“ଆପଣ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାହା ଫିଙ୍ଗିବେ, ସମୁଦ୍ର ତାହା ହିଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଫେରାଇବ।” ଏହି ବାସ୍ତବତାକୁ ପ୍ରମାଣ କରିଛି ଏକ ଛୋଟିଆ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ କ୍ଷୀର ପାଉଚ୍। ମୁମ୍ବାଇବାସୀଙ୍କ ନିତିଦିନିଆ ଜୀବନ ସହ ଜଡ଼ିତ ସ୍ଥାନୀୟ ‘ମହାନନ୍ଦା’ ବ୍ରାଣ୍ଡ୍ କ୍ଷୀରର ଏକ ବ୍ୟବହୃତ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ପ୍ୟାକେଟ୍ ଆରବ ସାଗର ଦେଇ ହଜାର ହଜାର କିଲୋମିଟର ପାଣିରେ ଭାସି ଭାସି ସୁଦୂର ବ୍ରିଟେନ୍ର ଲଣ୍ଡନ ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ପହଞ୍ଚିବା ଘଟଣା ଏବେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ପରିବେଶବିତ୍ମାନଙ୍କୁ ସ୍ତବ୍ଧ କରିଦେଇଛି। ନା କୌଣସି ପାସପୋର୍ଟ, ନା ଭିସା, ନା କୌଣସି ଭୌଗୋଳିକ ସୀମା—ଆମ ଘରୁ ନିର୍ଗତ ହେଉଥିବା ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ କିପରି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ପାଇଁ ମହାବିପଦ ସାଜୁଛି, ତାହାର ଏକ ଚିନ୍ତାଜନକ ଚିତ୍ର ରାଜଧାନୀ ଦିଲ୍ଲୀରେ ଆୟୋଜିତ ଏକ ଜାତୀୟ ପରିବେଶ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି।
‘ଇଣ୍ଡିଆ କ୍ଲିନ୍-ଅପ୍ କନଫ୍ଲୁଏନ୍ସ ୨୦୨୬’: ଆଲୋଚନାରେ ଉଠିଲା ମୁମ୍ବାଇ ପାଉଚ୍ ପ୍ରସଙ୍ଗ
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀସ୍ଥିତ ଇଣ୍ଡିଆ ହାବିଟାଟ୍ ସେଣ୍ଟରରେ ଆୟୋଜିତ ‘ଇଣ୍ଡିଆ କ୍ଲିନ୍-ଅପ୍ କନଫ୍ଲୁଏନ୍ସ’ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଦେଶର ଶତାଧିକ ପରିବେଶବିତ୍, ସହରୀ ଯୋଜନା ବିଶେଷଜ୍ଞ, ସାମାଜିକ କର୍ମୀ ତଥା ସରକାରୀ ପ୍ରତିନିଧି ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ।
କଚଡ଼ାର ନାହିଁ ଭୌଗୋଳିକ ସୀମା : ବିଶିଷ୍ଟ ସାମାଜିକ କର୍ମୀ ଚିନୁ କ୍ୱାତ୍ରା ନିଜ ବକ୍ତବ୍ୟରେ ମୁମ୍ବାଇର ମହାନନ୍ଦା କ୍ଷୀର ପ୍ୟାକେଟ୍ ଲଣ୍ଡନ ଉପକୂଳରେ ମିଳିବା ଘଟଣା ଉଲ୍ଲେଖ କରି କହିଥିଲେ, “ଆମେ ଘରୁ ବାହାର କରି ଦେଇଥିବା ଆବର୍ଜନାକୁ ଆଖିରୁ ଦୂର କରିଦେଲେ ତାହା ପ୍ରକୃତିରୁ ଲିଭିଯାଏ ନାହିଁ। ଜଳସ୍ରୋତ ତାକୁ ଅନ୍ୟ ସହର, ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା ସାତସମୁଦ୍ର ତେରନଦୀ ପାର୍ କରାଇ ଅନ୍ୟ ଏକ ଦେଶର ତଟକୁ ନେଇଯାଏ।”
ପ୍ରକୃତି ସହ ତାଳମେଳ : ପରିବେଶବିତ୍ ‘ପିପଲ ବାବା’ ଏକ ଗଛର ପତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରକୃତିର ଗୁରୁତ୍ୱ ବୁଝାଇ କହିଥିଲେ ଯେ ସବୁଜ ପତ୍ର ଫଟୋସିନ୍ଥେସିସ୍ କରି ଅମ୍ଳଜାନ ଦିଏ, କିନ୍ତୁ ଆମେ ମଣିଷ ସେହି ପ୍ରକୃତି ଉପରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ର ବୋଝ ଲଦି ଚାଲିଛୁ।
ସଫେଇ କେବଳ ସରକାରଙ୍କ କାମ ନୁହେଁ: ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ସଚେତନତା ଜରୁରୀ
ସମ୍ମିଳନୀରେ ଯୋଗ ଦେଇ ଆଇଆଇଟି ଦିଲ୍ଲୀର ବରିଷ୍ଠ ନଗର ଉନ୍ନୟନ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଜଗନ ଶାହ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, କେବଳ ରାସ୍ତାରେ ଝାଡ଼ୁ ମାରିଦେଲେ କିମ୍ବା ଆବର୍ଜନା ଗଦା କରିଦେଲେ ସହର ସ୍ୱଚ୍ଛ ହୋଇଯିବ ନାହିଁ।
1. ଜନଭାଗୀଦାରି ବିନା ସମାଧାନ ଅସମ୍ଭବ : ସହରର ସଫେଇ କେବଳ ସରକାର କିମ୍ବା ମ୍ୟୁନିସିପାଲିଟିର ଦାୟିତ୍ୱ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହାକୁ ଏକ ଜନଆନ୍ଦୋଳନରେ ପରିଣତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
2. ଉତ୍ସରୁ ହିଁ ଅଲଗା କରନ୍ତୁ ଆବର୍ଜନା : କଚଡ଼ା ଜନ୍ମ ନେବା ସ୍ଥାନରୁ ହିଁ ଏହାର ସଠିକ୍ ପରିଚାଳନା ହେବା ଦରକାର। ଘରୁ କୁଢ଼କୁଢ଼ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଓ ଓଦା ଆବର୍ଜନା ଏକାଠି ବାହାରକୁ ଆସିବା ପରେ ତାହାକୁ ଅଲଗା କରିବା ପ୍ରଶାସନ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ପାଲଟୁଛି।
