ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆ ବା ମିଡିଲ୍ ଇଷ୍ଟରୁ ଏହି ସମୟର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସୁଛି, ଯାହା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଚିନ୍ତାରେ ପକାଇ ଦେଇଛି। ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଛାଇ ଯୁଦ୍ଧ ଏବେ ଏକ ଅତି ସଂବେଦନଶୀଳ ମୋଡ଼ରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ସ୍ପଷ୍ଟ ଶବ୍ଦରେ ଘୋଷଣା କରି ସାରିଛନ୍ତି ଯେ, ଇରାନ ସହିତ ହୋଇଥିବା ସିଜ୍ଫାୟାର୍ ବା ଯୁଦ୍ଧବିରତି ଏବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି। ଅର୍ଥାତ୍, ଯେକୌଣସି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିପାରେ।
କିନ୍ତୁ ଏହି ଟେନସନ୍ ଭିତରେ ଗୋଟିଏ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଟ୍ୱିଷ୍ଟ ମଧ୍ୟ ଆସିଛି। ଟ୍ରମ୍ପ କହିଛନ୍ତି, ଯୁଦ୍ଧବିରତି ଶେଷ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଇରାନର ଅନୁରୋଧ କ୍ରମେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ‘ଟକସ୍’ ବା ଆଲୋଚନା ଜାରି ରହିବ। ଅନ୍ୟପଟେ, ଇସ୍ରାଏଲରୁ ଆମେରିକାର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଫାଇଟର୍ ଜେଟ୍ F-22 ରାପ୍ଟରର ସ୍ପେଶାଲ ସ୍କ୍ୱାଡ୍ରନକୁ ହଠାତ୍ ଫେରାଇ ନିଆଯାଇଛି। ଶେଷରେ ମିଡିଲ୍ ଇଷ୍ଟରେ କେଉଁ ବଡ଼ ଖେଳ ଚାଲିଛି? ଆମେରିକା ଯୁଦ୍ଧ ଚାହୁଁଛି ନା ଶାନ୍ତି? ଆଉ ଏହି ସାରା ବିବାଦରେ ଇସ୍ରାଏଲର ଭୂମିକା କ’ଣ? ଆଜିର ଏହି ସ୍ପେଶାଲ ରିପୋର୍ଟରେ ଆମେ ଏହାର ପୁଙ୍ଖାନୁପୁଙ୍ଖ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବା।
ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ବଡ଼ ସୂଚନା – “ସିଜ୍ଫାୟାର୍ ଖତମ୍, କିନ୍ତୁ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଚାଲିବ”
ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ନିଜର ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ‘ଟ୍ରୁଥ୍ ସୋସିଆଲ୍’ରେ ଏକ ପୋଷ୍ଟ କରି ସାରା ଦୁନିଆକୁ ଚମକାଇ ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ ଲେଖିଛନ୍ତି, “ଇସଲାମିକ୍ ରିପବ୍ଲିକ୍ ଅଫ୍ ଇରାନ ଆମକୁ ଆଲୋଚନା ଜାରି ରଖିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଛି। ଆମେ ଏଥିରେ ସହମତି ପ୍ରକାଶ କରିଛୁ, କିନ୍ତୁ ଆମେରିକା ଇରାନକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଜଣାଇ ଦେଇଛି ଯେ, ସିଜ୍ଫାୟାର୍ ଇଜ୍ ଓଭର!”
