“ଇତିହାସ ନିଜକୁ ଦୋହରାଏ, କିନ୍ତୁ ସମୟ ଆସିଲେ ଇତିହାସର ଭୁଲ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସଂଶୋଧନ କରାଯାଏ।” ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ରାଜନୀତିରେ ଏବେ ଏକ ଏଭଳି ଐତିହାସିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଛି, ଯାହା ଦୀର୍ଘ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଚାଲିଆସିଥିବା ଏକ ବିବାଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣଛେଦ ପକାଇଛି। କଲକତାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଅତି ବ୍ୟସ୍ତବହୁଳ ରାସ୍ତା ‘ସୁହରାବର୍ଦ୍ଦୀ ଏଭେନ୍ୟୁ’ (Suhrawardy Avenue) ର ନାମ ଏବେ ସଦାଦିନ ପାଇଁ ବଦଳିଯାଇଛି। କଲକତା ମ୍ୟୁନିସିପାଲ୍ କର୍ପୋରେସନ୍ ଏହି ରାସ୍ତାର ନୂଆ ନାମକରଣ କରିଛି— ‘ଗୋପାଳ ମୁଖାର୍ଜୀ ରୋଡ୍’।
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଶୁଭେନ୍ଦୁ ଅଧିକାରୀ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ସ୍ୱାଗତ କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହା ଏକ ‘ଐତିହାସିକ ଭୁଲ୍’ ର ସଂଶୋଧନ। ଯେଉଁ ସୁହରାବର୍ଦ୍ଦୀ ନାମରେ ଏହି ରାସ୍ତା ଥିଲା, ତାହା ବଙ୍ଗଳାର ଲୋକଙ୍କ ପୁରୁଣା ଘା’ରେ ଲୁଣ ଛିଞ୍ଚିବା ଭଳି ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏବେ ଏହି ରାସ୍ତାକୁ ଜଣେ ପ୍ରକୃତ ବୀର, ଜଣେ ସଚ୍ଚା ରକ୍ଷକଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ କରାଯାଇ ଇତିହାସ ପ୍ରତି ନ୍ୟାୟ କରାଯାଇଛି।
ଅନ୍ୟପଟେ, ବିରୋଧୀ କଂଗ୍ରେସ, ଟିଏମସି ଏବଂ ସିପିଏମ୍ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ନେଇ ସରକାରଙ୍କୁ ଘେରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେଣି। ସେମାନଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ହେଉଛି— ବିଜେପି ସରକାର ଇତିହାସର ତଥ୍ୟକୁ ନଜାଣି ଏକ ବଡ଼ ଭ୍ରମ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି।
ପ୍ରକୃତରେ କିଏ ଏହି ଗୋପାଳ ମୁଖାର୍ଜୀ, ଯିଏ ଇତିହାସର ପୃଷ୍ଠାରେ ‘ଗୋପାଳ ପାଂଠା’ ନାମରେ ପରିଚିତ? ୧୯୪୬ ମସିହାର ସେହି ଭୟଙ୍କର ‘ଗ୍ରେଟ୍ କଲକତା କିଲିଙ୍ଗ୍ସ’ ସହ ତାଙ୍କର ସମ୍ପର୍କ କଣ ଥିଲା? ଆଉ ସୁହରାବର୍ଦ୍ଦୀ ନାମକୁ ନେଇ କାହିଁକି ଏତେ ବଡ଼ ବିବାଦ ଲାଗିଛି?
ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ ‘ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ଦିବସ’ (Paschimbanga Divas) ର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅବସରରେ କଲକତା ମ୍ୟୁନିସିପାଲ୍ କର୍ପୋରେସନ୍ (KMC) ପକ୍ଷରୁ ଏକ ସରକାରୀ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଜାରି କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ପାର୍କ ସର୍କସ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ସୁହରାବର୍ଦ୍ଦୀ ଏଭେନ୍ୟୁର ନାମ ବଦଳାଇ ଗୋପାଳ ମୁଖାର୍ଜୀ ରୋଡ୍ କରାଯାଇଛି।
ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଶୁଭେନ୍ଦୁ ଅଧିକାରୀ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଏହି ସୂଚନା ଶେୟାର କରି ଲେଖିଛନ୍ତି ଯେ— “ଦଶନ୍ଧି ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଆମ ସହରର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ରାସ୍ତା ଏଭଳି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ନାମ ବହନ କରୁଥିଲା, ଯିଏ ନିଜର ରାଜନୈତିକ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ସରକାରୀ ଶକ୍ତିର ଅପବ୍ୟବହାର କରି ହଜାର ହଜାର ନିରୀହ ନାଗରିକଙ୍କ ନରସଂହାର ରଚନା କରିଥିଲା।”
ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଗୋପାଳ ମୁଖାର୍ଜୀ ହେଉଛନ୍ତି ସେହି ନିର୍ଭୀକ ଆତ୍ମା, ଯିଏ ସେହି ଭୟଙ୍କର ହିଂସା ସମୟରେ ହଜାର ହଜାର ନିରୀହ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ‘ରକ୍ଷକ’ ସାଜି ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ। ତେଣୁ ଏହି ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କେବଳ ଏକ ରାସ୍ତାର ନାମ ବଦଳାଇବା ନୁହେଁ, ବରଂ ଇତିହାସର ଏକ ବଡ଼ ଭୁଲକୁ ସୁଧାରିବା।
ବିରୋଧୀ ନେତା ଯେପରିକି କଂଗ୍ରେସର ପବନ ଖେଡ଼ା, ଟିଏମସି ସାଂସଦ ମହୁଆ ମୋଇତ୍ରା ଏବଂ ସିପିଏମ୍ ଦଳର କହିବା କଥା ହେଲା, ବିଜେପି ସରକାର ନାମ ଭିତରେ ଭ୍ରମ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ରାସ୍ତାଟିର ନାମ ୧୯୩୩ ମସିହାରେ ସାର୍ ହସନ ସୁହରାବର୍ଦ୍ଦୀ (Sir Hassan Suhrawardy)ଙ୍କ ନାମରେ ରଖାଯାଇଥିଲା। ସେ କଲକତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରଥମ ମୁସଲିମ୍ ଭାଇସ୍-ଚ୍ୟାନ୍ସେଲର୍ (VC) ଥିଲେ, ଜଣେ ନାମୀ ପ୍ରଫେସର ଏବଂ ସର୍ଜନ ଥିଲେ, ଯିଏ ସେହି ରାସ୍ତା ନିକଟରେ ରହୁଥିଲେ।
କିନ୍ତୁ, ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ବିଜେପି ଶିବିର ଯେଉଁ ସୁହରାବର୍ଦ୍ଦୀଙ୍କ କଥା କହୁଛନ୍ତି, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ହସନ ସୁହରାବର୍ଦ୍ଦୀଙ୍କ ପୁତୁରା— ହୁସେନ୍ ଶହୀଦ ସୁହରାବର୍ଦ୍ଦୀ (Huseyn Shaheed Suhrawardy)। ଏହି ହୁସେନ୍ ଶହୀଦ ସୁହରାବର୍ଦ୍ଦୀ ୧Node୪୬ ମସିହାରେ ଅବିଭକ୍ତ ବଙ୍ଗଳାର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ପାକିସ୍ତାନର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ। ୧୯୪୬ର ଭୟଙ୍କର ହିନ୍ଦୁ ନରସଂହାର ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ହିଁ ଦାୟୀ କରାଯାଏ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଇତିହାସରେ ‘ବୁଚର୍ ଅଫ୍ ବେଙ୍ଗଲ’ (Butcher of Bengal) ବା ‘ବଙ୍ଗଳାର କସେଇ’ ବୋଲି ଆଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି।
ବିଜେପିର କହିବା କଥା ହେଲା, ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ନଜରରେ ‘ସୁହରାବର୍ଦ୍ଦୀ’ ନାମଟି ସେହି କ୍ରୂର ନରସଂହାରର ପ୍ରତୀକ ଥିଲା। ତେଣୁ ସେ ହସନ ହୁଅନ୍ତୁ କି ହୁସେନ୍, କଲକତାର କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳରେ ଏହି ନାମ ରହିବା ବଙ୍ଗଳାର ସ୍ୱାଭିମାନ ପ୍ରତି ଆଘାତ ଥିଲା।
ଯାହାଙ୍କ ନାମରେ ଏହି ରାସ୍ତାର ନାମ ରଖାଯାଇଛି। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଗୋପାଳ ଚନ୍ଦ୍ର ମୁଖାର୍ଜୀ। କଲକତାର କଲେଜ୍ ଷ୍ଟ୍ରିଟ୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ତାଙ୍କର ଏକ ମାଂସ ଦୋକାନ ଥିଲା, ଯେଉଁଥିପାଇଁ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକ ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କୁ ‘ଗୋପାଳ ପାଂଠା’ (ବଙ୍ଗଳା ଭାଷାରେ ପାଂଠା ମାନେ ଛେଳି/ଖାସି) ବୋଲି ଡାକୁଥିଲେ।
୧୯୪୬ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୧୬ ତାରିଖ। ମହମ୍ମଦ ଅଲ୍ଲୀ ଜିନ୍ନାଙ୍କ ମୁସଲିମ୍ ଲିଗ୍ ପକ୍ଷରୁ ପାକିସ୍ତାନ ଦାବିରେ ‘ଡିରେକ୍ଟ ଆକ୍ସନ ଡେ’ (Direct Action Day) ର ଆହ୍ୱାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ସେତେବେଳର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହୁସେନ୍ ଶହୀଦ ସୁହରାବର୍ଦ୍ଦୀଙ୍କ ସରକାରୀ ସଂରକ୍ଷଣରେ କଲକତା ସହରରେ ମାରାତ୍ମକ ଦଙ୍ଗା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ହଜାର ହଜାର ନିରୀହ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କୁ ଗୋଡ଼ାଇ ଗୋଡ଼ାଇ ହତ୍ୟା କରାଗଲା, ସେମାନଙ୍କ ଘର ଜାଳି ଦିଆଗଲା। ଇତିହାସରେ ଏହାକୁ ‘ଗ୍ରେଟ୍ କଲକତା କିଲିଙ୍ଗ୍ସ’ କୁହାଯାଏ।