3. ଦିଲ୍ଲୀ ଭଳି ମେଗା ସହର ପାଇଁ ଶିକ୍ଷା : ଦିଲ୍ଲୀରେ ଥିବା ଆବର୍ଜନାର ପାହାଡ଼ ଏବଂ ବାୟୁ-ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ ଆଜି ବିକଟାଳ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛି। ଯଦି ରାଜଧାନୀ ନିଜର ଆବର୍ଜନା ପରିଚାଳନା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଦୃଢ଼ ନକରେ, ତେବେ ଏହା ଯମୁନା ନଦୀ ଦେଇ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଇ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସାମୁଦ୍ରିକ ଜୀବଜଗତକୁ ବିନାଶ କରିବ।
ସଫେଇ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ ନିବେଦନ: ଦୁଇଟି ଧାଡ଼ିରେ ପୂରା ସାରାଂଶ
ଏହି ମଞ୍ଚରେ ପ୍ରକୃତ ‘ସଫେଇ ଯୋଦ୍ଧା’—ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ସହରର ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁକୁ ନିଜ ହାତରେ ସଫା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ ଜଣେ ସଫେଇ କର୍ମଚାରୀ ମାଇକ୍ ହାତକୁ ନେଇ କହିଥିଲେ:
“ଦୟାକରି ଘରୁ ହିଁ ଓଦା ଏବଂ ଶୁଖିଲା କଚଡ଼ା ଅଲଗା ଅଲଗା କରି ଆମକୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏକାଠି ମିଶାଇ ଦେଲେ ଆମକୁ ବହୁତ କଷ୍ଟ ହୁଏ।”
ଏହି ସାଧାରଣ ନିବେଦନଟି ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତ ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀ ଓ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ସ୍ତବ୍ଧ କରିଦେଇଥିଲା। ବଡ଼ ବଡ଼ ସେମିନାର୍ ଓ ନୀତି ନିୟମ ଅପେକ୍ଷା ଘରୁ କଚଡ଼ା ଅଲଗା କରିବା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷାର ପ୍ରଥମ ପାହାଚ ବୋଲି ସମସ୍ତେ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ।
କାର୍ଟର ରୋଡ୍ରୁ ଲାଲ୍କିଲ୍ଲା: ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ପ୍ରୟାସ ଓ ଗ୍ରୀନ୍ ଜବ୍ସ
ଏହି ସମ୍ମିଳନୀର ଆୟୋଜକ ମାନସୀ ଦେଶାଇ ଓ ଫ୍ରେସିଆ ବି. ପୂର୍ବରୁ ମୁମ୍ବାଇର କାର୍ଟର ରୋଡ୍ ସମୁଦ୍ର କୂଳରୁ ହଜାର ହଜାର ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀଙ୍କୁ ନେଇ ବେଳାଭୂମି ସଫେଇ ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ସେହି ଅଭିଜ୍ଞତାକୁ ଆଧାର କରି ସେମାନେ ICUC ମଞ୍ଚ ଗଢ଼ିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ୮୦ରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ସଙ୍ଗଠନ ଏବଂ ୫୦୦ରୁ ଅଧିକ ପ୍ରତିନିଧି ସାମିଲ ହୋଇଥିଲେ। କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅବସରରେ ଦିଲ୍ଲୀର ଐତିହାସିକ ଲାଲ୍କିଲ୍ଲା ଓ ଅଙ୍ଗୁରୀ ବାଗ୍ ପାର୍କରେ ଏକ ବିଶାଳ ସଫେଇ ଅଭିଯାନ ଚଳାଯାଇଥିଲା।
ଏହା ସହିତ ଆବର୍ଜନାରୁ ପୁନଃଚକ୍ରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ନୂତନ ‘ଗ୍ରୀନ୍ ଜବ୍ସ’ ବା ସବୁଜ ରୋଜଗାର କିପରି ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇପାରିବ, ସେନେଇ ମଧ୍ୟ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ରୂପରେଖ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି।
ମୁମ୍ବାଇର କ୍ଷୀର ପ୍ୟାକେଟ୍ ଲଣ୍ଡନରେ ପହଞ୍ଚିବା କେବଳ ଏକ ଖବର ନୁହେଁ, ବରଂ ମାନବ ସମାଜ ପାଇଁ ଏକ ଚରମ ସତର୍କ ଘଣ୍ଟି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକ ଏକକ ବ୍ୟବହାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ବ୍ୟବହାର ବନ୍ଦ କରିବା ସହ ଘରୋଇ ଆବର୍ଜନାର ଦାୟିତ୍ୱବାନ ପରିଚାଳନା ନକଲେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏହି ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଆମ ନିଜ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣିରେ ମିଶି ମାନବ ସଭ୍ୟତାକୁ ବିନାଶ ଆଡ଼କୁ ଠେଲିଦେବ।
