ଆଜି ଆମେ ଦେଶର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ସୀମାପାର୍ ରାଜନୀତିକୁ ନେଇ ଏଭଳି ଏକ ବଡ଼ ଖବର ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବା, ଯାହା ଶୁଣିବା ପରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାରତୀୟ ଗର୍ବ ଅନୁଭବ କରିବେ, କିନ୍ତୁ ଆମର ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶ ପାକିସ୍ତାନର ନିଦ ହଜିଯିବ।
ଭାରତୀୟ ସେନାରେ ଏକ ବଡ଼ ରୂପାନ୍ତରଣ ଘଟିଛି। ଗତ କିଛି ସମୟ ଧରି ଭାରତୀୟ ସେନା ନିଜର ଯୁଦ୍ଧ କୌଶଳକୁ ଆଧୁନିକ କରିବା ପାଇଁ ଯେଉଁ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଉଥିଲା, ତାହା ଏବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହୋଇଛି। ଭାରତୀୟ ସେନାର ପ୍ରଥମ ‘ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେଟେଡ୍ ବ୍ୟାଟେଲ୍ ଗ୍ରୁପ୍ସ’ ବା IBGs ର ପ୍ରଥମ ବ୍ୟାଚ୍ ଏବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ
ଅପରେସନାଲ୍ ବା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇସାରିଛି। ଆଉ ଏହି ଖବର ଆସିବା ମାତ୍ରେ ହିଁ ପାକିସ୍ତାନର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞ ଓ ରଣନୀତିଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଆତଙ୍କ ଖେଳିଯାଇଛି। ପାକିସ୍ତାନୀ ଥିଙ୍କ୍ ଟ୍ୟାଙ୍କ୍ ର ବଡ଼ ବଡ଼ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ସେଠାକାର ସେନା ମୁଖ୍ୟ ଆସିମ୍ ମୁନିରଙ୍କୁ ଚେତାବନୀ ଦେବା ଆରମ୍ଭ କଲେଣି ଯେ, ଏବେ ଭାରତୀୟ ସେନା ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, କାରଣ ଭାରତ ମାତ୍ର କିଛି ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ପାକିସ୍ତାନ ଭିତରେ ପଶି ଆକ୍ରମଣ କରିପାରେ।
ବାସ୍ତବରେ ଏହି ‘ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେଟେଡ୍ ବ୍ୟାଟେଲ୍ ଗ୍ରୁପ୍ସ’ ବା IBG କଣ? ଏହା ଦ୍ୱାରା ଭାରତୀୟ ସେନାର ଶକ୍ତି କେତେ ବଢ଼ିଯାଇଛି? ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଥା— ପାକିସ୍ତାନର ଡିଫେନ୍ସ ଏକ୍ସପର୍ଟମାନେ ଏହାକୁ ନେଇ ଏତେ ଭୟଭୀତ କାହିଁକି ଅଛନ୍ତି?
ପାକିସ୍ତାନୀ ଏକ୍ସପର୍ଟଙ୍କ ଚେତାବନୀ ଏବଂ ଆଲାରାମ୍
ଇସଲାମାବାଦରୁ ଆସିଥିବା ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ପାକିସ୍ତାନର ବଡ଼ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞ ଅବ୍ଦୁଲ୍ ମୋଇଜ୍ ଖାନ୍, ଯିଏ କି ଇସଲାମାବାଦର ସେଣ୍ଟର୍ ଫର୍ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ୍ ଷ୍ଟ୍ରାଟେଜିକ୍ ଷ୍ଟଡିଜ୍ (CISS) ରେ ରିସର୍ଚ୍ଚ ଆନାଲିଷ୍ଟ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପତ୍ରିକା ‘ଦି ଡିପ୍ଲୋମାଟ୍’ (The Diplomat) ରେ ଏକ ବଡ଼ ଆର୍ଟିକିଲ୍ ଲେଖିଛନ୍ତି। ସେ ସେଥିରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତର ଏହି IBG ୟୁନିଟ୍ ଗୁଡ଼ିକ ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ଏକ ସାଂଘାତିକ ବିପଦ।
