ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଭଲ ଏବଂ ଆରାମଦାୟକ ବାସୋପଯୋଗୀ ସହରଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ‘ଗ୍ଲୋବାଲ ଲିଭେବିଲିଟି ଇଣ୍ଡେକ୍ସ’ ର ନୂତନ ରିପୋର୍ଟ। ଏହି ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସର୍ଭେ ଓ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଡେନମାର୍କର ସୁନ୍ଦର ସହର କୋପେନହେଗେନ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରି ସବୁଠାରୁ ବାସୋପଯୋଗୀ ସହରର ଗୌରବ ଅର୍ଜନ କରିଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଭାରତର ପ୍ରମୁଖ ମେଟ୍ରୋ ସହର ଯଥା ରାଜଧାନୀ ଦିଲ୍ଲୀ, ମୁମ୍ବାଇ, ଚେନ୍ନାଇ ଏବଂ ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ ଭଳି ବଡ଼ ବଡ଼ ସହରଗୁଡ଼ିକ ଏହି ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସୂଚକାଙ୍କରେ ବହୁ ପଛରେ ରହିଛନ୍ତି। ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରର ଜୀବନଶୈଳୀ ମାନଦଣ୍ଡ ତୁଳନାରେ ଭାରତୀୟ ସହରଗୁଡ଼ିକୁ ଆହୁରି ଅନେକ ସୁଧାର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ବୋଲି ଏହି ସର୍ଭେରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଣାପଡ଼ିଛି।
କେଉଁ ଆଧାରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ଏହି ରିପୋର୍ଟ?
ଇକୋନୋମିଷ୍ଟ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ ୟୁନିଟ୍ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରମୁଖ ସହରଗୁଡ଼ିକର ଜୀବନଧାରଣର ମାନକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରି ଏହି ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥାଏ। ଏଥିପାଇଁ ମୁଖ୍ୟତଃ ୫ଟି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମାନଦଣ୍ଡକୁ ଆଧାର କରାଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ; ସ୍ଥିରତା ବା ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସୁରକ୍ଷା , ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା , ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରିବେଶ , ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଭିତ୍ତିଭୂମି ବା ଇନଫ୍ରାଷ୍ଟ୍ରକ୍ଚର। ଏହି ସବୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେଉଁ ସହରର ପ୍ରଦର୍ଶନ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଥାଏ, ତାହାକୁ ତାଲିକାର ଶୀର୍ଷରେ ସ୍ଥାନ ମିଳିଥାଏ। ଡେନମାର୍କର କୋପେନହେଗେନ ନିଜର ଚମତ୍କାର ଜନସେବା, କମ୍ ଅପରାଧ ହାର, ଉନ୍ନତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ସହରୀ ଢାଞ୍ଚା ଯୋଗୁଁ ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ବଡ଼ ବଡ଼ ସହରକୁ ପଛରେ ପକାଇ ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନ ବଜାୟ ରଖିଛି।
ଭାରତୀୟ ସହରଗୁଡ଼ିକର ସ୍ଥିତି: ଦିଲ୍ଲୀ ଓ ମୁମ୍ବାଇ ବହୁ ପଛରେ
ଭାରତର ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ପ୍ରଶାସନିକ କେନ୍ଦ୍ର କୁହାଯାଉଥିବା ଦିଲ୍ଲୀ ଏବଂ ମୁମ୍ବାଇ ଏହି ଗ୍ଲୋବାଲ ଇଣ୍ଡେକ୍ସରେ ସେଭଳି କୌଣସି ଚମତ୍କାର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିପାରିନାହାନ୍ତି। ବିଶ୍ୱର ୧୭୦ରୁ ଅଧିକ ସହର ମଧ୍ୟରେ ଦିଲ୍ଲୀ ଏବଂ ମୁମ୍ବାଇ ତାଲିକାର ସେଣ୍ଟୁରୀ ପାର୍ କରି ବହୁତ ତଳେ ରହିଛନ୍ତି। ଦିଲ୍ଲୀର ସ୍ଥାନ ପ୍ରାୟ ୧୪୦ ରୁ ୧୪୨ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିବା ବେଳେ ଆର୍ଥିକ ରାଜଧାନୀ ମୁମ୍ବାଇ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଆଖପାଖ ର଼୍ୟାଙ୍କରେ ଅଛି। ସେହିପରି ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ପ୍ରମୁଖ ସହର ଚେନ୍ନାଇ, ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ ଏବଂ ଅହମଦାବାଦ ମଧ୍ୟ ୧୪୦ ରୁ ୧୫୦ ର଼୍ୟାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ରହିଛନ୍ତି।
