ହାତରେ ଥିବା ଏହି ୫୦୦ ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍କୁ ଟିକେ ଭଲ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତୁ। ଆଜି ଆମେ ପକେଟ୍ରେ ଏହି କାଗଜ ନୋଟ୍ କିମ୍ବା ପକେଟ୍ରେ ମନିପର୍ସ ଧରି ବୁଲୁଛୁ। କିନ୍ତୁ ଆପଣ କେବେ କଳ୍ପନା କରିଛନ୍ତି କି, ଆସନ୍ତା କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣଙ୍କ ପକେଟ୍ରେ ଥିବା ଏହି କାଗଜ ଟଙ୍କା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଗାୟବ ହୋଇଯାଇପାରେ? ହଁ, ଆମେ ଏମିତି ଏକ ସମୟ ଆଡ଼କୁ ଅତି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗେଇ ଚାଲିଛୁ, ଯେଉଁଠି ଦୋକାନ ବଜାରରେ କାଗଜ ନୋଟ୍ ଦେଲେ ହୁଏତ କେହି ଗ୍ରହଣ କରିବେ ନାହିଁ।
ସକାଳୁ ଚା’ ଦୋକାନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବଡ଼ ବଡ଼ ସପିଙ୍ଗ ମଲ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ— ଆଜି ଆମେ ସମସ୍ତେ ମୋବାଇଲ୍ ବାହାର କରୁଛୁ ଏବଂ “QR Code” ସ୍କାନ କରି ଟଙ୍କା ପଠାଇ ଦେଉଛୁ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଡିଜିଟାଲ୍ ଆପ୍ସ ଏବଂ ଆରବିଆଇର ନୂଆ ଡିଜିଟାଲ୍ କରେନ୍ସି (e-Rupee) ର ଆଗମନ ପରେ, ଭାରତ ତଥା ଆମ ଓଡ଼ିଶାରେ କ୍ୟାଶ୍ ବା ନଗଦ ଟଙ୍କାର ଭବିଷ୍ୟତ କଣ? ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ— ଯେଉଁଠି ପ୍ରତିଦିନ ସାଇବର ଠକେଇର ନୂଆ ନୂଆ ମାମଲା ସାମ୍ନାକୁ ଆସୁଛି, ସେଠାରେ ଡିଜିଟାଲ୍ ଦୁନିଆରେ ଆମର କଷ୍ଟଅର୍ଜିତ ଟଙ୍କା କେତେ ସୁରକ୍ଷିତ?
କିଛି ବର୍ଷ ତଳେ ଯଦି କେହି କହିଥାନ୍ତା ଯେ ଗାଁ ଗହଳିର ଜଣେ ଗୁପ୍ଚୁପ୍ ବାଲା କିମ୍ବା ପରିବା ବିକାଳି ମଧ୍ୟ ଅନ୍ଲାଇନ୍ରେ ଟଙ୍କା ନେବ, ତେବେ ହୁଏତ ଆମେ ବିଶ୍ୱାସ କରିନଥାନ୍ତେ। କିନ୍ତୁ ଆଜି ସେଇଆ ହିଁ ଘଟୁଛି। ନ୍ୟାସନାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟସ୍ କର୍ପୋରେସନ୍ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (NPCI) ର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଭାରତରେ ପ୍ରତି ମାସରେ ୧୨ ଶହ କୋଟିରୁ ଅଧିକ UPI ଟ୍ରାଞ୍ଜାକସନ୍ ହେଉଛି।
ସହର କଥା ଛାଡ଼ନ୍ତୁ, ଏବେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ନଗଦ ଟଙ୍କା ବଦଳରେ UPI କୁ ଅଧିକ ପସନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି। ଏହାର କିଛି ସହଜ କାରଣ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ପ୍ରଥମତଃ, ପକେଟ୍ରେ ମୋଟା ବିଡ଼ା ଟଙ୍କା ଧରି ବୁଲିବାର ଭୟ ନାହିଁ। ଦ୍ୱିତୀୟତଃ, ଖୁଚୁରା ପଇସାର ଝଞ୍ଜଟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶେଷ। ୧ ଟଙ୍କା ହେଉ କି ୫ ଟଙ୍କା, ଆପଣ ସହଜରେ ପଠାଇ ପାରୁଛନ୍ତି।
