ଇତିହାସର ଦଲିଲ୍ ମୁତାବକ, ୧୯୪୭ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୧୫ ତାରିଖରେ ଭାରତ ସ୍ୱାଧୀନ ହେବାକୁ ଯାଉଥିଲା। ଦେଶରେ ଉତ୍ସାହର ମାହୋଲ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସେହି ସମୟରେ ଭାରତର ଶେଷ ଭାଇସରୟ ଲର୍ଡ ମାଉଣ୍ଟବ୍ୟାଟେନ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିଲେ। ମାଉଣ୍ଟବ୍ୟାଟେନ ଚାହୁଁଥିଲେ ଯେ, ଭାରତ ସ୍ୱାଧୀନ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଶାସନର ପ୍ରତୀକ ‘ଇଉନିୟନ୍ ଜ୍ୟାକ୍’ (Union Jack) ଏବଂ ଭାରତର ‘ତ୍ରିରଙ୍ଗା’ ପତାକା ଦୁଇଟିଯାକ ଏକାଠି ଉଡ଼ାଯାଉ।
ମାଉଣ୍ଟବ୍ୟାଟେନ ସେତେବେଳର କଂଗ୍ରେସ ନେତା ପଣ୍ଡିତ ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଏକ ପ୍ରସ୍ତାବ ପଠାଇଥିଲେ। ସେହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଅନୁଯାୟୀ, ବର୍ଷର ୧୦ଟି ଏଭଳି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅବସର ବା ତାରିଖ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁ ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ଇଉନିୟନ୍ ଜ୍ୟାକ୍ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ତ୍ରିରଙ୍ଗା ଉଭୟ ଏକା ସାଙ୍ଗରେ ଉଡ଼ାଯିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିଲା। ଏହି ୧୦ଟି ତାରିଖ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଦିନ ଥିଲା— ବ୍ରିଟେନର ରାଜାଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନ ଏବଂ ବ୍ରିଟେନର ମହାରାଣୀଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନ। ଆପଣ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ, ଯେଉଁ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଦାସତ୍ୱରୁ ଆମେ ମୁକ୍ତ ହେବାକୁ ଯାଉଥିଲୁ, ସେହି ବ୍ରିଟେନର ରାଜା-ରାଣୀଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନରେ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାରତର ମାଟିରେ ବ୍ରିଟିଶ୍ ପତାକା ଉଡ଼ିବା ପାଇଁ ଯୋଜନା ଚାଲିଥିଲା।
ସବୁଠାରୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ କଥା ହେଉଛି, ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଉପରେ ପଣ୍ଡିତ ନେହେରୁଙ୍କ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କଣ ଥିଲା? ୬ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୪୭ ମସିହାରେ ନେହେରୁ ମାଉଣ୍ଟବ୍ୟାଟେନଙ୍କୁ ଏକ ଚିଠି ଲେଖିଥିଲେ। ସେହି ଚିଠିରେ ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ, ଚଳିତ ବର୍ଷ ଅର୍ଥାତ୍ ୧୯୪୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୫ରେ ତ ଏହା ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଆଗାମୀ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଅଗଷ୍ଟ ୧୫ ତାରିଖରେ ଇଉନିୟନ୍ ଜ୍ୟାକ୍ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ତ୍ରିରଙ୍ଗା ଦୁଇଟିଯାକ ଏକା ସାଙ୍ଗରେ ଉଡ଼ାଯାଇପାରିବ। ଏହାକୁ ନେଇ ଆଜିର ସମୟରେ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି। ଯେଉଁ ଦେଶକୁ ଆମେ ରକ୍ତ ଦେଇ, ବଳିଦାନ ଦେଇ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲୁ, ସେହି ଦେଶର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କିଭଳି ଭାବେ ବ୍ରିଟିଶ୍ ପତାକାକୁ ପୁନର୍ବାର ସ୍ୱାଧୀନ ଭାରତରେ ଉଡ଼ାଇବାକୁ ସମ୍ମତି ଦେଉଥିଲେ?
ଇଉନିୟନ୍ ଜ୍ୟାକ୍ର ସପକ୍ଷରେ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ଯୁକ୍ତି: ଶିଷ୍ଟାଚାର ନା ଦାସତ୍ୱର ମାନସିକତା?
