା ଶକ୍ତିକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ନିଜର ସ୍ଥିତି ମଜବୁତ କରୁଛି।
ଚୀନ୍ ଯେପରି South China Sea ରେ କୃତ୍ରିମ ଦ୍ୱୀପ ତିଆରି କରି ନିଜର ସାମରିକ ପ୍ରଭାବ ବଢ଼ାଇଛି, ତାହାକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବା ପାଇଁ ଆମେରିକା ଭାରତ ମହାସାଗର ଓ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ନୂଆ ମିତ୍ର ଖୋଜୁଛି।
ମଲାକ୍କା ପ୍ରଣାଳୀ : ଚୀନ୍ର ଜୀବନରେଖା
ମଲାକ୍କା ପ୍ରଣାଳୀକୁ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବ୍ୟସ୍ତ ସାମୁଦ୍ରିକ ରାସ୍ତା ମଧ୍ୟରୁ ଗଣାଯାଏ। ଚୀନ୍ର ଅର୍ଥନୀତି ଅଧିକାଂଶ ଭାବରେ ଏହି ରାସ୍ତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ତା’ର ତେଲ ଆମଦାନୀ ଓ ବାଣିଜ୍ୟର ବଡ଼ ଅଂଶ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ମାଧ୍ୟମରେ ହୁଏ।
ସେହିକାରଣରୁ ଚୀନ୍ ସଦା “ମଲାକ୍କା ଡିଲେମା” ବୋଲି ଏକ ସୁରକ୍ଷା ଚିନ୍ତାରେ ରହିଛି। ଯଦି କୌଣସି ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଏହି ରାସ୍ତା ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଚୀନ୍ର ଅର୍ଥନୀତି ଅସ୍ଥିର ହୋଇପାରେ।
ଭାରତର ଗ୍ରେଟ୍ ନିକୋବର ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଭାରତ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ନୌସେନା ଶକ୍ତି ବଢ଼ାଇ ଚୀନ୍ର ଚଳଚଳନ ଉପରେ ନଜର ରଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।
ଆମେରିକା ମଧ୍ୟ ଏହି ରଣନୈତିକ ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ବୁଝିଛି। ତେଣୁ ବାଂଲାଦେଶ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ପ୍ରଭାବ ବଢ଼ାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛି।
ଚୀନ୍ର “ଷ୍ଟ୍ରିଙ୍ଗ୍ ଅଫ୍ ପର୍ଲ୍ସ” ରଣନୀତି
ଭାରତକୁ ଚାରିପାଖରୁ ଘେରିବା ପାଇଁ ଚୀନ୍ ଗତ ଦୁଇ ଦଶକ ଧରି ଏକ ବିଶେଷ ସାମୁଦ୍ରିକ ରଣନୀତି ଅନୁସରଣ କରୁଛି। ଏହାକୁ “ଷ୍ଟ୍ରିଙ୍ଗ୍ ଅଫ୍ ପର୍ଲ୍ସ” ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଏହି ରଣନୀତି ଅନୁସାରେ ଚୀନ୍ ଭାରତ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ବନ୍ଦର, ସଡ଼କ, ଆର୍ଥିକ କରିଡୋର ଓ ସାମରିକ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଗଢ଼ୁଛି।
ପାକିସ୍ତାନର ଗ୍ୱାଦର ବନ୍ଦର
ଚୀନ୍ର CPEC ପ୍ରକଳ୍ପର ମୁଖ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର। ଏହା ଭାରତ ପାଇଁ ପଶ୍ଚିମ ମୋର୍ଚ୍ଚାରେ ଏକ ଚିନ୍ତା।
ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ହମ୍ବନଟୋଟା
ଋଣ ଫାନ୍ଦରେ ପଡ଼ି ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଏହି ବନ୍ଦରକୁ ଚୀନ୍କୁ ଦୀର୍ଘମିଆଦି ଲିଜ୍ରେ ଦେଇଥିଲା।
ମିଆଁମାରର କୋକୋ ଦ୍ୱୀପ
ଚୀନ୍ ଏଠାରେ ନଜରଦାରୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ସାମରିକ ଉପସ୍ଥିତି ବଢ଼ାଇଛି।
ବାଂଲାଦେଶର ଚିଟାଗଙ୍ଗ
ଚୀନ୍ ଏଠାରେ ନିବେଶ ବଢ଼ାଇ ନିଜ ପ୍ରଭାବ ମଜବୁତ କରିଛି।
ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରକଳ୍ପ ମିଶି ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ସାମୁଦ୍ରିକ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି।
କ୍ୱାଡ୍ : ଚୀନ୍କୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ନୂଆ ମୋର୍ଚ୍ଚା