ଠିକ୍ ସେହି ସମୟରେ, ଯେତେବେଳେ ହିନ୍ଦୁମାନେ ନିଜକୁ ଅସହାୟ ମଣୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଏହି ୩୩ ବର୍ଷୀୟ ଯୁବକ ଗୋପାଳ ମୁଖାର୍ଜୀ ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ସେ କହିଲେ— “ଆମେ କାହା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଯିବାନି, କିନ୍ତୁ ଯଦି କେହି ଆମ ମାଆ-ଭଉଣୀ କିମ୍ବା ପରିବାର ଉପରେ ଆଖି ଉଠାଇବ, ତେବେ ତାକୁ ଜୀବନ୍ତ ଛାଡ଼ିବାନି।” ସେ ସ୍ଥାନୀୟ ଯୁବକମାନଙ୍କୁ ଏକାଠି କରି ‘ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ ବାହିନୀ’ (Bharater Jatiya Bahini) ଗଠନ କଲେ ଏବଂ ସଶସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିରୋଧ କରି ଦଙ୍ଗାକାରୀମାନଙ୍କୁ ପଛକୁ ହଟିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ। ଯଦି ସେଦିନ ଗୋପାଳ ପାଂଠା ଠିଆ ହୋଇନଥାନ୍ତେ, ତେବେ ହୁଏତ କଲକତାର ନକ୍ସା ଆଜି କିଛି ଅଲଗା ହୋଇଥାନ୍ତା।
ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ନେଇ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ରାଜନୀତି ଏବେ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି। ଗୋପାଳ ମୁଖାର୍ଜୀଙ୍କ ନାତି ଶାନ୍ତନୁ ମୁଖାର୍ଜୀ ସରକାରଙ୍କ ଏହି ସମ୍ମାନକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହା ତାଙ୍କ ଜେଜେବାପାଙ୍କ ସେହି ଦେଶପ୍ରେମ ଓ ସଂଗ୍ରାମ ପ୍ରତି ଏକ ପ୍ରକୃତ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି।
ଅନ୍ୟପଟେ ଟିଏମସି ପ୍ରବକ୍ତା କୁନାଲ ଘୋଷ କହିଛନ୍ତି ଯେ, “ପୁତୁରା (ହୁସେନ୍ ସୁହରାବର୍ଦ୍ଦୀ) ର ଭୁଲ୍ ପାଇଁ କଲକତା ମ୍ୟୁନିସିପାଲ୍ କର୍ପୋରେସନ୍ ତାଙ୍କ ଦଦେଇ (ହସନ ସୁହରାବର୍ଦ୍ଦୀ)ଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଇଛି। ଗୋପାଳ ମୁଖାର୍ଜୀଙ୍କ ନାମରେ ରାସ୍ତା ହେବାରେ ଆମର କୌଣସି ଆପତ୍ତି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଜଣଙ୍କର ଅପରାଧ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କର ନାମ ହଟାଇ ଇତିହାସକୁ ବଦଳାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।”
କିନ୍ତୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଏବଂ ସାମାଜିକ ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ ମତରେ, ଦେଶ ବିଭାଜନ ସମୟର ସେହି କଳା ଅଧ୍ୟାୟରେ ଯେଉଁମାନେ ସମାଜକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷତା ବା ସେକୁଲାରିଜିମ୍ ନାମରେ ଲୁଚାଇ ରଖାଯାଇଥିଲା। ଏବେ ସେହି ପ୍ରକୃତ ହିରୋମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ସମ୍ମାନ ମିଳୁଛି।
କଲକତାର ଏହି ରାସ୍ତା ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କେବଳ ଏକ ପ୍ରଶାସନିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନୁହେଁ, ଏହା ବଙ୍ଗଳାର ଅତୀତ, ଅସ୍ମିତା ଏବଂ ଐତିହାସିକ ନ୍ୟାୟ ସହ ଜଡ଼ିତ ଏକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ପ୍ରସଙ୍ଗ। ‘ବଙ୍ଗଳାର କସେଇ’ କୁହାଯାଉଥିବା ସୁହରାବର୍ଦ୍ଦୀଙ୍କ ନାମ ହଟାଇ, ହଜାର ହଜାର ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚାଇଥିବା ଗୋପାଳ ମୁଖାର୍ଜୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କରିବା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ିକୁ ଆମର ପ୍ରକୃତ ଇତିହାସ ବିଷୟରେ ଜଣାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/the-new-developer-of-ethics/