ଭାରତୀୟ ସହରଗୁଡ଼ିକ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ କେତେକାଂଶରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭଲ ସ୍କୋର କରିଥିଲେ ହେଁ, ଅନ୍ୟ କେତେକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଯୋଗୁଁ ସେମାନଙ୍କର ସମଗ୍ର ସ୍କୋର କମିଯାଇଛି।
ଭାରତୀୟ ସହରଗୁଡ଼ିକ ପଛରେ ରହିବାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ
ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଭାରତର ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ଜନସଂଖ୍ୟାର ଅତ୍ୟଧିକ ଚାପ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା ସାଜିଛି। ରିପୋର୍ଟରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିବା କେତେକ ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ହେଲା:
୧. ପରିବେଶ ଓ ପ୍ରଦୂଷଣ : ବିଶେଷ କରି ଜାତୀୟ ରାଜଧାନୀ ଦିଲ୍ଲୀରେ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣର ସ୍ଥିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତାଜନକ। ଶୀତଦିନେ ଏବଂ ବର୍ଷର ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଦିଲ୍ଲୀର ବାୟୁର ଗୁଣବତ୍ତା ସୂଚକାଙ୍କ (AQI) ବିପଜ୍ଜନକ ସ୍ତରରେ ରହିଥାଏ, ଯାହା ଗ୍ଲୋବାଲ ଲିଭେବିଲିଟି ସ୍କୋରକୁ ବହୁତ କମାଇ ଦେଇଥାଏ।
୨. ଜନଗହଳି ଓ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଉପରେ ଚାପ : ମୁମ୍ବାଇ ଏବଂ ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ ଭଳି ସହରରେ ଟ୍ରାଫିକ୍ ସମସ୍ୟା, ସାର୍ବଜନୀନ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଭିଡ଼ ଏବଂ ବର୍ଷା ଦିନେ ଜଳବନ୍ଦୀ ପରିସ୍ଥିତି ଭିତ୍ତିଭୂମିର ଦୁର୍ବଳତାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରେ।
୩. ଜୀବନଧାରଣର ମାନ : ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ବ୍ୟାପକ ସ୍ଲମ୍ ବା ବସ୍ତି ଅଞ୍ଚଳ ରହିବା ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ ଭାବେ ଶୁଦ୍ଧ ପାନୀୟ ଜଳ ତଥା ପରିମଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପଲବ୍ଧ ନହେବା ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ନକାରାତ୍ମକ ଦିଗ।
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ୧୦ଟି ବାସଯୋଗ୍ୟ ସହର ଦେଶ
| କୋପେନହେଗେନ | ଡେନମାର୍କ |
| ଭିଏନା | ଅଷ୍ଟ୍ରିଆ |
| ମେଲବୋର୍ନ | ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ |
| ସିଡନି | ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ |
| ଜୁରିଚ୍ | ସ୍ୱିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡ |
| ଜେନେଭା | ସ୍ୱିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡ |
| ଓସାକା | ଜାପାନ |
| ଆଡେଲେଡ୍ | ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ |
| ଭାନକୁଭର | କାନାଡା |
| ଟୋକିଓ | ଜାପାନ |
ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ସୁଧାରର ସୁଯୋଗ
ଏହି ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ରିପୋର୍ଟ ସାରା ବିଶ୍ୱ ସମ୍ମୁଖରେ ଭାରତୀୟ ସହରଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରକୃତ ସ୍ଥିତିକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛି। ସ୍ମାର୍ଟ ସିଟି ମିଶନ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ମେଟ୍ରୋ ପ୍ରକଳ୍ପ ମାଧ୍ୟମରେ ସରକାର ସହରଗୁଡ଼ିକର ବିକାଶ ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରୀୟ କରିବା ପାଇଁ ପରିବେଶ ସଂରକ୍ଷଣ, ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ଆହୁରି ଅଧିକ କାମ କରିବାକୁ ହେବ। ଏହି ସୂଚକାଙ୍କ କେବଳ ଏକ ର଼୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଭାରତର ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସହରୀ ବିକାଶର ରଣନୀତିକୁ ପୁନଃ ସମୀକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଦିଗଦର୍ଶନ।