କିନ୍ତୁ ଏହାର ଅର୍ଥ କଣ ଏହା ଯେ କାଗଜ ନୋଟ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବ? ଆରବିଆଇ (RBI)ର ଯୋଜନା ଅନୁସାରେ, ଭାରତ ସରକାର ଏବେ “Central Bank Digital Currency” ବା e-Rupee କୁ ବହୁତ ବଡ଼ ଆକାରରେ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେଉଛନ୍ତି। ଏହା କୌଣସି ବିଟକଏନ୍ କିମ୍ବା କ୍ରିପ୍ଟୋକରେନ୍ସି ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ଆମର ସରକାରୀ ଟଙ୍କାର ଡିଜିଟାଲ୍ ରୂପ। ଅର୍ଥାତ୍, ଆପଣଙ୍କ ପକେଟ୍ରେ ଟଙ୍କା ରହିବ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ମୋବାଇଲ୍ ୱାଲେଟ୍ରେ ଠିକ୍ ସେହିଭଳି ନୋଟ୍ ରହିବ। ଏହି ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସୂଚାଉଛି ଯେ, ଆଗାମୀ ୫ ରୁ ୭ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ କାଗଜ ନୋଟ୍ର ବ୍ୟବହାର ମାତ୍ର ୧୦ ରୁ ୧୫ ପ୍ରତିଶତକୁ ଖସି ଆସିବ।
ସୁବିଧା ଯେତିକି ବଢ଼ୁଛି, ତା ସହିତ ବିପଦ ମଧ୍ୟ ସେତିକି ଗୁଣା ବଢ଼ିଚାଲିଛି। ଏବେ ଆସନ୍ତୁ ସେହି ବିଷୟ ଉପରେ କଥା ହେବା, ଯାହା ଆପଣଙ୍କ ରାତିର ନିଦ ହଜାଇ ଦେଇପାରେ। ତାହା ହେଉଛି ସାଇବର କ୍ରାଇମ୍ (Cyber Crime)।
ପୂର୍ବରୁ ଚୋରମାନେ ଘରୁ କିମ୍ବା ପକେଟ୍ରୁ ଟଙ୍କା ଚୋରି କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଆଜିର ଚୋରମାନେ ଡିଜିଟାଲ୍ ଚୋର। ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଘରକୁ ଆସନ୍ତି ନାହିଁ, ବରଂ ଆପଣଙ୍କ ମୋବାଇଲ୍ ସ୍କ୍ରିନ୍ ଭିତର ଦେଇ ଆପଣଙ୍କ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ୍ ଖାଲି କରିଦିଅନ୍ତି। ଓଡ଼ିଶା ପୋଲିସର ସାଇବର ସେଲ୍ରୁ ମିଳିଥିବା ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ସାଇବର ଠକେଇ ମାମଲା ପ୍ରାୟ ତିନି ଗୁଣା ବଢ଼ିଯାଇଛି।
ଆଉ ସବୁଠାରୁ ଦୁଃଖର କଥା ହେଉଛି, ଏହି ଠକମାନେ କେବଳ ପାଠପଢ଼ା ନଜାଣିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ନୁହେଁ, ବରଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ଚାକିରିଆ, ପ୍ରଫେସର ଏବଂ ଆଇଟି ପ୍ରଫେସନାଲ୍ମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଜାଲରେ ଫସାଉଛନ୍ତି। ଏହି ଠକେଇ କେମିତି ହେଉଛି, ତାହା ବୁଝିବା ଅତି ଜରୁରୀ:
• ପ୍ରଥମେ ହେଉଛି ‘Fear Psychosis’ ବା ଭୟ ଦେଖାଇବା: ଆପଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଫୋନ୍ ଆସିବ ଯେ, ଆପଣଙ୍କର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବିଲ୍ ବାକି ଅଛି, ଆଜି ରାତିରେ ଲାଇନ୍ କଟିଯିବ। କିମ୍ବା ଆପଣଙ୍କ ସିମ୍ କାର୍ଡ ବ୍ଲକ୍ ହୋଇଯିବ। ଭୟରେ ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କ କଥାରେ ଆସି ଲିଙ୍କ୍ ଉପରେ କ୍ଲିକ୍ କରିଦିଅନ୍ତି।
• ଦ୍ୱିତୀୟରେ ହେଉଛି Fake Investment Apps: ଆପଣଙ୍କୁ ଟେଲିଗ୍ରାମ୍ କିମ୍ବା ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ରେ ମେସେଜ୍ ଆସିବ ଯେ, ଦିନକୁ ୧୦୦୦ ଟଙ୍କା ଲଗାନ୍ତୁ ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟା ସୁଦ୍ଧା ୫୦୦୦ ଟଙ୍କା ପାଆନ୍ତୁ। ଆରମ୍ଭରେ ସେମାନେ କିଛି ଲାଭ ଦେଖାଇବେ ଏବଂ ପରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ନେଇ ଗାୟବ ହୋଇଯିବେ।