ଏହି ଗୋଟିଏ ଲାଇନରୁ ଆପଣ ବୁଝିପାରୁଥିବେ ଯେ ପରିସ୍ଥିତି କେତେ ଜଟିଳ। ଗତ ମାସରେ ପାକିସ୍ତାନର ମଧ୍ୟସ୍ଥତାରେ ଆମେରିକା ଏବେ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଚୁକ୍ତି ସ୍ଵାକ୍ଷରିତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହାକୁ ଏକ ପ୍ରକାରର ଅସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତି କୁହାଯାଉଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏହି ଚୁକ୍ତି ବେଶୀ ଦିନ ତିଷ୍ଠି ପାରିଲା ନାହିଁ। ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, ଯଦି ସିଜ୍ଫାୟାର୍ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି, ତେବେ କେଉଁ ଆଲୋଚନା ବିଷୟରେ ଟ୍ରମ୍ପ କହୁଛନ୍ତି? ବାସ୍ତବରେ, ଏହା ହେଉଛି “Negotiation under fire” ବା ବନ୍ଧୁକ ମୁନରେ ଆଲୋଚନା। ଦୁଇ ଦେଶ ପରସ୍ପର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ବି କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ପଛରେ କୂଟନୈତିକ ସ୍ତରରେ ନିଜ ନିଜର ସର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ରଖୁଛନ୍ତି।
Strait of Hormuz – ବିବାଦର ଅସଲ କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ
ଆସନ୍ତୁ ବୁଝିବା ଏହି ନୂଆ ତିକ୍ତତା କାହିଁକି ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ‘Strait of Hormuz’ ବା ହର୍ମୁଜ ଜଳଡମରୁମଧ୍ୟ। ଏହା ଦୁନିଆର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମୁଦ୍ରିକ ମାର୍ଗ, ଯେଉଁଠାରୁ ସାରା ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ (Crude Oil) ପରିବହନ ହୋଇଥାଏ। ଚଳିତ ସପ୍ତାହ ଆରମ୍ଭରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ତିନୋଟି ବ୍ୟବସାୟିକ ତୈଳ ଜାହାଜ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ହୋଇଥିଲା। ଆମେରିକାର ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ କମାଣ୍ଡ ଅଭିଯୋଗ କରିଛି ଯେ ଏହି ଆକ୍ରମଣ ପଛରେ ଇରାନର ହାତ ରହିଛି ଏବଂ ଆମେରିକା ଏହାକୁ ଏକ ଆତଙ୍କବାଦୀ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ବୋଲି କହିଛି।
ଜବାବରେ ଆମେରିକା ବାୟୁସେନା ଇରାନର ପ୍ରାୟ ୯୦ଟି ସାମରିକ ଘାଟି ଉପରେ ପ୍ରବଳ ବୋମାବର୍ଷଣ କରିଛି। ଏହି ଆକ୍ରମଣରେ ଇରାନର ୧୪ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଅନେକ ଆହତ ହୋଇଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଇରାନ ମଧ୍ୟ ଚୁପ୍ ବସିବା ଭଳି ଦେଶ ନୁହେଁ। ଇରାନର ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ଗାର୍ଡସ ବା IRGC ତୁରନ୍ତ ଆକ୍ସନକୁ ଆସି କୁୱେତ, କତର ଏବଂ ବାହାରିନରେ ଥିବା ଆମେରିକାର ସାମରିକ ବେସ୍ ଏବଂ ପାଟ୍ରିଅଟ୍ ମିସାଇଲ୍ ସିଷ୍ଟମକୁ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରି ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ ମିସାଇଲ୍ ମାଡ଼ କରିଛି। ଏହି ପାଲଟା ଆକ୍ରମଣ ପରେ ହିଁ ସିଜ୍ଫାୟାର୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଛି।
ଆମେରିକାର ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଇରାନ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା ସେତେବେଳେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବ, ଯେତେବେଳେ ଇରାନ ସର୍ବସାଧାରଣରେ ଘୋଷଣା କରିବ ଯେ ସେ Strait of Hormuz ରେ କୌଣସି ଜାହାଜ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବ ନାହିଁ ଏବଂ ଏହି ଆନ୍ତର୍ଜାତୀକ ଜଳମାର୍ଗକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତ ରଖିବ।
ଇସ୍ରାଏଲ୍ରୁ ୟୁଏସ୍ ଫାଇଟର୍ ଜେଟ୍ ପ୍ରତ୍ୟାହାର – ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ରହସ୍ୟ