ଚୀନ୍ର ବଢ଼ୁଥିବା ପ୍ରଭାବକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଭାରତ, ଆମେରିକା, ଜାପାନ ଓ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ମିଶି QUAD ଗଠନ କରିଛନ୍ତି।
ଏହା ଏକ ଅନୌପଚାରିକ ରଣନୈତିକ ମଞ୍ଚ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଇଣ୍ଡୋ-ପାସିଫିକ୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚୀନ୍ର ଏକଚାଳିଆ ପ୍ରଭାବକୁ ରୋକିବା।
ଭାରତ ପାଇଁ QUAD ଏକ ସୁଯୋଗ ମଧ୍ୟ, ଆଉ ଏକ ସମସ୍ୟା ମଧ୍ୟ। କାରଣ ଆମେରିକା ସହ ଘନିଷ୍ଠତା ବଢ଼ିଲେ ଭାରତର ରଣନୈତିକ ସ୍ୱାଧୀନତା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ।
ଆମେରିକାର “ସ୍ଲୋ ପଏଜନ୍” ରଣନୀତି
ଆମେରିକା କେବେ ମଧ୍ୟ ହଠାତ୍ ବଡ଼ ସେନା ଘାଟି ଗଢ଼େନାହିଁ। ସେ ପ୍ରଥମେ ସାମରିକ ସହଯୋଗ ଆରମ୍ଭ କରେ। ପରେ ଯୁକ୍ତ ଆଭ୍ୟାସ, ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ ଚୁକ୍ତି, ଯୁଦ୍ଧପୋତ ଆଗମନ ଓ ମରାମତି ନାଁରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ନିଜର ସ୍ଥାୟୀ ଉପସ୍ଥିତି ଗଢ଼େ।
ଇରାକ, ଆଫଗାନିସ୍ତାନ, ଜାପାନ, ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆ ଓ ଫିଲିପାଇନ୍ସରେ ଆମେରିକା ଏହି ମଡେଲ୍ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲା।
ବାଂଲାଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଧାରା ଦେଖାଯାଉଛି ବୋଲି ରାଜନୈତିକ ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ ମତ ଦେଉଛନ୍ତି।
ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ଦୁର୍ବଳ ସ୍ଥାନ : “ଚିକେନ୍ ନେକ୍”
ସିଲିଗୁଡ଼ି କରିଡର କିମ୍ବା “ଚିକେନ୍ ନେକ୍” ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଭୂ-ରଣନୈତିକ ଅଞ୍ଚଳ। ଏହା ମାତ୍ର ୨୨ କିଲୋମିଟର ଚଉଡ଼ା ଏକ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଭୂଖଣ୍ଡ, ଯାହା ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତକୁ ମୂଳ ଭାରତ ସହ ଯୋଡ଼ିଥାଏ।
ଯଦି କୌଣସି ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଏହି କରିଡର ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଆସାମ, ଅରୁଣାଚଳ, ମିଜୋରାମ, ମେଘାଳୟ ସହ ସମଗ୍ର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତ ଅଲଗା ହୋଇପାରେ।
ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ନିକଟରେ ଯଦି ବିଦେଶୀ ରଡାର ଓ ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ ଲାଗିଥାଏ, ତେବେ ଭାରତର ସାମରିକ ଚଳଚଳନ ଗୋପନ ରହିବ ନାହିଁ।
ରଡାର ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଗୋପନୀୟତାର ସଙ୍କଟ
ଆଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧରେ ଗୁଳି-ବନ୍ଦୁକ ଠାରୁ ବେଶି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି ସୂଚନା। କିଏ କେଉଁଠି ସେନା ମୁତୟନ କରୁଛି, କେଉଁଠି ମିସାଇଲ୍ ରହିଛି, କେଉଁଠି ଫାଇଟର ଜେଟ୍ ରହିଛି— ଏସବୁ ଜାଣିବା ହିଁ ଆଧୁନିକ ସୁରକ୍ଷା ଯୁଦ୍ଧର ମୂଳ।
ଯଦି ଆମେରିକୀୟ ରଡାର ସିଷ୍ଟମ ବାଂଲାଦେଶରେ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ, ତେବେ ଭାରତର ପୂର୍ବ ମୋର୍ଚ୍ଚାର ସମସ୍ତ ସାମରିକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଉପରେ ନଜର ରଖାଯାଇପାରିବ।
ସୁଖୋଇ ଫାଇଟର ଜେଟ୍, S-400 ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ, ବ୍ରହ୍ମୋସ ମିସାଇଲ୍ କିମ୍ବା ପରମାଣୁ ବୁଡ଼ାଜାହାଜର ଚଳଚଳନ ମଧ୍ୟ ଗୋପନ ରହିବ ନାହିଁ।
ଭାରତ ପାଇଁ ଲାଭ କ’ଣ?
