ଆଜି ଆମେ ଆଲୋଚନା କରିବା ଏକ ଏପରି ରାଜନୈତିକ ଖବର ଉପରେ, ଯାହା ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିର କରିଡ଼ରରେ ଏବେ ଏକ ବଡ଼ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ପାଲଟିଛି। ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି ବା ବିଜେପିରେ ସଂଗଠନର ପୁନର୍ଗଠନ ହୋଇଛି। ଦଳର ନୂତନ ଜାତୀୟ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ନୀତିନ ନବୀନଙ୍କ ନୂତନ ଟିମ୍ ଘୋଷଣା ହେବା ପରେ ରାଜନୈତିକ ସମୀକ୍ଷକମାନେ ଏହାର ଜାତିଗତ ଗଣନା ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇଛନ୍ତି।
ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଏହି ନୂତନ ଟିମରେ ୫୦ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ପଦାଧିକାରୀ କେବଳ ଉଚ୍ଚବର୍ଗ ବା ‘ଅପର କାଷ୍ଟ’ରୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ କେବଳ ବିଜେପିର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସମୀକରଣକୁ ଦର୍ଶାଉନି, ବରଂ ଦେଶର ସାମାଜିକ-ରାଜନୈତିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଜାତିର ପ୍ରଭାବ କିପରି ରହିଛି, ତାହା ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରୁଛି।
ତେବେ ନୀତିନ ନବୀନଙ୍କ ଏହି ନୂତନ ଟିମ୍ରେ କାହାକୁ କେଉଁ ସ୍ଥାନ ମିଳିଛି, ସବର୍ଣ୍ଣ, ଓବିସି, ଏସସି ଏବଂ ଏସଟି ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱର ସ୍ଥିତି କ’ଣ ରହିଛି, ଏବଂ ଏହାର ରାଜନୈତିକ ଅର୍ଥ କ’ଣ?
ଆସନ୍ତୁ ପ୍ରଥମେ ନଜର ପକାଇବା ନୂତନ ଟିମର ଶୀର୍ଷ ପଦବୀଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ। ବିଶ୍ଳେଷଣ କହୁଛି ଯେ ବିଜେପିର ନୂତନ ଟିମ୍ ଗଠନରେ ପାରମ୍ପରିକ ଜାତିଗତ ସନ୍ତୁଳନ ଏବଂ ପ୍ରଭାବ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉଛି।
ଯଦି ନୂଆ କରି ନିଯୁକ୍ତ ଜାତୀୟ ସାଧାରଣ ସମ୍ପାଦକମାନଙ୍କ କଥା ବିଚାର କରିବା, ତେବେ ୮ ଜଣ ନୂତନ ସାଧାରଣ ସମ୍ପାଦକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ ୬ ଜଣ କେବଳ ଉଚ୍ଚବର୍ଗ ବା ସବର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଗରୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଏହି ପଦବୀଗୁଡ଼ିକରେ ସାମାଜିକ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅନ୍ୟ ବର୍ଗଗୁଡ଼ିକର ଅଂଶ କମ୍ ରହିଛି। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ସତୀଶ ପୁନିଆ, ଯିଏକି ନିକଟରେ ରାଜ୍ୟସଭା ସାଂସଦ ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେ ଏହି ତାଲିକାରେ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରମୁଖ ଓବିସି ଚେହେରା ଭାବେ ସାମିଲ ଅଛନ୍ତି। ସେହିପରି ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ଖରଗୋନ ଲୋକସଭା ଆସନରୁ ଆସିଥିବା ଗଜେନ୍ଦ୍ର ପଟେଲ ଜଣେ ଏସଟି (ଜନଜାତି) ନେତା ଭାବେ ସ୍ଥାନ ପାଇଛନ୍ତି।
ସେହିପରି, ଯେତେବେଳେ ଆମେ ୧୩ ଜଣ ନୂତନ ଜାତୀୟ ଉପସଭାପତିଙ୍କ ତାଲିକାକୁ ଦେଖିବା, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଚିତ୍ର ନଜର ଆସେ। ଏହି ୧୩ ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୭ ଜଣ ଉଚ୍ଚବର୍ଗ (ଯେଉଁଥିରେ ଜୈନ ବଣିଆ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ) ବର୍ଗରୁ ରହିଛନ୍ତି। ବାକି ପଦବୀଗୁଡ଼ିକରେ ଓବିସି, ଏସସି, ଏସଟି ଏବଂ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ସମ୍ପ୍ରଦାୟରୁ ସୀମିତ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। ଓବିସି ବର୍ଗରୁ ରେଖା ବର୍ମା ଏବଂ ଏମ. ନାଗରାଜାଙ୍କୁ ସ୍ଥାନ ମିଳିଛି। ଦଳୀୟ ସଂଗଠନରେ ସାମାଜିକ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତିକରଣକୁ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଆଲିଗଡ଼ ମୁସ୍ଲିମ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ଭାଇସ୍ ଚାନ୍ସେଲର ତାରିକ୍ ମନସୁରଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ମୁସ୍ଲିମ ଉପସଭାପତି ଏବଂ ମନପ୍ରୀତ ସିଂହ ବାଦଲଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ଶିଖ ଚେହେରା ଭାବେ ସାମିଲ କରାଯାଇଛି।
ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳର ସମୀକରଣ
ଏଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି— କେବଳ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସଂଗଠନ ନୁହେଁ, ବରଂ ବିଜେପି ଶାସିତ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ଏବଂ ସରକାରୀ ସ୍ତରରେ ଶକ୍ତିର ସନ୍ତୁଳନ କିପରି ରହିଛି?
ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଜେପି ଶାସିତ ୧୭ଟି ରାଜ୍ୟର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଯଦି ଆମେ ଦେଖିବା, ତେବେ ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚବର୍ଗର ପ୍ରଭାବ ସ୍ପଷ୍ଟ। ୧୭ ଜଣ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୧୦ ଜଣ ହେଉଛନ୍ତି ଉଚ୍ଚବର୍ଗ ବା ଫରୱାର୍ଡ କମ୍ୟୁନିଟିରୁ।
- ଆସାମର ହିମନ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଶର୍ମା, ଦିଲ୍ଲୀର ରେଖା ଗୁପ୍ତା, ଗୋଆର ପ୍ରମୋଦ ସାୱନ୍ତ, ଗୁଜୁରାଟର ଭୂପେନ୍ଦ୍ର ପଟେଲ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଫଡ଼ନବୀସ, ରାଜସ୍ଥାନର ଭଜନଲାଲ ଶର୍ମା, ତ୍ରିପୁରାର ମାଣିକ ସାହା, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶର ଯୋଗୀ ଆଦିତ୍ୟନାଥ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ପୁଷ୍କର ସିଂହ ଧାମି ଏବଂ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ଶୁଭେନ୍ଦୁ ଅଧିକାରୀ— ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଉଚ୍ଚବର୍ଗ କିମ୍ବା ଆଗୁଆ ଗୋଷ୍ଠୀରୁ ଆସିଛନ୍ତି।
- ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ପେମା ଖାଣ୍ଡୁ, ଛତିଶଗଡ଼ର ବିଷ୍ଣୁ ଦେଓ ସାଏ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀ ଏସଟି (ଜନଜାତି) ବର୍ଗରୁ ଅଛନ୍ତି।
- ବିହାରର ସମ୍ରାଟ ଚୌଧୁରୀ, ହରିଆଣାର ନାୟବ ସିଂହ ସୈନୀ ଏବଂ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ମୋହନ ଯାଦବ ଓବିସି ବର୍ଗରୁ ଆସିଥିବା ବେଳେ ମଣିପୁରର ୟୁମନାମ ଖେମଚନ୍ଦ ସିଂହ ମୈତେଇ ସମ୍ପ୍ରଦାୟରୁ ଅଛନ୍ତି।
ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ତୃତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ ଗଠନ ହୋଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଗର ନେତାମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଳିତ ଭାବେ ସ୍ଥାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ତଥାପି, ରାଜନୈତିକ ସମୀକ୍ଷକମାନେ ମତ ଦିଅନ୍ତି ଯେ ଯଦିଓ ବିଜେପି ନିଜକୁ ଏକ ସର୍ବ-ସମାବେଶୀ (All-inclusive) ଦଳ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ପାଇଁ ପଛୁଆ ବର୍ଗ, ଦଳିତ ଏବଂ ଆଦିବାସୀମାନଙ୍କୁ ବହୁସଂଖ୍ୟାରେ ନେତୃତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କରିଛି, ତଥାପି ଦଳର ପାରମ୍ପରିକ ମେରୁଦଣ୍ଡ ଭାବେ ପରିଚିତ ଉଚ୍ଚବର୍ଗର ପ୍ରଭାବ ଶୀର୍ଷ ସଙ୍ଗଠନରେ ସର୍ବଦା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନ ବଜାୟ ରଖିଛି।
ବିଜେପିର ରଣନୀତି ଏବଂ ବିଶ୍ଳେଷକଙ୍କ ମତ