ବର୍ତ୍ତମାନ ସେହି ରହସ୍ୟମୟ ଖବର ଉପରୁ ପରଦା ହଟାଇବା, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରିଛି। ଇସ୍ରାଏଲର ସରକାରୀ ଗଣମାଧ୍ୟମ ‘କାନ୍ ଟିଭି ନ୍ୟୁଜ୍’ (Kan TV News) ଏକ ବଡ଼ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶ କରିଛି। ଏହି ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଆମେରିକା ସେନା ହଠାତ୍ ଇସ୍ରାଏଲ୍ରୁ ନିଜର ୧୨ଟି F-22 ଷ୍ଟେଲଥ୍ ଫାଇଟର୍ ଜେଟ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍କ୍ୱାଡ୍ରନକୁ ସେଠାରୁ ବାହାର କରି ନେଇଛି। ଏହି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧବିମାନଗୁଡ଼ିକ ଚଳିତ ବର୍ଷ ଫେବ୍ରୁଆରୀ ମାସରୁ ଇସ୍ରାଏଲର ଓଭଦା (Ovda) ଏୟାର ବେସ୍ରେ ମୁତୟନ ଥିଲେ ଏବଂ ଏମାନେ ଇରାନ ଉପରେ ହୋଇଥିବା କେତେକ ବଡ଼ ଆକ୍ରମଣରେ ସାମିଲ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ତେବେ ଯୁଦ୍ଧ ଭଳି ପରିସ୍ଥିତି ଥିବା ବେଳେ ଆମେରିକା ନିଜର ସବୁଠାରୁ ଉନ୍ନତ ବିମାନଗୁଡ଼ିକୁ ଇସ୍ରାଏଲରୁ କାହିଁକି ଫେରାଇ ନେଲା? ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞ ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମ ସିଏନ୍ଏନ୍ (CNN)ର ସୂତ୍ର ଅନୁସାରେ, ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି – ଆମେରିକା ଚାହୁଁନାହିଁ ଯେ ଏହି ବିବାଦରେ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ସିଧାସଳଖ ସାମିଲ ହେଉ। ଇସ୍ରାଏଲ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବେଞ୍ଜାମିନ୍ ନେତନ୍ୟାହୁ ଇରାନ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ପାଇଁ ବହୁତ ଆଗ୍ରହୀ ଅଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଆମେରିକାର ଚିନ୍ତା ହେଉଛି ଯଦି ଇସ୍ରାଏଲ ଏଥିରେ ପଶିବ, ତେବେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଆଉ ଦୁଇଟି ଦେଶ ଭିତରେ ସୀମିତ ରହିବ ନାହିଁ। ଏହା ସାରା ମିଡିଲ୍ ଇଷ୍ଟକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବ ଏବଂ ଏଥିରେ କତର, ସାଉଦି ଆରବ, ବାହାରିନ ଭଳି ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଟାଣି ହୋଇଯିବେ। ତେଣୁ ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନ ଇସ୍ରାଏଲକୁ ଏହି ଲଢ଼େଇରୁ ଦୂରେଇ ରଖିବା ପାଇଁ ଏହି ବଡ଼ ସାମରିକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି।
ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କୁ ହତ୍ୟା ପାଇଁ ଇରାନର ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର? ଆଉ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ମାରାତ୍ମକ ଧମକ!
ଏହା ସହିତ ଆଉ ଏକ ସାଂଘାତିକ ଖବର ମଧ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ‘ନିଉୟର୍କ ପୋଷ୍ଟ’କୁ ଦେଇଥିବା ଏକ ସାକ୍ଷାତକାରରେ ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ପାଇଁ ଇରାନ ରଚିଥିବା ଏକ କଥିତ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ଉପରେ ବଡ଼ ବୟାନ ଦେଇଛନ୍ତି। ଟ୍ରମ୍ପ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଇସ୍ରାଏଲ୍ ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଏକ ଆସାସିନେସନ୍ ପ୍ଲଟ୍ (Assassination plot) ବା ହତ୍ୟା ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ବିଷୟରେ ସୂଚନା ଦେଇଥିବା ନେଇ ଯେଉଁ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି, ତାହା ସତ ନୁହେଁ। ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ – “ନା, ନା, ଇସ୍ରାଏଲ୍ ପାଖରେ ଏମିତି କିଛି ପ୍ରମାଣ ନାହିଁ।”