ଏହି ପୂରା ଘଟଣାକ୍ରମରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କର ଆଭିମୁଖ୍ୟ କଣ ଥିଲା। ସେହି ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ଗାନ୍ଧିଜୀ ମୁମ୍ବାଇରେ ଏକ ପ୍ରାର୍ଥନା ସଭାରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ସେହି ପ୍ରାର୍ଥନା ସଭାରେ ସେ ଯେଉଁ ବକ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ, ତାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଚକିତ କରିଦେଲା। ଗାନ୍ଧିଜୀ କହିଥିଲେ, “ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ପାଇ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ଯେ ଭାରତର ଜାତୀୟ ପତାକାରେ ଇଉନିୟନ୍ ଜ୍ୟାକ୍ ରହିବ ନାହିଁ। ଯଦି ଭାରତୀୟ ପତାକାର ଏକ କୋଣରେ ଇଉନିୟନ୍ ଜ୍ୟାକ୍ ସ୍ଥାନ ପାଇଥାନ୍ତା, ତେବେ ତାହା ବହୁତ ଭଲ ହୋଇଥାନ୍ତା। ଏହା ଆମର ପୁରୁଣା ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତି ଏକ ପ୍ରକାର ଶିଷ୍ଟାଚାର ବା ସୌଜନ୍ୟତା (Courtesy) ହୋଇଥାନ୍ତା।”
ଗାନ୍ଧିଜୀ ଏଥିପାଇଁ ଏକ ଅଜବ ଯୁକ୍ତି ମଧ୍ୟ ବାଢ଼ିଥିଲେ। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ, ଇଂରେଜମାନେ ଭାରତୀୟଙ୍କ ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାର କରିଛନ୍ତି ସତ, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ପତାକା ‘ଇଉନିୟନ୍ ଜ୍ୟାକ୍’ ତ କୌଣସି ଅତ୍ୟାଚାର କରିନାହିଁ! ତେଣୁ ଇଉନିୟନ୍ ଜ୍ୟାକ୍କୁ ଆମ ପତାକାରେ ସାମିଲ କରିବାରେ କୌଣସି ଅସୁବିଧା ନାହିଁ। ଏହି ବକ୍ତବ୍ୟ ଆଜିର ରାଷ୍ଟ୍ରବାଦୀ ଚିନ୍ତାଧାରା ରଖୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଯେଉଁ ପତାକା ଶହ ଶହ ବର୍ଷ ଧରି ଭାରତର ଶୋଷଣ ଏବଂ ପରାଧୀନତାର ପ୍ରତୀକ ସାଜିଥିଲା, ତାହା ପ୍ରତି ଏଭଳି ସହାନୁଭୂତି ଦେଖାଇବା ପଛର ପ୍ରକୃତ କାରଣ କଣ ଥିଲା, ତାହା ଆଜି ବି ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ।
ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ କଂଗ୍ରେସ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କମିଟି (Congress Working Committee) ପାଖକୁ ପଠାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ଥିବା କିଛି ରାଷ୍ଟ୍ରବାଦୀ କଂଗ୍ରେସ ସଦସ୍ୟ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ। ପଣ୍ଡିତ ନେହେରୁ ଏହାକୁ ନେଇ କ୍ଷୋଭ ପ୍ରକାଶ କରି କହିଥିଲେ ଯେ, ଯଦି ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କମିଟିକୁ ଯାଏ, ତେବେ କଂଗ୍ରେସର ତଥାକଥିତ ‘ରାଷ୍ଟ୍ରବାଦୀ ସଦସ୍ୟ’ମାନେ ଏହାକୁ ଇଂରେଜମାନଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରୟାସ ବୋଲି କହି ସମାଲୋଚନା କରିବେ। ଏଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଣାପଡ଼ୁଛି ଯେ, ନେହେରୁ ଏବଂ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ମନରେ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଶାସନ ପ୍ରତି କେଉଁଭଳି ଏକ କୋମଳ ମନୋଭାବ ରହିଥିଲା।