ଏହି ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଏହାର କିଛି ରଣନୈତିକ ଲାଭ ଭାରତ ପାଇଁ ଥାଇପାରେ।
ଯଦି ଆମେରିକା ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ସକ୍ରିୟ ହୁଏ, ତେବେ ଚୀନ୍ର ବଢ଼ୁଥିବା ସାମୁଦ୍ରିକ ପ୍ରଭାବକୁ ରୋକାଯାଇପାରିବ। ଚୀନ୍ ଯେପରି ଭାବରେ ଭାରତକୁ ଘେରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି, ସେଥିରେ ଆମେରିକୀୟ ଉପସ୍ଥିତି ଏକ ସନ୍ତୁଳନ ଆଣିପାରେ।
ଭାରତ ଏକାକୀ ଚୀନ୍ର ସାମୁଦ୍ରିକ ଚାପକୁ ମୁକାବିଲା କରିବାଠାରୁ ଆମେରିକା ଓ QUAD ସହ ମିଳିତ ଭାବରେ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସ୍ଥିତିରେ ରହିପାରେ।
ଭୟର କାରଣ କାହିଁକି?
ଆମେରିକା ଏକ ମିତ୍ର ଦେଶ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତା’ର ନିଜସ୍ୱ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱାର୍ଥ ସବୁଠାରୁ ଆଗରେ ରହେ।
CIA ଓ ଆମେରିକୀୟ ବିଦେଶ ନୀତି ପୂର୍ବରୁ ଅନେକ ଦେଶରେ ସରକାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅସ୍ଥିରତା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିବା ଅଭିଯୋଗରେ ଘିରିଥାଏ।
ଭାରତ ଏକ ଉଦୟମାନ ଶକ୍ତି। ଭବିଷ୍ୟତରେ ଯଦି ଭାରତ ଆମେରିକାର ରଣନୀତି ସହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମେଳ ଖାଉନଥାଏ, ତେବେ ଏହି ନିକଟତା ଭାରତ ପାଇଁ ଚାପର କାରଣ ହୋଇପାରେ।
ଉପସଂହାର
ବାଂଲାଦେଶରେ ଆମେରିକାର ବଢ଼ୁଥିବା ଆଗ୍ରହ କେବଳ ଏକ ସାଧାରଣ କୂଟନୈତିକ ଘଟଣା ନୁହେଁ। ଏହା ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆର ଭବିଷ୍ୟତ ସୁରକ୍ଷା ରାଜନୀତିର ଏକ ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟ।
ଏକ ପଟେ ଚୀନ୍ର “ଷ୍ଟ୍ରିଙ୍ଗ୍ ଅଫ୍ ପର୍ଲ୍ସ” ରଣନୀତି ଭାରତକୁ ଚାପରେ ରଖୁଛି, ଅନ୍ୟ ପଟେ ଆମେରିକାର ଉପସ୍ଥିତି ନୂଆ ସୁରକ୍ଷା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି।
ଭାରତ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହେଉଛି— କିପରି ସେ ଚୀନ୍କୁ ରୋକିବ ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ନିଜର ରଣନୈତିକ ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବ।
ବଙ୍ଗୋପସାଗର ଏବେ କେବଳ ସମୁଦ୍ର ନୁହେଁ; ଏହା ଆସନ୍ତା ଦିନର ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତି ସଂଘର୍ଷର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ। ଏବଂ ସେହି ଚକ୍ରବ୍ୟୁହର ମଧ୍ୟରେ ଭାରତକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସତର୍କତାର ସହ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ହେବ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/is-the-country-moving-towards-an-anti-india/
‘ବିରୋଧୀ ଶୂନ୍ୟ ଭାରତ’ ଆଡ଼କୁ ଦେଶ? || Is the country moving towards an ‘anti-India’?
