ରାଜନୀତିରେ କ୍ଷମତା ଆସେ, କ୍ଷମତା ଯାଏ; କିନ୍ତୁ କ୍ଷମତାର କରିଜ୍ମା କିପରି ସରକାରୀ କଳକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଚାଲିଥାଏ, ତାହାର ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଦାହରଣ ଆଜି ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରଖିବାକୁ ଯାଉଛୁ।
ଆଜିର ପ୍ରସଙ୍ଗ ହେଉଛି— ତତ୍କାଳୀନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ନେତା ତଥା ଅଫିସିଆଲ୍ ଓ ଅନ୍ଅଫିସିଆଲ୍ ଦୁନିଆର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସୀମାରେ ରହିଆସିଥିବା ଭି.କେ. ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କର ଏକ ସନ୍ଦେହଜନକ ଗସ୍ତ ଏବଂ ତାହାକୁ ନେଇ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିବା କିଛି ସାଙ୍ଘାତିକ ତଥ୍ୟ।
ସୂଚନା ଅଧିକାର ଆଇନ (RTI) ବଳରେ ହାତକୁ ଆସିଥିବା କିଛି ସରକାରୀ ଦଲିଲ ଏବେ ସବୁଠି ଚାଞ୍ଚଲ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ପ୍ରକାଶ ଦାସ ନାମକ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଯାଇଥିବା ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଏବେ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ମନରେ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି— ଯଦି ଗସ୍ତଟି ‘ବେସରକାରୀ’ ଥିଲା, ତେବେ ସରକାରୀ କଳ ଏବଂ ରାଜକୋଷରୁ ଏତେ ଖର୍ଚ୍ଚ କାହିଁକି କରାଗଲା?
୧୦ ମେ ୨୦୨୪: ସେହି ଦିନ କ’ଣ ଘଟିଥିଲା?
ତାରିଖଟି ଥିଲା ୧୦ ମେ ୨୦୨୪। ରାଜ୍ୟରେ ସେତେବେଳେ ନିର୍ବାଚନୀ ମାହୋଲ ସରଗରମ। ଠିକ୍ ଏହି ସମୟରେ, ଭି.କେ. ପାଣ୍ଡିଆନ ହେଲିକପ୍ଟର ଯୋଗେ ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଏବଂ ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା ଗସ୍ତ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ଗସ୍ତକୁ ନେଇ ସାଧାରଣରେ ବେଶ୍ ଚର୍ଚ୍ଚା ମଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତ ସତ୍ୟ କ’ଣ ଥିଲା?
ଯେତେବେଳେ ଏହି ଘଟଣାକୁ ନେଇ RTI ଅର୍ଥାତ୍ ସୂଚନା ଅଧିକାର ଆଇନ ବଳରେ ତଥ୍ୟ ମଗାଗଲା, ସେତେବେଳେ ସରକାରୀ କାଗଜପତ୍ରରୁ ଯାହା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲା, ତାହା ପ୍ରକୃତରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ। ସେହି ସରକାରୀ ଦଲିଲରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଲିଖିତ ଥିଲା— “The programme is unofficial” ଅର୍ଥାତ୍ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବେସରକାରୀ ଥିଲା!
ଏବେ ଆପଣ ଟିକେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ, ଯଦି ଗସ୍ତଟି ବେସରକାରୀ ଥିଲା, ତେବେ ସେଥିପାଇଁ ସରକାରୀ ଯନ୍ତ୍ରପାତି କିପରି ଏବଂ କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ କାମ କରୁଥିଲା?
‘Z’ ଶ୍ରେଣୀ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ଦାୟିତ୍ୱର ସୀମା
ସେହି ସରକାରୀ ଦଲିଲରେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶାଯାଇଛି ଯେ, ଶ୍ରୀ ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କୁ ‘Z’ ଶ୍ରେଣୀର ସୁରକ୍ଷା ମିଳିଥିଲା। ଏହି କାରଣରୁ ନିର୍ବାଚନ ଆଦର୍ଶ ଆଚରଣ ବିଧି ମଧ୍ୟରେ ରହି ଆବଶ୍ୟକୀୟ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା (Security arrangements) ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ପାଇଁ ସମ୍ପୃକ୍ତ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କୁ ଅବଗତ କରାଯାଇଥିଲା।
ଏହି ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ କାହାକାହା ପାଖକୁ ଯାଇଥିଲା ଜାଣନ୍ତି?
- ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଓ ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାପାଳ
- ଏସ୍ପି (SP)
- ଡିଇଓ (DEO)
- ସୁରକ୍ଷା ଶାଖା ଏବଂ ଗୁଇନ୍ଦା ବିଭାଗ
ଏଠାରେ ଆମର ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି— ‘Z’ ସୁରକ୍ଷା ବଳୟରେ ଥିବା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଗାଇ ଦେବା ପ୍ରଶାସନର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଏଥିରେ ଦ୍ୱିମତ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ସୁରକ୍ଷା ବାହାନାରେ ଏକ ‘ବେସରକାରୀ’ (Unofficial) କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପାଇଁ ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀ, ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ଏବଂ ସରକାରୀ ସମ୍ପଦର ଏତେ ବଡ଼ଧରଣର ବ୍ୟବହାର କେତେଦୂର ନିୟମସମ୍ମତ ଥିଲା?