• ତୃତୀୟରେ ହେଉଛି UPI PIN Fraud: ଅନେକ ଲୋକ ଏବେ ବି ବୁଝନ୍ତି ନାହିଁ ଯେ, ଟଙ୍କା ପାଇବା ପାଇଁ କେବେ ବି UPI PIN ମାରିବାକୁ ପଡ଼େ ନାହିଁ। PIN କେବଳ ଟଙ୍କା ପଠାଇବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ। ଠକମାନେ ‘ପଇସା ରିସିଭ୍’ କରିବା ନାଁରେ QR କୋଡ୍ ପଠାଇ ଲୋକଙ୍କୁ ଠକୁଛନ୍ତି।
ସମସ୍ୟା ଆମେ ଜାଣିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହାର ସମାଧାନ କଣ? ଆମେ କେମିତି ଏହି ଡିଜିଟାଲ୍ ଯୁଗରେ ନିଜକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା? ଆଲୋଚନା କରିବା ୫ଟି ଅତି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୋଲ୍ଡେନ୍ ରୁଲ୍ସ (Golden Rules) ବିଷୟରେ, ଯାହାକୁ ଆପଣ ଆଜିଠାରୁ ହିଁ ମାନିବା ଉଚିତ୍।
୧. କୌଣସି ଅଜଣା ଲିଙ୍କ୍ ଉପରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ:
ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ମୋବାଇଲ୍କୁ କୌଣସି ଲଟେରୀ ଜିତିବା, କ୍ରେଡିଟ୍ କାର୍ଡ ଲିମିଟ୍ ବଢ଼ାଇବା କିମ୍ବା ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ୍ କେୱାଇସି (KYC) ଅପଡେଟ୍ କରିବା ପାଇଁ SMS ଆସୁଛି ଏବଂ ସେଥିରେ କୌଣସି ଲିଙ୍କ୍ ଅଛି, ତେବେ ଭୁଲ୍ରେ ବି ସେଠାରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ବ୍ୟାଙ୍କ କେବେ ବି SMS ରେ ଲିଙ୍କ୍ ପଠାଏ ନାହିଁ।
୨. ଦୁଇଟି ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ୍ ରଖନ୍ତୁ:
ଏହା ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ସହଜ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷିତ ଉପାୟ। ଆପଣଙ୍କର ଯେଉଁ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ୍ରେ ଆପଣଙ୍କର ସମସ୍ତ ଜମାପୁଞ୍ଜି ବା ସେଭିଙ୍ଗ୍ସ ଅଛି, ତାକୁ ନିଜ ମୋବାଇଲ୍ UPI ସହିତ ସଂଯୋଗ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। UPI ବ୍ୟବହାର କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଅଲଗା ଛୋଟ ଆକାଉଣ୍ଟ୍ ଖୋଲନ୍ତୁ, ଯେଉଁଥିରେ କେବଳ ୨ ରୁ ୩ ହଜାର ଟଙ୍କା ରଖନ୍ତୁ। ଯଦି କେବେ ଠକେଇ ହୁଏ ମଧ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କର ବଡ଼ ଆକାଉଣ୍ଟ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବ।
୩. OTP ଏବଂ PIN କାହାକୁ ଶେୟାର କରନ୍ତୁ ନାହିଁ:
ଫୋନ୍ରେ ନିଜକୁ ବ୍ୟାଙ୍କ ମ୍ୟାନେଜର କହୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ହେଉ କିମ୍ବା କୌଣସି ସମ୍ପର୍କୀୟ— କାହାକୁ ବି ନିଜର OTP, Password କିମ୍ବା UPI PIN କୁହନ୍ତୁ ନାହିଁ।
୪. ସ୍କ୍ରିନ୍ ଶେୟାରିଂ ଆପ୍ସ ଠାରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତୁ:
