ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସମୟରେ ପରିବେଶବିତ୍ ସୋନମ ୱାଙ୍ଗଚୁକ୍ଙ୍କ ଅନଶନ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଦିଲ୍ଲୀ ପୋଲିସ ବଳପୂର୍ବକ ହସ୍ପିଟାଲ ନେବା ଘଟଣା ସାରା ଦେଶରେ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ପାଲଟିଛି। ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ, NEET ପରୀକ୍ଷାରେ ହୋଇଥିବା ଅନିୟମିତତା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ଶିକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ଦାବି କରି ୱାଙ୍ଗଚୁକ୍ ଦୀର୍ଘ ୨୦ ଦିନ ଧରି ଅନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାଳ ପାଇଁ ଅନଶନ କରିଥିଲେ, ଯାହାପରେ ପୋଲିସ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଇଥିଲା।
ଏହା ପୂର୍ବରୁ ସେ ଲଦାଖର ଶୂନ୍ୟ ତଳ ତାପମାତ୍ରା ମଧ୍ୟରେ ସେହି ଅଞ୍ଚଳର ସାମ୍ବିଧାନିକ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ୨୧ ଦିନିଆ ଅନଶନ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ। ଗାନ୍ଧୀବାଦୀ ଆଭିମୁଖ୍ୟରେ ନିଜ ଶରୀରକୁ କଷ୍ଟ ଦେଇ ଅଧିକାର ମାଗିବାର ଏହି ଶୈଳୀ ଭାରତ ପାଇଁ ନୂଆ ନୁହେଁ। ଇତିହାସରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ, ଭଗତ ସିଂହ, ମମତା ବାନାର୍ଜୀ ଏବଂ ଆନ୍ନା ହଜାରେଙ୍କ ଭଳି ଅନେକ ନେତା ଅନଶନ ବଳରେ ଶାସକ ପ୍ରଶାସନକୁ ଆଣ୍ଠେଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଛନ୍ତି। ଆସନ୍ତୁ ନଜର ପକାଇବା ଦେଶର ସେହି ପ୍ରମୁଖ ଐତିହାସିକ ଅନଶନକାରୀଙ୍କ ଉପରେ:
୧. ଲୋକପାଳ ବିଲ୍ ଉପରେ ଅନ୍ନା ହଜାରେଙ୍କ ଆନ୍ଦୋଳନ
ଦୁର୍ନୀତି ବିରୋଧରେ ଜନଲୋକପାଳ ବିଲ୍ ଦାବି କରି ବରିଷ୍ଠ ସମାଜସେବୀ ଆନ୍ନା ହଜାରେ ଦିଲ୍ଲୀର ରାମଲୀଳା ମୈଦାନରେ ଅନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାଳ ପାଇଁ ଅନଶନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ପ୍ରତିବାଦକୁ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ଅଦ୍ଭୁତପୂର୍ବ ସମର୍ଥନ ମିଳିଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ, କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଓ ସଂସଦ ତାଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ ଦାବିଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ନୀତିଗତ ଭାବରେ ସହମତ ହେବା ପରେ ସେ ତାଙ୍କର ଅନଶନ ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ।
୨. ଇରୋମ ଶର୍ମିଲାଙ୍କ ୧୬ ବର୍ଷର ମହା-ଅନଶନ
ମଣିପୁରର ‘ଆଇରନ ଲେଡି’ ଇରୋମ ଚାନୁ ଶର୍ମିଲା ବିଶ୍ୱ ଇତିହାସର ସବୁଠାରୁ ଦୀର୍ଘତମ ଅନଶନ କରିଥିଲେ। ଆସାମ ରାଇଫଲ୍ସ ଦ୍ୱାରା ୧୦ ଜଣ ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ହତ୍ୟା ପରେ ସେ ମଣିପୁରର ମାଲୋମ ଅଞ୍ଚଳରେ ୫ ନଭେମ୍ବର ୨୦୦୦ ରେ ନିଜର ପ୍ରତିବାଦ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ସଶସ୍ତ୍ର ବାହିନୀ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କ୍ଷମତା ଆଇନ (AFSPA) ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିବା ହିଁ ତାଙ୍କର ଏହି ୧୬ ବର୍ଷର କଠୋର ଅନଶନର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା।
୩. ସିଙ୍ଗୁର ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣ ବିରୋଧରେ ମମତା ବାନାର୍ଜୀଙ୍କ ପ୍ରତିବାଦ
