ଓଡ଼ିଶା, ଯାହାକୁ କି କଳା, ସଂସ୍କୃତି, ଏବଂ ଇତିହାସର ଏକ ଅଫୁରନ୍ତ ଭଣ୍ଡାର ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଓଡ଼ିଶାର ସବୁଠାରୁ ପୁରାତନ ସହର କଥା ଚିନ୍ତା କରୁ, ସେତେବେଳେ ସାଧାରଣତଃ କଟକ ବା ସେଭଳି କିଛି ପ୍ରମୁଖ ସ୍ଥାନର ନାମ ମନକୁ ଆସେ। କିନ୍ତୁ ଆଜି ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଏପରି ଏକ ଐତିହାସିକ ସ୍ଥାନ ସମ୍ପର୍କରେ କହିବାକୁ ଯାଉଛୁ, ଯାହା ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଚୀନତମ ସହରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ – ତାହା ହେଉଛି ଯାଜପୁର।
ତେବେ ଆସନ୍ତୁ, ଯାଜପୁରର ଏହି ଅତୀତ, ଏହାର ନାମକରଣର ଇତିହାସ, ଏବଂ ଏହାର ସାଂସ୍କୃତିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ସମ୍ପର୍କରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଜାଣିବା।
ଇତିହାସର ପୃଷ୍ଠାକୁ ଓଲଟାଇଲେ ଯାଜପୁରର ପ୍ରାଚୀନତା ସ୍ପଷ୍ଟ ଜାଣି ହୁଏ। ଓଡ଼ିଶାର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରାଚୀନ ସହରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯାଜପୁରକୁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସ୍ଥାନ ଦିଆଯାଇଥାଏ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଏହି ସ୍ଥାନ କେବଳ ଏକ ସହର ନଥିଲା, ବରଂ ଏହା ଥିଲା ରାଜନୈତିକ, ଧାର୍ମିକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ଏକ ମୁଖ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର।
- ବିରଜା କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଗଦା କ୍ଷେତ୍ର: ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଯାଜପୁରକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ‘ବିରଜା କ୍ଷେତ୍ର’ ଏବଂ ‘ଗଦା କ୍ଷେତ୍ର’ ନାମରେ ଜଣାଯାଉଥିଲା।
- ମା’ ବିରଜାଙ୍କ ପୀଠ ପାଇଁ ଏହି ସ୍ଥାନ ସମଗ୍ର ଭାରତବର୍ଷରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ବହନ କରିଆସିଛି।
- ଇତିହାସ ଏବଂ ପୁରାଣରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଅଛି ଯେ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ମାଟି ପ୍ରତିଟି ପଥର ଏବଂ ନଦୀର ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଧାର ସହ ଓଡ଼ିଶାର ଗୌରବମୟ ଅତୀତ ଜଡ଼ିତ ରହିଛି।
ଯାଜପୁର କେବଳ ରାଜନୈତିକ ଶାସନର କେନ୍ଦ୍ର ନଥିଲା, ଏହା ଥିଲା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଚେତନାର ଏକ ମହାନ ପୀଠ।
- ପ୍ରାଚୀନ ମନ୍ଦିର ଓ ସ୍ଥାପତ୍ୟ: ଏଠାରେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ରହିଛି ଅନେକ ପ୍ରାଚୀନ ମନ୍ଦିର ଓ ଐତିହାସିକ ନିଦର୍ଶନ। ଏହି ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକର କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟ ଓଡ଼ିଆ ସ୍ଥାପତ୍ୟ କଳାର ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଦାହରଣ।
- ବୈତରଣୀ ନଦୀର ମହତ୍ତ୍ୱ: ଯାଜପୁରର ଶୋଭାକୁ ଦ୍ୱିଗୁଣିତ କରିଥାଏ ପବିତ୍ର ବୈତରଣୀ ନଦୀ। ଏହି ନଦୀ କେବଳ ଜଳର ସ୍ରୋତ ନୁହେଁ, ବରଂ ଓଡ଼ିଶାର ସଂସ୍କୃତି ଓ ଆସ୍ଥାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରତୀକ।
- ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏଠାକୁ ହଜାର ହଜାର ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ମା’ ବିରଜାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଏବଂ ପବିତ୍ର ବୈତରଣୀରେ ବୁଡ଼ ପକାଇବା ପାଇଁ ଆସିଥାନ୍ତି।
ସଂହାର ଓ ପୁନଃନିର୍ମାଣର ଇତିହାସ
ଯେକୌଣସି ପ୍ରାଚୀନ ସହର ପରି ଯାଜପୁର ମଧ୍ୟ ସମୟର କୋରଡ଼ରେ ଅନେକ ଉତ୍ଥାନ-ପତନ ଦେଖିଛି।
- ବିଭିନ୍ନ ଆକ୍ରମଣ ଏବଂ ସମୟର ପରିବର୍ତ୍ତନ ସତ୍ତ୍ୱେ ଏହାର ମୌଳିକ ସତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଗୌରବ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଅକ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ ରହିଛି।
- ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଆସ୍ଥା ଏବଂ ସରକାରୀ ତଥା ବେସରକାରୀ ସ୍ତରରେ ଏହାର ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ହେଉଥିବା ପ୍ରୟାସ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ସହରର ଗୌରବକୁ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଛି।
ଓଡ଼ିଶାର ଏହି ପ୍ରାଚୀନତମ ସହର ଯାଜପୁର କେବଳ ଏକ ଭୂଗୋଳର ନାମ ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ଆମର ପରମ୍ପରା, ଆମର ଅସ୍ମିତା ଏବଂ ଆମର ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରମାଣ।
Also read : https://purvapaksa.com/why-is-chinas-concern-regarding-the-bay-of-bengal-growing/