ଅବ୍ଦୁଲ୍ ମୋଇଜ୍ ଖାନ୍ ଲେଖିଛନ୍ତି ଯେ, ଭାରତର ଏହି ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେଟେଡ୍ ବ୍ୟାଟେଲ୍ ଗ୍ରୁପ୍ସର ଗଠନ ଏଭଳି ଭାବେ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ପରମାଣୁ ଯୁଦ୍ଧର ଆଶଙ୍କା ମଧ୍ୟରେ ବି ପାକିସ୍ତାନ ବିରୋଧରେ ଅତି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ଅପରେସନ (Offensive Operations) ଆରମ୍ଭ କରିପାରିବ। ଏହାର ସହଳ ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ପୂର୍ବରୁ ପାକିସ୍ତାନ ଯେଉଁ ପରମାଣୁ ବୋମାର ଧମକ ଦେଇ ଭାରତକୁ ସୀମିତ ଯୁଦ୍ଧରୁ ଦୂରେଇ ରଖୁଥିଲା, ଭାରତର ଏହି ନୂଆ ସେନ୍ୟ ଗଠନ ସେହି ପରମାଣୁ ଧମକକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବେକାର କରିଦେଇଛି।
କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ, ପାକିସ୍ତାନର ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଡିଫେନ୍ସ ଏକ୍ସପର୍ଟ ବିଲାଲ୍ ଖାନ୍ ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ପାକିସ୍ତାନ ସେନାକୁ ଯଦି ଭାରତ ସହ ମୁକାବିଲା କରିବାକୁ ହେବ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭାରତ ଭଳି ନିଜର IBG ୟୁନିଟ୍ ଗଠନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ନଚେତ୍ ପାକିସ୍ତାନ ସେନା ଭାରତୀୟ ସେନାର ଗତି ଆଗରେ କେଇ ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟ ତିଷ୍ଠି ପାରିବ ନାହିଁ। ପାକିସ୍ତାନୀ ଥିଙ୍କ୍ ଟ୍ୟାଙ୍କ୍ ର ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତର ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ପରେ ଭାରତୀୟ ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯିବା ଏବଂ ସେଠାରେ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ଅତି ସହଜ ହୋଇଯାଇଛି।
ବାସ୍ତବରେ କଣ ଏହି ‘ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେଟେଡ୍ ବ୍ୟାଟେଲ୍ ଗ୍ରୁପ୍ସ’ (IBGs)?
ଏବେ ଆପଣମାନଙ୍କ ମନରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଥିବ ଯେ, ଏହି ‘ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେଟେଡ୍ ବ୍ୟାଟେଲ୍ ଗ୍ରୁପ୍ସ’ (IBG) ବାସ୍ତବରେ କଣ? ଏବଂ ଏହା ସାଧାରଣ ସେନା ଫର୍ମେସନ ଠାରୁ କିପରି ଅଲଗା?
ଏହାକୁ ସରଳ ଭାଷାରେ ବୁଝିବା। ସାଧାରଣତଃ ପାରମ୍ପରିକ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ, ଯଦି ସେନାକୁ କୌଣସି ବଡ଼ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ହୁଏ, ତେବେ ବିଭିନ୍ନ ୟୁନିଟ୍ ଯେପରିକି— ଇନଫେଣ୍ଟ୍ରି (ପଦାତିକ ବାହିନୀ), ଆର୍ଟିଲାରୀ (ତୋପଖାନା), ଏୟାର୍ ଡିଫେନ୍ସ (ଆକାଶୀୟ ସୁରକ୍ଷା), କମ୍ବ୍ୟାଟ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟର୍ସ ଏବଂ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ କୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ସ୍ଥାନରୁ ଏକାଠି କରାଯାଇଥାଏ। ଏହି ସବୁ ସେନ୍ୟ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧାସ୍ତ୍ରକୁ ଏକାଠି କରି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପଠାଇବା ପାଇଁ ଅନେକ ଦିନ ସମୟ ଲାଗିଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଆଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମୟ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ; ଯିଏ ପ୍ରଥମେ ଏବଂ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବ, ଯୁଦ୍ଧ ତା’ର ସପକ୍ଷରେ ଯିବ।
ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ହେଉଛି IBG। ଏହା ହେଉଛି ଏକ ଛୋଟ, ଚପଳ, ଚତୁର ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳ ଲଢ଼ୁଆ ଗ୍ରୁପ୍। ଏକ ସାଧାରଣ ବ୍ରିଗେଡ୍ ତୁଳନାରେ ଏହାର ଆକାର ସାମାନ୍ୟ ବଡ଼, କିନ୍ତୁ ଏକ ପୂରା ଡିଭିଜନ ଠାରୁ ଛୋଟ। ପ୍ରତ୍ୟେକ IBG ରେ ପ୍ରାୟ ୫,୦୦୦ ରୁ ୬,୦୦୦ ସୈନିକ ରହିଥାନ୍ତି।
ଏହାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଗୁଣ ହେଉଛି, ଏହି ଗ୍ରୁପ୍ ଭିତରେ ହିଁ ସବୁ କିଛି ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ସାମିଲ୍ ଥାଏ। ଏଥିରେ ଇନଫେଣ୍ଟ୍ରି ବାଟାଲିୟନ ମଧ୍ୟ ଥିବ, ତୋପଖାନା ବା ଆର୍ଟିଲାରୀ ରେଜିମେଣ୍ଟ ମଧ୍ୟ ଥିବ, ଏୟାର୍ ଡିଫେନ୍ସ ମଧ୍ୟ ଥିବ, ସିଗନାଲ୍ ଏବଂ କମ୍ବ୍ୟାଟ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟର୍ସ ମଧ୍ୟ ରହିବେ ଏବଂ ଏପରିକି ସେମାନଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ଫିଲ୍ଡ ହସ୍ପିଟାଲ୍ ବା ମେଡିକାଲ୍ ସପୋର୍ଟ ମଧ୍ୟ ଏହି ଗ୍ରୁପ୍ ସହ ସବୁବେଳେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିବ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ଯଦି ଯୁଦ୍ଧର ଆଦେଶ ମିଳେ, ତେବେ ଏହି ଗ୍ରୁପ୍ କୁ କାହା ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ, ସେମାନେ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ସହ ଦୁଶ୍ମନ ଉପରେ ଝାମ୍ପ ମାରିପାରିବେ।
ଭାରତର ସୁସଂହତ ପ୍ରୟୋଗ ଏବଂ ଚୀନ-ପାକିସ୍ତାନ ସୀମାରେ ନିୟୋଜନ
ଭାରତୀୟ ସେନାର ଏହି ମୁଖ୍ୟ ସାଂଗଠନିକ ସଂସ୍କାରର ପ୍ରକ୍ରିୟା ନିକଟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି। ଏହା ଅଧୀନରେ ୬ ଜଣ ମେଜର ଜେନେରାଲ୍ ଚୀନ ସହ ଉତ୍ତର ସୀମାରେ ମୁତୟନ ଥିବା ୧୭ ମାଉଣ୍ଟେନ୍ ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ କୋର (ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର କୋର ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ) ଅଧୀନରେ ୫ଟି ନୂଆ ସୁସଂଗଠିତ IBG ଏବଂ ଏକ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ‘ଫାୟାର୍ ସପୋର୍ଟ ଗ୍ରୁପ୍’ (FSG) ର କମାଣ୍ଡ ସମ୍ଭାଳିଛନ୍ତି।
ଏହାର ପ୍ରଥମ ନିୟୋଜନ ମୁଖ୍ୟତଃ ଚୀନ ସୀମା (LAC) ର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ରଣନୈତିକ ଜବାବୀ ଆକ୍ରମଣ ପାଇଁ ପନାଗଡ଼ ସ୍ଥିତ ୧୭ ମାଉଣ୍ଟେନ୍ ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ କୋରରେ କରାଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ ପାକିସ୍ତାନୀ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ କହିବା କଥା ହେଉଛି, ଭାରତର ଏହି ମଡେଲ୍ କେବଳ ଚୀନ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ପାକିସ୍ତାନ ବିରୋଧରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଭାବେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ। ଭାରତୀୟ ସେନାର ବର୍ତ୍ତମାନର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ହେଉଛି ଅତି ଦ୍ରୁତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଇପାରୁଥିବା ଏଭଳି ଲଢ଼ୁଆ ଗ୍ରୁପ୍ ଗଠନ କରିବା, ଯାହା ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ କାମ କରିପାରିବେ।