ଠକମାନେ ଅନେକ ସମୟରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଭିତରେ ଆପଣଙ୍କୁ AnyDesk କିମ୍ବା TeamViewer ଭଳି ଆପ୍ସ ଡାଉନଲୋଡ୍ କରିବାକୁ କହନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କ ମୋବାଇଲ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ନେଇଯାଆନ୍ତି। ତେଣୁ ଏଭଳି ଆପ୍ସ ଆଦୌ ଇନଷ୍ଟଲ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
୫. ସାଇବର ହେଲ୍ପଲାଇନ ନମ୍ବର ୧୯୩୦:
ଯଦି ଭଗବାନ ନକରନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ ସହ କୌଣସି ଅନ୍ଲାଇନ୍ ଠକେଇ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ସମୟ ନଷ୍ଟ ନକରି ତୁରନ୍ତ 1930 ନମ୍ବରକୁ କଲ୍ କରନ୍ତୁ। ଏହା ହେଉଛି ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଜାତୀୟ ସାଇବର କ୍ରାଇମ୍ ହେଲ୍ପଲାଇନ। ଯଦି ଆପଣ ଠକେଇ ହେବାର ୧ ରୁ ୨ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଏହି ନମ୍ବରରେ ଅଭିଯୋଗ କରନ୍ତି, ତେବେ ଠକ ପାଖକୁ ଯାଇଥିବା ଟଙ୍କା ବ୍ଲକ୍ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ୯୦ ପ୍ରତିଶତ ଥାଏ।
ଟେକ୍ନୋଲୋଜିକୁ ଆମେ ରୋକି ପାରିବା ନାହିଁ। ଆଜିଠାରୁ ୧୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଆମେ ଯେଉଁଭଳି ଭାବେ ଚଳୁଥିଲେ, ଆଜି ସେମିତି ଚଳୁନାହୁଁ। ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ବଦଳିବା। ଓଡ଼ିଶାର ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଡିଜିଟାଲ୍ ସାକ୍ଷରତା (Digital Literacy) ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ସରକାର ଏବଂ ସମାଜ ଉଭୟଙ୍କୁ ମିଶି କାମ କରିବାକୁ ହେବ।
ବିଶେଷ କରି ଆମ ଘରେ ଥିବା ବୟସ୍କ ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ବାପା-ମା’ ମାନଙ୍କୁ ଆମେ ସଚେତନ କରିବା ଉଚିତ୍। କାରଣ ସେମାନେ ଏହି ନୂଆ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ସହ ସେତେଟା ଅଭ୍ୟସ୍ତ ନୁହନ୍ତି ଏବଂ ଠକମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ସହଜରେ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରନ୍ତି। କ୍ୟାଶ୍ଲେସ୍ ଇକୋନୋମି ବା ନଗଦବିହୀନ ସମାଜର ଅନେକ ଫାଇଦା ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଏହା କେବଳ ସେତେବେଳେ ସଫଳ ହେବ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକ ସଚେତନ ହେବେ।
ଶେଷରେ ଏତିକି କହିବି— ସତର୍କତା ହିଁ ସୁରକ୍ଷା। ଡିଜିଟାଲ୍ ଯୁଗର ସୁବିଧା ନିଶ୍ଚୟ ଉଠାନ୍ତୁ, କିନ୍ତୁ ଆଖି ଆଖି କାନ ଖୋଲା ରଖି। ଆପଣଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଅସାବଧାନତା ଆପଣଙ୍କର ବର୍ଷ ବର୍ଷର ଜମାପୁଞ୍ଜିକୁ ମୂହୁର୍ତ୍ତକ ମଧ୍ୟରେ ଶେଷ କରିଦେଇପାରେ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/ai-and-the-future-its-impact-on-the-careers-of-odishas-youth/