ଅଣଆନୁଷ୍ଠାନିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ସରକାରୀ କଳର ନିୟୋଜନ: କେଉଁ ଆଇନଗତ ଆଧାରରେ?
ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଆଇନ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ ହେବା କଥା। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଟି ଅଫିସିଆଲ୍ ନୁହେଁ, ସେତେବେଳେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଏବଂ ସମ୍ପୃକ୍ତ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଧିକାରୀମାନେ ଦେବାକୁ ବାଧ୍ୟ:
୧. ହେଲିକପ୍ଟର ଓ ଏୟାରପୋର୍ଟ ସମନ୍ୱୟ:
ହେଲିକପ୍ଟର ଅବତରଣ ଓ ଉଡ଼ାଣ ପାଇଁ ଅନୁମତି, ଏୟାରପୋର୍ଟ କିମ୍ବା ହେଲିପ୍ୟାଡ୍ର coordinates ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ସମନ୍ୱୟ କେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ହେଲା?
୨. ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନର ନିୟୋଜନ:
ପୋଲିସ ଫୋର୍ସ ମୁତୟନ, ଭିଡ଼ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ଟ୍ରାଫିକ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଇଁ ଯେଉଁ କର୍ମଚାରୀ ଲାଗିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ଖର୍ଚ୍ଚ କିଏ ବହନ କଲା?
୩. ଆୟୋଜନଗତ ଖର୍ଚ୍ଚ:
ପେଣ୍ଡାଲ୍, ଟେଣ୍ଟ, ଲାଇଟ୍, ସାଉଣ୍ଡ ସିଷ୍ଟମ୍, ଖାଦ୍ୟପେୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆତିଥ୍ୟ ପାଇଁ କେତେ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଥିଲା? ଏହି ଖର୍ଚ୍ଚ କେଉଁ ବିଭାଗ ବା କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଦେଇଥିଲା ଏବଂ କେଉଁ ହେଡ୍ (Head of Account) ରୁ ଏହା ପାସ୍ ହୋଇଥିଲା?
୪. ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱଚ୍ଛତା:
ଯଦି ଏହି ସମସ୍ତ ଖର୍ଚ୍ଚ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବେ ବହନ କରାଯାଇଥିଲା, ତେବେ ତାର ପ୍ରକୃତ ବିଲ୍, ଭାଉଚର୍, ପେମେଣ୍ଟ ରେକର୍ଡ ସାର୍ବଜନୀନ କରାଯାଉ ନାହିଁ କାହିଁକି? ଆଉ ଯଦି ସରକାରୀ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଛି, ତେବେ ତାର ଆଇନଗତ ଅନୁମୋଦନ କେଉଁଠୁ ଆସିଲା?
ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଅତୀତର ଅଧ୍ୟାୟ
ଆପଣମାନଙ୍କର ନିଶ୍ଚୟ ମନେଥିବ, ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଏକ ସାମ୍ବାଦିକ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ମୁଣ୍ଡ ଟେକିଥିଲା। କିପରି ତତ୍କାଳୀନ ନବୀନ ସରକାରଙ୍କ ସମୟରେ ଶ୍ରୀ ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟଧିକ ସଂଖ୍ୟକ ସୁରକ୍ଷା କର୍ମୀ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ତାଙ୍କ ବାସଭବନ ସମ୍ମୁଖରେ ବ୍ୟାରିକେଟ୍ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ରାଜକୋଷରୁ ମାସକୁ ମାସ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା କେବଳ ତାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପାଣି ଭଳି ଖର୍ଚ୍ଚ ହେଉଥିଲା।
ସେତେବେଳେ ପ୍ରଶାସନିକ କଳ କିପରି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କ ଇଙ୍ଗିତରେ ଚାଲୁଥିଲା, ତାହା ଆଜି ଆଉ ଲୁଚି ରହିନାହିଁ। ‘Z’ ଶ୍ରେଣୀ ସୁରକ୍ଷା ବଳୟ ମଧ୍ୟରେ ରହି ହେଲିକପ୍ଟରରେ ସାରା ଓଡ଼ିଶା ବୁଲି ହାଇ-ପ୍ରୋଫାଇଲ୍ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କରି କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କା ଉଡ଼ାଯିବା ଘଟଣା ଓଡ଼ିଶାବାସୀ ବେଶ୍ ଭଲ ଭାବେ ଦେଖିଛନ୍ତି ଏବଂ ଏବେ ଏହାର ଗଭୀର ବିଚାର ମଧ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।
ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଏବଂ ଜବାବଦେହିତା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଥା। ବ୍ୟକ୍ତି ଯେତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉନା କ୍ଷେତ୍ରରେ, ସରକାରୀ ସମ୍ପଦ ଏବଂ ରାଜକୋଷର ଠିକ୍ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଛି କି ନାହିଁ, ତାହା ଦେଖିବା ଜନସାଧାରଣଙ୍କର ମୌଳିକ ଅଧିକାର। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଆମେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ନିକଟରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ୬ଟି ଦାବି ଉପସ୍ଥାପନ କରୁଛୁ:
୧. ସରକାରୀ ଫାଇଲ୍ ଓ ଦଲିଲର ସମୀକ୍ଷା:
୧୦ ମେ ୨୦୨୪ ତାରିଖର ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଓ ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଗସ୍ତ ସମ୍ପର୍କିତ ସମସ୍ତ ସରକାରୀ ଫାଇଲ୍, ନୋଟ୍ସିଟ୍ ଏବଂ ଦଲିଲଗୁଡ଼ିକର ପୁଙ୍ଖାନୁପୁଙ୍ଖ ସମୀକ୍ଷା କରାଯାଉ।
୨. ପ୍ରଶାସନିକ ନିୟୋଜନର ତଦନ୍ତ:
ଯଦି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଟି ଅଣଆନୁଷ୍ଠାନିକ (Unofficial) ଥିଲା, ତେବେ ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀ ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ଯନ୍ତ୍ର କେଉଁ ଆଇନଗତ ଆଧାରରେ ସେଥିରେ ନିୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲେ, ତାହାର ଏକ ନିରପେକ୍ଷ ତଦନ୍ତ ହେଉ।
୩. ସର୍ବସାଧାରଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ହିସାବ:
ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସରକାରୀ ସମ୍ପଦ କିମ୍ବା ରାଜକୋଷର ଅର୍ଥ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିଲେ, ତାହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହିସାବ ସାର୍ବଜନୀନ କରାଯାଉ।
୪. ଖର୍ଚ୍ଚର ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ:
ପେଣ୍ଡାଲ୍, ଟେଣ୍ଟ, ଲାଇଟ୍, ସାଉଣ୍ଡ, ଖାଦ୍ୟ, ଯାତାୟାତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଯଦି ସରକାରୀ ଅର୍ଥ ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ସେଥିପାଇଁ ଦାୟୀ ବିଭାଗ ଓ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ତଥ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ପାଉ।
୫. ଆଚରଣ ବିଧି ଉଲ୍ଲଂଘନର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ:
ନିର୍ବାଚନ ଆଦର୍ଶ ଆଚରଣ ବିଧି (Model Code of Conduct) ଏବଂ ପ୍ରଚଳିତ ସରକାରୀ ନିୟମର ଉଲ୍ଲଂଘନ ହୋଇଥିଲେ, ଦାୟୀ ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ଅଧିକାରୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଦୃଢ଼ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉ।
୬. ପ୍ରଶାସନିକ ଅପବ୍ୟବହାରର ଯାଞ୍ଚ:
ଏହି ସମଗ୍ର ଘଟଣାରେ ସରକାରୀ ପ୍ରଶାସନିକ ଯନ୍ତ୍ରର କୌଣସି ପ୍ରକାର ଅପବ୍ୟବହାର ବା ମନମାନୀ ହୋଇଥିଲା କି ନାହିଁ, ତାହା ନିରପେକ୍ଷ ଭାବେ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଉ।
ଲୋକତନ୍ତ୍ରରେ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ସରକାରୀ ପଦବୀରେ ଥାଆନ୍ତୁ କିମ୍ବା ନ ଥାଆନ୍ତୁ, ସରକାରୀ ସମ୍ପଦ ଏବଂ ରାଜକୋଷର ବ୍ୟବହାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା, ଜବାବଦେହିତା ଏବଂ ନିୟମ ପାଳନ ଅତି ଜରୁରୀ। ଯଦି କାଗଜପତ୍ରରେ ଗସ୍ତଟି ‘ବେସରକାରୀ’ ବୋଲି ସ୍ୱୀକାର କରାଯାଇଛି, ତେବେ ତାର ସମସ୍ତ ପ୍ରଶାସନିକ ଏବଂ ଆଇନଗତ ଆଧାର ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବା ଉଚିତ।
ଆମେ ଆଶା କରୁଛୁ, ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଏହି ଦଲିଲଗୁଡ଼ିକୁ ଆଧାର କରି ସମଗ୍ର ଘଟଣାର ଏକ ନିରପେକ୍ଷ ତଦନ୍ତ କରିବେ, ସମସ୍ତ ଖର୍ଚ୍ଚ ଓ ନିଷ୍ପତ୍ତିର ରେକର୍ଡ ସାର୍ବଜନୀନ କରିବେ ଏବଂ ଯଦି କୌଣସି ଅନିୟମିତତା ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ, ତେବେ ଦାୟୀ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଆଇନ ଅନୁସାରେ କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ନେବେ।
Also read : https://purvapaksa.com/is-sujata-afraid-of-bobby/