ଏହି ରଣନୀତିର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି, ଭାରତୀୟ ସେନାର ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯିବା ଏବଂ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେବାର ସମୟ (Mobilisation and Response Time) କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କମାଇ ଦେବା। ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁଠି ସେନା ବାହିନୀକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବାକୁ ଅନେକ ଦିନ ଲାଗୁଥିଲା, ଏବେ IBG ଗଠନ ପରେ ମାତ୍ର ୪୮ ଘଣ୍ଟା କିମ୍ବା ତା’ଠାରୁ କମ୍ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ସେନା ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ପହଞ୍ଚି ଶତ୍ରୁକୁ ଧୂଳି ଚଟାଇ ପାରିବ।
‘କୋଲ୍ଡ ଷ୍ଟାର୍ଟ ଡକ୍ଟ୍ରିନ୍’ ଏବଂ ପ୍ରି-ଏମ୍ପଟିଭ୍ ଆଟାକ୍ର ଡର
ବର୍ତ୍ତମାନ ଆଲୋଚନା କରିବା ଯେ, ପାକିସ୍ତାନ ଏତେ ଭୟଭୀତ କାହିଁକି? ବାସ୍ତବରେ ଏହାର ପୃଷ୍ଠଭୂମି ୨୦୦୪ ମସିହାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ଭାରତୀୟ ସେନା ‘କୋଲ୍ଡ ଷ୍ଟାର୍ଟ ଡକ୍ଟ୍ରିନ୍’ (Cold Start Doctrine) ଅଧୀନରେ ସୀମିତ ଯୁଦ୍ଧର ରଣନୀତି ତିଆରି କରିଥିଲା। ପାକିସ୍ତାନର ଭୟ ହେଉଛି ଯେ, ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତୀୟ ସେନାର ଆଭିମୁଖ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଛି। ଆଜିର ଭାରତୀୟ ରାଜନୈତିକ ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ନେତୃତ୍ୱ କୌଣସି ଆକ୍ରମଣର ଅପେକ୍ଷା କରେ ନାହିଁ, ବରଂ ଶତ୍ରୁର ଯୋଜନାକୁ ପଣ୍ଡ କରିବା ପାଇଁ ‘ପ୍ରି-ଏମ୍ପଟିଭ୍ ଅପରେସନ୍’ (Pre-emptive Operations) ଅର୍ଥାତ୍ ଶତ୍ରୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ତା’ ଘରେ ପଶି ଆକ୍ରମଣ କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖେ।
ପାକିସ୍ତାନର ରିସର୍ଚ୍ଚ ଆନାଲିଷ୍ଟ ଅବ୍ଦୁଲ୍ ମୋଇଜ୍ ଖାନ୍ ଲେଖିଛନ୍ତି ଯେ, ଗତ କିଛି ବର୍ଷର ନଜିର ଦେଖିଲେ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଣାପଡ଼ୁଛି ଯେ ଭାରତ ସରକାର ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ରଣନୈତିକ ସୁବିଧା ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ଏହି IBG ୟୁନିଟ୍ ଗୁଡ଼ିକୁ ସୀମାପାର୍ ଆକ୍ରମଣ ପାଇଁ ସବୁଜ ସଙ୍କେତ ଦେଇପାରନ୍ତି। ସେଥିପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନୀ ସେନା ଏବେ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଯାଇଛି, କାରଣ ସେମାନଙ୍କର ପାରମ୍ପରିକ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାରତୀୟ ସେନାର ଏହି ଦ୍ରୁତଗାମୀ ବାହିନୀକୁ ଅଟକାଇବା ପାଇଁ ସକ୍ଷମ ନୁହେଁ।
ଭାରତୀୟ ସେନାର ଅନ୍ୟ ଆଧୁନିକ ୟୁନିଟ୍— ‘ଭୈରବ ବାଟାଲିୟନ’ ଏବଂ ‘ରୁଦ୍ର ବ୍ରିଗେଡ୍’