ଜାତୀୟ ପତାକାକୁ ପ୍ରଣାମ ନ କରିବା ପ୍ରସଙ୍ଗ ଏବଂ ଚରଖା ବନାମ ଅଶୋକ ଚକ୍ର ବିବାଦ
ବର୍ତ୍ତମାନ ଆସନ୍ତୁ ସେହି ସବୁଠାରୁ ବିବାଦୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରକୁ, ଯେଉଁଠି ଗାନ୍ଧିଜୀ ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନ ସଭାଦ୍ୱାରା ଗୃହୀତ ହୋଇଥିବା ଜାତୀୟ ପତାକାକୁ ପ୍ରଣାମ କରିବାକୁ ମନା କରିଦେଇଥିଲେ। ଆପଣମାନେ ଜାଣିଥିବେ ଯେ, ୨୨ ଜୁଲାଇ ୧୯୪୭ରେ ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନ ସଭା (Constituent Assembly) ସର୍ବସମ୍ମତି କ୍ରମେ ଆମର ବର୍ତ୍ତମାନର ତ୍ରିରଙ୍ଗା ପତାକାର ଡିଜାଇନ୍କୁ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲା। ଏହି ପତାକାର ମଝିରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲା ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକଙ୍କ ‘ଧର୍ମ ଚକ୍ର’ ବା ଅଶୋକ ଚକ୍ର।
କିନ୍ତୁ ଗାନ୍ଧିଜୀ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ଏହି ନୂତନ ତ୍ରିରଙ୍ଗା ପତାକାର ଡିଜାଇନ୍କୁ ନାପସନ୍ଦ କରିସାରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଆପତ୍ତି ଥିଲା ଯେ, ପତାକାର ମଝିରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ‘ଚରଖା’ (Spinning Wheel) ବଦଳରେ ‘ଅଶୋକ ଚକ୍ର’କୁ କାହିଁକି ସ୍ଥାନ ଦିଆଗଲା। ଗାନ୍ଧିଜୀ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ କହିଥିଲେ ଯେ, ଯେଉଁ ପତାକାରେ ଚରଖା ନାହିଁ, ସେ ସେହି ପତାକାକୁ ଜାତୀୟ ପତାକା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବେ ନାହିଁ ଏବଂ ସେହି ପତାକାକୁ ପ୍ରଣାମ ବା ସଲାମୀ ମଧ୍ୟ ଦେବେ ନାହିଁ। ଏହି ଘଟଣା ସେତେବେଳେ ସମ୍ବିଧାନ ସଭାର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ କିଭଳି ଚିନ୍ତାରେ ପକାଇଥିବ, ତାହା ଆପଣ ସହଜରେ ଅନୁମାନ କରିପାରୁଥିବେ। ଦେଶର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସଭାଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଥିବା ପ୍ରତୀକକୁ ମଧ୍ୟ ଗାନ୍ଧିଜୀ ନିଜ ଜିଦ୍ ଯୋଗୁଁ ଅସ୍ୱୀକାର କରୁଥିଲେ।
କଂଗ୍ରେସ ଗଠନ ପଛର ପ୍ରକୃତ କାହାଣୀ: ଭାରତୀୟଙ୍କ ପାଇଁ ନା ବ୍ରିଟିଶଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ?
ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣାକୁ ଯଦି ଆମେ ଗଭୀର ଭାବେ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିବା, ତେବେ ଜଣାପଡ଼ିବ ଯେ କଂଗ୍ରେସ ପାର୍ଟି ଏବଂ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଶାସକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କ କେବଳ ଗାନ୍ଧୀ କିମ୍ବା ନେହେରୁଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ନ ଥିଲା, ବରଂ ଏହାର ଚେର କଂଗ୍ରେସର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସମୟରୁ ହିଁ ଯୋଡ଼ି ହୋଇ ରହିଥିଲା। ଆମେ ଇତିହାସରେ ପଢ଼ିଛୁ ଯେ, କଂଗ୍ରେସ ଦେଶକୁ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦେବା ପାଇଁ ଲଢ଼େଇ କରିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବତା ହେଉଛି, ଏହି କଂଗ୍ରେସ ପାର୍ଟିର ଗଠନ ଜଣେ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଅଧିକାରୀ ଆଲାନ୍ ଓକ୍ଟାଭିଆନ୍ ହ୍ୟୁମ୍ (A.O. Hume) ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ୧୮୮୫ ମସିହାରେ କରାଯାଇଥିଲା।
କଂଗ୍ରେସର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଏହାର ଅନେକ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ବ୍ରିଟିଶ୍ ନାଗରିକ ଥିଲେ। ଯେଉଁ ସଂଗଠନ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଶାସନ ବିରୋଧରେ ଲଢ଼ିବା କଥା, ତାହାକୁ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଅଧିକାରୀମାନେ ନିଜେ କାହିଁକି ଗଠନ କଲେ? ଏହା ପଛରେ ଇଂରେଜମାନଙ୍କର ଏକ ବଡ଼ ରଣନୀତି ଥିଲା। ୧୮୫୭ ମସିହାର ସିପାହୀ ବିଦ୍ରୋହ ପରେ ବ୍ରିଟିଶ୍ ସରକାର ଭୟଭୀତ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲେ। ସେମାନେ ଚାହୁଁଥିଲେ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଆକ୍ରୋଶ ଏବଂ ଅସନ୍ତୋଷକୁ ପ୍ରଶମିତ କରିବା ପାଇଁ ଏଭଳି ଏକ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ବା ‘ସେଫ୍ଟି ଭାଲଭ୍’ (Safety Valve) ତିଆରି କରାଯାଉ, ଯେଉଁଠି ଭାରତୀୟମାନେ କେବଳ ଚିଠି ଲେଖି କିମ୍ବା ଆଲୋଚନା କରି ନିଜର ଦାବି ଉପସ୍ଥାପନ କରିବେ, କୌଣସି ସଶସ୍ତ୍ର କ୍ରାନ୍ତି ବା ବିଦ୍ରୋହ କରିବେ ନାହିଁ। କଂଗ୍ରେସ ପାର୍ଟି ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କର ସେହି ସ୍ୱାର୍ଥ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ହିଁ କାମ କରୁଥିଲା।
ଇତିହାସର ପୁନଃମୂଲ୍ୟାୟନର ସମୟ
ଦର୍ଶକବନ୍ଧୁ, ଆଜି ଯେତେବେଳେ ଏହି ସବୁ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟାରୀ ପ୍ରମାଣ ଏବଂ ଚିଠିପତ୍ର ସାମ୍ନାକୁ ଆସୁଛି, ସେତେବେଳେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାରତୀୟଙ୍କ ମନରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବା ସ୍ୱାଭାବିକ। କଣ ଆମକୁ ଯେଉଁ ଇତିହାସ ପଢ଼ାଯାଇଛି, ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ୟ? କାହିଁକି ଏଭଳି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଶବାସୀଙ୍କଠାରୁ ଲୁଚାଇ ରଖାଯାଇଥିଲା? ଜାତୀୟ ପତାକା ପ୍ରତି ଏଭଳି ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଏବଂ ବ୍ରିଟିଶ୍ ପ୍ରତୀକ ପ୍ରତି ଏଭଳି ମୋହ କଣ ଜଣେ ପ୍ରକୃତ ରାଷ୍ଟ୍ରନାୟକଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ ହୋଇପାରେ?
ଆଜିର ସମୟରେ ଆମକୁ ଏହି ସବୁ ତଥ୍ୟର ପୁନଃମୂଲ୍ୟାୟନ କରିବାକୁ ହେବ। କାରଣ ସତ୍ୟକୁ ଅଧିକ ଦିନ ଧରି ଚାପି ରଖାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ‘ସତ୍ୟର ସାମ୍ନାସାମ୍ନି’ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଆଗାମୀ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଆମେ ଏଭଳି ଆହୁରି ଅନେକ ଚାଞ୍ଚଲ୍ୟକର ତଥ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିବୁ, ଯେଉଁଠି କଂଗ୍ରେସ ଏବଂ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁପ୍ତ ବୁଝାମଣାର ପର୍ଦ୍ଦାଫାଶ ହେବ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/indias-amca-vs-americas-f-35/
ଭାରତର AMCA ବନାମ ଆମେରିକାର F-୩5 || India’s AMCA vs America’s F-35