ଏହି ସମଗ୍ର ସ୍ଥିତିକୁ ନେଇ ବିଜେପି ନେତାମାନଙ୍କର ଯୁକ୍ତି କ’ଣ? ଦଳର ବରିଷ୍ଠ ନେତା ଏବଂ ପ୍ରବକ୍ତାମାନେ କୁହନ୍ତି ଯେ ଦଳରେ ପଦବୀ ବଣ୍ଟନ କେବଳ ଜାତି ଆଧାରରେ ହୁଏ ନାହିଁ। ଦଳର ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ନେତାଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ନୂତନ ଟିମ୍ର ପ୍ରାୟ ୪୦ ପ୍ରତିଶତ କିମ୍ବା ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ସଦସ୍ୟ ସମାଜର ବର୍ଗୀକୃତ ଓ ବଞ୍ଚିତ ବର୍ଗରୁ ଆସିଛନ୍ତି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ନିଜେ ଦେଶର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଓବିସି ଚେହେରା ହୋଇଥିବାରୁ, ଦଳ ସବୁବେଳେ ସମାଜର ପ୍ରତ୍ୟେକ ବର୍ଗକୁ, ବିଶେଷକରି ସାମାଜିକ ଭାବେ ପଛୁଆ ବର୍ଗକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇ ଆସିଛି।
ସେହିପରି, ବିଜେପି ଜାତୀୟ ପ୍ରବକ୍ତା ଗୋପାଳ କୃଷ୍ଣ ଅଗ୍ରୱାଲ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ କେବଳ ଜାତି ନୁହେଁ, ବରଂ ନେତାମାନଙ୍କର ପୂର୍ବ ଅବଦାନ, ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସହିତ ସଂଯୋଗ, ସଂଗଠନକୁ ମଜଭୂତ କରିବାର କ୍ଷମତା ଏବଂ ବିଚାରଧାରା ପ୍ରତି ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା— ଏସବୁ କାରକଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ବିଚାରକୁ ନିଆଯାଇଥାଏ।
ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ସେଣ୍ଟର ଫର୍ ପଲିସି ରିସର୍ଚ୍ଚର ଫେଲୋ ରାହୁଲ ବର୍ମା ପରାମର୍ଶ ଦେଇ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହା ଏକ ଦ୍ୱୈତ ବାସ୍ତବତା (Dual Reality) କୁ ଦର୍ଶାଏ। ଗୋଟିଏ ପଟେ ବିଜେପି ନିଜର ପାରମ୍ପରିକ ଉଚ୍ଚବର୍ଗ, ସହରୀ ଏବଂ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ବଜାୟ ରଖିଛି, ଏବଂ ଅନ୍ୟପଟେ ଓବିସି, ଦଳିତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ସାଙ୍ଗରେ ସାମିଲ କରି ଦଳର ପରିସରକୁ ବ୍ୟାପକ କରିଛି।
ତେବେ ଶେଷରେ କୁହାଯାଇପାରେ ଯେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ଜାତି ଏକ ବାସ୍ତବତା, ଯାହାକୁ କୌଣସି ବି ଦଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଏଡ଼ାଇ ପାରିବ ନାହିଁ। ବିଜେପି ଯଦିଓ ନିଜକୁ ଏକ ବ୍ୟାପକ ହିନ୍ଦୁ ପରିଚୟ ଏବଂ ସବୁ ବର୍ଗର ଦଳ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛି, ତଥାପି ଶୀର୍ଷ ସଂଗଠନ ଓ କ୍ଷମତାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁରେ ଉଚ୍ଚବର୍ଗର ପ୍ରଭାବ ଏବେ ବି ଅକ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ ରହିଛି। ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏହି ସମୀକରଣ ଦଳର ନୀତି ଏବଂ ନିର୍ବାଚନୀ ଫଳାଫଳ ଉପରେ କିପରି ପ୍ରଭାବ ପକାଉଛି, ତାହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ।
Also read : https://purvapaksa.com/free-cars-and-rs-10-lakh-crore-loan-to-mlas-in-a-new-chapter-of-free-politics/