ଭାରତୀୟ ସେନାର ଏହି ଆଧୁନିକୀକରଣ କେବଳ IBG ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନାହିଁ। ସେନା ନିଜକୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି-ଆଧାରିତ କରିବା ପାଇଁ ଅନେକ ନୂଆ ୟୁନିଟ୍ ଗଠନ କରିଛି। ଏହା ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି— ‘ଭୈରବ ବାଟାଲିୟନ’। ଏହା ହେଉଛି ପ୍ରାୟ ୨୫୦ ଜଣ ଅତି ଆଧୁନିକ ଏବଂ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ସୈନିକଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ ଏକ କମ୍ପାକ୍ଟ ୟୁନିଟ୍, ଯାହା ଘାତକ ପ୍ଲାଟୁନ୍ ଏବଂ ପାରା ସ୍ପେଶାଲ୍ ଫୋର୍ସ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଏକ ବିଶେଷ ବାହିନୀ ଭାବେ କାମ କରିବ। ଏମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ କାମ ହେଉଛି— ସୀମାପାର୍ ସର୍ଜିକାଲ୍ ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍, ସ୍ପେଶାଲ୍ ଆସଲ୍ଟ ଏବଂ ହାଇବ୍ରିଡ୍ ୱାର୍ଫେୟାର୍ ଭଳି ଅପରେସନକୁ ଅତି ଗୋପନୀୟତା ଓ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ସଫଳ କରିବା।
ଏହା ସହିତ ଆସିଛି ‘ରୁଦ୍ର ବ୍ରିଗେଡ୍’। ଏହି ବ୍ରିଗେଡ୍ ଜଣେ ବ୍ରିଗେଡିୟରଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଇନଫେଣ୍ଟ୍ରି, ଆର୍ଟିଲାରୀ, ଆର୍ମର ଏବଂ ଇଞ୍ଜିନିୟର୍ସ କୁ ଏକାଠି କରି ସମନ୍ୱିତ ଆକ୍ରମଣ କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖେ। କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ, ଆର୍ଟିଲାରୀ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତୀୟ ସେନା ନିଜର ଦୂରଗାମୀ ଏବଂ ସଠିକ୍ ଆକ୍ରମଣ କ୍ଷମତା ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ‘ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ବ୍ୟାଟେରୀ’ ଏବଂ ‘ଶକ୍ତିବାନ୍ ରେଜିମେଣ୍ଟ’ କୁ ସାମିଲ୍ କରିଛି, ଯାହା ଶତ୍ରୁ ଶିବିର ଉପରେ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଲଙ୍ଗ୍-ରେଞ୍ଜ୍ ପ୍ରିସିସନ୍ ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ ବା ସୁଦୂରପ୍ରସାରୀ ସଠିକ୍ ଆକ୍ରମଣ କରିପାରିବ।
ଆଉ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ୟୁନିଟ୍ ହେଉଛି ‘ଶୌର୍ଯ୍ୟ ସ୍କ୍ୱାଡ୍ରନ୍’, ଯାହାକୁ ଆର୍ମର୍ଡ କୋର ବା ଟ୍ୟାଙ୍କ ୟୁନିଟ୍ ସହ ଯୋଡ଼ା ଯାଉଛି। ଏହି ସ୍କ୍ୱାଡ୍ରନ୍ ବିଶେଷ ଭାବେ ଡ୍ରୋନ୍ ଏବଂ କାଉଣ୍ଟର-ଡ୍ରୋନ୍ (Drone and Counter-Drone) ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଉପରେ କାମ କରିବ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷର ଡ୍ରୋନ୍ ଆକ୍ରମଣରୁ ଆମର ଟ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖାଯାଇପାରିବ। ଏହି ସମସ୍ତ ସଂସ୍କାର ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ଭାରତୀୟ ସେନା ଏବେ ସଂଖ୍ୟା-ଆଧାରିତ ଯୁଦ୍ଧ ବଦଳରେ ‘ନେଟୱାର୍କ-ସେଣ୍ଟ୍ରିକ୍ ଏବଂ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି-ଆଧାରିତ’ ଆଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧ କୌଶଳ ଆଡ଼କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅଗ୍ରସର ହୋଇସାରିଛି।
ବଦଳୁଥିବା ଯୁଦ୍ଧ କୌଶଳ ଏବଂ ଭାରତର ବାସ୍ତବିକ ଶକ୍ତି