ଟାଟା ନାନୋ ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ସିଙ୍ଗୁରରେ କୃଷି ଜମି ଜବରଦସ୍ତି ଅଧିଗ୍ରହଣ କରାଯିବା ବିରୋଧରେ ମମତା ବାନାର୍ଜୀ ଅନଶନ କରିଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରତିବାଦ ତତ୍କାଳୀନ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ରାଜନୀତିରେ ଏକ ବଡ଼ ଐତିହାସିକ ମୋଡ଼ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ସେଠାକାର ଦୀର୍ଘ ଦିନର ବାମ ମୋର୍ଚ୍ଚା ସରକାରଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଜନଭାବନା ଗଠନ କରିବାରେ ଏହା ମୁଖ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା।
୪. ନର୍ମଦା ବଞ୍ଚାଅ ଆନ୍ଦୋଳନର ସ୍ୱର ମେଧା ପାଟକର
ସର୍ଦ୍ଦାର ସରୋବର ଡ୍ୟାମର ଉଚ୍ଚତା ବୃଦ୍ଧି ବିରୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତିବାଦ କରି ବିଶିଷ୍ଟ ପରିବେଶବିତ୍ ମେଧା ପାଟକର ଅନଶନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ସେ ଯୁକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ ଯେ ଡ୍ୟାମ୍ ଯୋଗୁଁ ହଜାର ହଜାର ବିସ୍ଥାପିତ ଆଦିବାସୀ ପରିବାରଙ୍କୁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଭାବରେ ପୁନର୍ବାସ କରାଯାଇ ନାହିଁ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଏବଂ ପୁନର୍ବାସ ସମ୍ପର୍କିତ ଚିନ୍ତାଧାରାର ସମୀକ୍ଷା କରାଯିବାର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପରେ ସେ ଅନଶନ ଭାଙ୍ଗିଥିଲେ।
୫. ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ ଦାବି କରି ଜୀବନ ଦେଇଥିଲେ ପୋଟ୍ଟି ଶ୍ରୀରାମୁଲୁ
ତେଲୁଗୁ ଭାଷାଭାଷୀ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ ଗଠନ ଦାବିରେ ପୋଟି ଶ୍ରୀରାମୁଲୁ ୫୮ ଦିନିଆ ଆମରଣ ଅନଶନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଅନଶନ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା, ଯାହା ସାରା ଅଞ୍ଚଳରେ ବ୍ୟାପକ ବିରୋଧର କାରଣ ସାଜିଥିଲା। ଏହାର ପରିଣାମ ସ୍ୱରୂପ ସରକାର ‘ଆନ୍ଧ୍ର ରାଜ୍ୟ’ ଗଠନ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ଭାଷାଗତ ପୁନର୍ଗଠନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।
୬. ଦଳିତ ଓ ହରିଜନଙ୍କ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଉପବାସ
ଜାତିଗତ ବୈଷମ୍ୟ ଦୂର କରିବା ଏବଂ ‘ହରିଜନ’ ବା ଦଳିତ ସମାଜର ଜୀବନର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ୨୧ ଦିନିଆ ଉପବାସ ପାଳନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଉପବାସ ଦେଶର ଧ୍ୟାନ ସାମାଜିକ କୁସଂସ୍କାର ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ କରିଥିଲା ଏବଂ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଅଭିଯାନକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିଥିଲା।
୭. ଜେଲ୍ରେ କଏଦୀଙ୍କ ଅଧିକାର ପାଇଁ ଲଢ଼ିଥିଲେ ଶହୀଦ ଭଗତ ସିଂହ
ଲାହୋର ଜେଲରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ କଏଦୀମାନଙ୍କ ସହିତ ମହାନ୍ ବିପ୍ଳବୀ ଭଗତ ସିଂହ ଏକ ଐତିହାସିକ ଅନଶନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଧଳା ବା ବ୍ରିଟିଶ କଏଦୀମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୈତିକ କଏଦୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ହେଉଥିବା ଅମାନୁଷିକ ଓ ଅନ୍ୟାୟ ବ୍ୟବହାର ବିରୋଧରେ ଏହି ପ୍ରତିବାଦ ଥିଲା। ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ସାଜିଥିଲା ଏବଂ ଏହି ଧର୍ମଘଟ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ସାଥୀ ବିପ୍ଳବୀ ଜତୀନ ଦାସ ୬୩ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପବାସ ରଖିବା ପରେ ଶହୀଦ ହୋଇଥିଲେ।
