ମହାକାଶ ଗବେଷଣା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚୀନ୍ ଏକ ବଡ଼ ସଫଳତା ହାସଲ କରିଛି। ଚୀନ୍ ନିଜର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରକେଟ୍ ‘ଲଙ୍ଗ ମାର୍ଚ୍ଚ-୧୦ବି’ ର ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ବୁଷ୍ଟରକୁ ମହାକାଶରୁ ସଫଳତାର ସହ ପୃଥିବୀକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବାରେ (କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ଡ ରିକଭରି) ସକ୍ଷମ ହୋଇଛି। ହାଇନାନ୍ ଉପକୂଳରେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଏକ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ନେଟ୍-କ୍ୟାପଚର ବ୍ୟବସ୍ଥା ସାହାଯ୍ୟରେ ଏହି ବୁଷ୍ଟରକୁ ସଫଳତାର ସହ ଧରାଯାଇଛି। ଚୀନ୍ର ଏହି ସଫଳତା ପରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପୁନଃ ବ୍ୟବହାରକ୍ଷମ ରକେଟ୍ ବା ‘ରିୟୁଜେବଲ୍ ଲଞ୍ଚ ଭେହିକିଲ୍’ ଦୌଡ଼ ଆହୁରି ତେଜିଯାଇଛି। ତେବେ ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତର ‘ଇସ୍ରୋ’ ଏବେ ମଧ୍ୟ କାମ କରୁଛି ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରୟୋଗାତ୍ମକ ଉଡ଼ାଣ ପାଇଁ ଆହୁରି କିଛି ବର୍ଷ ସମୟ ଲାଗିବ।
ଚୀନ୍ର ରକେଟ୍ ରିକଭରି ଏବଂ ଆମେରିକାକୁ ଟକ୍କର
ଆମେରିକାର ଘରୋଇ ମହାକାଶ ସଂସ୍ଥା ‘ସ୍ପେସ୍-ଏକ୍ସ’ ଗତ ପ୍ରାୟ ଏକ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ନିଜର ଫାଲକନ୍-୯ ରକେଟ୍ ବୁଷ୍ଟରକୁ ସଫଳତାର ସହ ପୃଥିବୀକୁ ଫେରାଇ ଆଣି ବ୍ୟୟବହୁଳ ମହାକାଶ ମିଶନର ଖର୍ଚ୍ଚକୁ ବହୁ ପରିମାଣରେ କମାଇ ପାରିଛି। ଚୀନ୍ର ଏହି ନୂତନ ସଫଳତା ସ୍ପେସ୍-ଏକ୍ସର ପ୍ରଭୁତ୍ୱକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିଛି। ଚୀନ୍ ମ୍ୟାନଡ୍ ସ୍ପେସ୍ ଏଜେନ୍ସି ଅନୁଯାୟୀ, ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଥିବା ଏହି ବୁଷ୍ଟରକୁ ଚଳିତ ବର୍ଷ ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ପୁଣି ଥରେ ଉଡ଼ାଣ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ। ଚୀନ୍ ୨୦୩୦ ମସିହା ପୂର୍ବରୁ ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠକୁ ମାନବ ପ୍ରେରଣ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଥିବା ବେଳେ ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ଆର୍ଥିକ ଏବଂ ବୈଷୟିକ ସ୍ତରରେ ବହୁତ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।
ଭାରତର NGLV ମିଶନ: ଏବେ ବି ଡିଜାଇନ୍ ସ୍ତରରେ
ଚୀନ୍ର ଏହି ସଫଳତା ପରେ ଭାରତର ରିୟୁଜେବଲ୍ ରକେଟ୍ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କେଉଁ ସ୍ଥିତିରେ ଅଛି, ତାହାକୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର୍ ଧରିଛି। ଭାରତୀୟ ମହାକାଶ ଗବେଷଣା ସଂସ୍ଥା ବର୍ତ୍ତମାନ ନିଜର ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ିର ରକେଟ୍ ‘ନେକ୍ସଟ୍ ଜେନେରେସନ ଲଞ୍ଚ ଭେହିକିଲ୍’ ଉପରେ କାମ କରୁଛି। ଏହାକୁ ଆଂଶିକ ପୁନଃ ବ୍ୟବହାରକ୍ଷମ, ମାନବ ସହିତ ଉଡ଼ାଣ ଉପଯୋଗୀ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଲାଭଦାୟକ ରକେଟ୍ ଭାବେ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଉଛି।
ଏହି ରକେଟ୍ର ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ଭୂଲମ୍ବ ଅବତରଣ କରାଇ ଫେରାଇ ଆଣିବା ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଛି, ଯାହା ସ୍ପେସ୍-ଏକ୍ସର ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହ ସମାନ। ତେବେ ଇସ୍ରୋ ପକ୍ଷରୁ ମିଳିଥିବା ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, NGLV ପ୍ରକଳ୍ପଟି ଏବେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଡିଜାଇନ୍ ଏବଂ ପରୀକ୍ଷଣ ସ୍ତରରେ ରହିଛି। ଏହାର ସାମଗ୍ରିକ ବୈଷୟିକ ରୂପରେଖ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହୋଇଛି ଏବଂ ମିଥେନ୍ ଇଞ୍ଜିନ ର ଡିଜାଇନ୍ ଶେଷ ହୋଇଛି। କିନ୍ତୁ ଏହାର ପ୍ରକୃତ ଉଡ଼ାଣ ପରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଭାରତକୁ ଆହୁରି କିଛି ବର୍ଷ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ରିୟୁଜେବଲ୍ ରକେଟ୍ କାହିଁକି ଜରୁରୀ?
ମହାକାଶ ବିଜ୍ଞାନରେ ଏକ ରକେଟ୍ର ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ବୁଷ୍ଟର ସବୁଠାରୁ ବ୍ୟୟବହୁଳ ଅଂଶ ହୋଇଥାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଦାମୀ ଇଞ୍ଜିନଗୁଡ଼ିକ ଲାଗିଥାଏ। ପାରମ୍ପରିକ ରକେଟ୍ରେ ଏହି ବୁଷ୍ଟରଗୁଡ଼ିକ ମହାକାଶରେ ପୃଥକ ହେବା ପରେ ସମୁଦ୍ରରେ ପଡ଼ି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ଯଦି ସୁରକ୍ଷିତ ଫେରାଇ ଅଣାଯାଇ ପୁନଃ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ତେବେ ମହାକାଶ ମିଶନର ଖର୍ଚ୍ଚ ପ୍ରାୟ ୩୦ ରୁ ୪୦ ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କମିଯାଇପାରେ। ଭାରତ ପୂର୍ବରୁ ନିଜର RLV-TD ମିଶନ ଜରିଆରେ ବିମାନ ଭଳି ରନୱେରେ ରକେଟ୍ ଅବତରଣ କରାଇବାର ପ୍ରଯୁକ୍ତି ପରୀକ୍ଷା କରିସାରିଛି, କିନ୍ତୁ ଭୂଲମ୍ବ ଅବତରଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ NGLV ହିଁ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ପ୍ରୟାସ ହେବ। ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିବା ପାଇଁ ଇସ୍ରୋକୁ ଏବେ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପର ଗତି ବଢ଼ାଇବାକୁ ହେବ।