ସେନା ରଣନୀତିଜ୍ଞମାନଙ୍କ କହିବା କଥା ହେଉଛି, ସମୟ ସହ ଯୁଦ୍ଧର ପଦ୍ଧତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବଦଳିଯାଇଛି। ଆଜିର ଆଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ହତିଆର୍ ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଅତି ସାଂଘାତିକ ହୋଇସାରିଛି। ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା (Battlefield Transparency) ବଢ଼ିଯାଇଥିବାରୁ, ଆପଣ ଶତ୍ରୁ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ବଡ଼ ସେନ୍ୟବାହିନୀ କିମ୍ବା ଟାର୍ଗେଟ୍ ଦେବାର ବିପଦ ନେଇପାରିବେ ନାହିଁ। ସେଥିପାଇଁ ଛୋଟ ଆକାରର, କିନ୍ତୁ ଅତି ଘାତକ ଫର୍ମେସନ ବା IBG ହେଉଛି ଆଜିର ସମୟର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଏବଂ ସଫଳ ରଣନୀତି।
ଭାରତର ପୂର୍ବତନ ସେନା ମୁଖ୍ୟ ଜେନେରାଲ୍ ବିପିନ ରାୱତଙ୍କ ସମୟରେ ଏହି IBG ର ପରିକଳ୍ପନା ପ୍ରଥମେ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହାପରେ ୨୦୧୯ ମସିହାରେ ପାକିସ୍ତାନ ସୀମା ସଂଲଗ୍ନ ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ଥିବା IX କୋର ଏବଂ ପୂର୍ବ ଭାଗରେ ‘ହିମବିଜୟ’ (Exercise HimVijay) ଯୁଦ୍ଧାଭ୍ୟାସ ସମୟରେ ଏହାର ସଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଆଉ ଏବେ ଏହି ଯୋଜନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ବାସ୍ତବତାରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି।
ଏବେ ଭାରତୀୟ ସେନାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ୨୦୨୯ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ସମଗ୍ର ସେନାବାହିନୀ ମଧ୍ୟରେ ଏହି IBG ରୋଲ୍-ଆଉଟ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଦେଶର ଦୁଇଟି ଯାକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ସୀମା— ପଶ୍ଚିମରେ ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ଉତ୍ତରରେ ଚୀନ ବିରୋଧରେ ଭାରତୀୟ ସେନା ସର୍ବଦା ଏକ ‘ଫାଷ୍ଟ-ମୁଭର୍ ଆଡଭାଣ୍ଟେଜ୍’ (First-mover Advantage) ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରଥମେ ଆକ୍ରମଣ କରି ଶତ୍ରୁକୁ ଅଣ୍ଟା ସଳଖିବାକୁ ସୁଯୋଗ ନଦେବାର ସୁବିଧା ପାଇବ।
ତେବେ, ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ଳେଷଣରୁ ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ, ଭାରତୀୟ ସେନାର ଏହି ନୂଆ ରୂପାନ୍ତରଣ ପରେ ପାକିସ୍ତାନୀ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମନରେ ଉଠିଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ ଏବଂ ଆତଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯଥାର୍ଥ। ପାକିସ୍ତାନ ଏବେ ଏହା ଭଲ ଭାବେ ବୁଝିସାରିଛି ଯେ, ଯଦି ସେ ସୀମାରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ଦୁଃସାହସ କରେ, ତେବେ ଭାରତୀୟ ସେନାକୁ ଜବାବ ଦେବା ପାଇଁ ଦିନ ଦିନ ଧରି ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ। ଭାରତର ଏହି ସୁସଂହତ ଲଢ଼ୁଆ ବାହିନୀ (IBGs) ମାତ୍ର କିଛି ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ସୀମା ପାର୍ ହୋଇ ପାକିସ୍ତାନର ଶେଷ ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧ୍ୱଂସଲୀଳା ରଚନା କରିପାରେ। ଏହା ହିଁ ହେଉଛି ଆଜିର ବଦଳୁଥିବା ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାରତର ବାସ୍ତବିକ ଚିତ୍ର।