କିନ୍ତୁ ଏହା ସହିତ ଟ୍ରମ୍ପ ଯେଉଁ ଧମକ ଦେଇଛନ୍ତି, ତାହା ଶୁଣିଲେ ଆପଣଙ୍କ ଲୋମ ଟାଙ୍କୁରି ଉଠିବ। ଟ୍ରମ୍ପ କହିଛନ୍ତି, “ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ହେବ ଇରାନର ହିଟ୍ ଲିଷ୍ଟରେ ନମ୍ବର ୱାନ୍ରେ ଅଛି। ଏହା ହିଁ ଜୀବନର ସତ୍ୟ। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ମୋର ସେନାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ ସାରିଛି ଯେ, ଯଦି ଇରାନ ମୋର କିଛି କ୍ଷତି କରିବାରେ ସଫଳ ହୁଏ, ତେବେ ଆମେରିକା ଆର୍ମି ଇରାନକୁ ଏଭଳି ସ୍ତରରେ ବୋମା ମାଡ଼ କରି ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବ, ଯାହା ଇତିହାସରେ କେହି କେବେ ଦେଖି ନଥିବେ।” ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କର ଏହି ‘ଲିଟରାଲି ବମ୍ ଦେମ୍’ (Literally bomb them) ଧମକରୁ ଜଣାପଡ଼ୁଛି ଯେ ସେ ନିଜ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଆମେରିକାର ସମ୍ମାନକୁ ନେଇ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ଆପୋଷ ବୁଝାମଣା କରିବା ମୁଡ୍ରେ ନାହାନ୍ତି।
ଇରାନର ଜବାବ ଏବଂ କତରର ମଧ୍ୟସ୍ଥତା ଭୂମିକା
ଆମେରିକାର ଏହି ପ୍ରବଳ ଚାପ ଏବଂ ଆକ୍ରମଣ ଭିତରେ ଇରାନ ମଧ୍ୟ ନିଜର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି। ଇରାନର ସୁପ୍ରିମ ନ୍ୟାସନାଲ ସିକ୍ୟୁରିଟି କାଉନସିଲର ସେକ୍ରେଟେରୀ ମହମ୍ମଦ ବାଘେର ଜୋଲଘାଦ୍ର (Mohammad Bagher Zolghadr) ଏକ କଡ଼ା ଚେତାବନୀ ଦେଇ କହିଛନ୍ତି, “ଯଦି ଆମେରିକା କିମ୍ବା ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଇରାନର କୌଣସି ଇନଫ୍ରାଷ୍ଟ୍ରକଚର ବା ଭିତ୍ତିଭୂମି ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରେ, ତେବେ ତାର ଭୟଙ୍କର ପରିଣାମ ଭୋଗିବାକୁ ହେବ। ବିଶେଷ କରି ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଆମ ସେନାର ଆକ୍ରମଣରୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିପାରିବ ନାହିଁ।”
ଏହି ସମୟରେ, କ୍ଷେତ୍ରୀୟ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ କତର (Qatar) ଏକ ବଡ଼ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ସାଜିଛି। ଇରାନର ସେମି-ଅଫିସିଆଲ ନ୍ୟୁଜ୍ ଏଜେନ୍ସି ‘ତାସନିମ୍’ (Tasnim) ଅନୁସାରେ, କତରର ଏକ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ପ୍ରତିନିଧି ଦଳ ହଠାତ୍ ତେହେରାନ ଗସ୍ତ କରି ଇରାନ ସରକାରଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି। କତର ଚାହୁଁଛି ଯେମିତି ହେଲେ ୟୁଏସ୍-ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଥିବା ପୁରୁଣା ସହମତି ପତ୍ର (MOU) ଆଧାରରେ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଶାନ୍ତ କରାଯାଉ। କିନ୍ତୁ ଏହି MOU ଏତେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ, ଦୁଇ ଦେଶ ଏହାକୁ ନିଜ ନିଜ ଫାଇଦା ଅନୁସାରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି, ଯାହା ବିବାଦର ଅସଲ କାରଣ ସାଜିଛି।
ବର୍ତ୍ତମାନ ପରିସ୍ଥିତି ଏମିତି ଏକ ସ୍ଥାନରେ ପହଞ୍ଚିଛି ଯେଉଁଠି ଗୋଟିଏ ପଟେ ଯୁଦ୍ଧର ବାରୁଦ ଗନ୍ଧ ଅଛି ତ ଅନ୍ୟପଟେ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଆଲୋଚନାର ଟେବୁଲ୍ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିଛି। ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ରଣନୀତି ବହୁତ ସ୍ପଷ୍ଟ – ସେ ବଡ଼ ବଡ଼ ସାମରିକ ଆକ୍ରମଣ କରି ଇରାନ ଉପରେ ସର୍ବାଧିକ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛନ୍ତି, ଯେପରି ଇରାନ ଆମେରିକାର ସର୍ତ୍ତ ମାନିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେବ। କିନ୍ତୁ ଇରାନ ମଧ୍ୟ ନିଜର ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପ୍ରତିପତ୍ତି ଏବଂ Strait of Hormuz ଉପରେ ଥିବା ନିଜର ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ସହଜରେ ଛାଡ଼ିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୁହେଁ।
ଆଗାମୀ କିଛି ଦିନ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ଅର୍ଥନୀତି ଏବଂ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଯଦି ଏହି ଆଲୋଚନା ବିଫଳ ହୁଏ, ତେବେ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ଆକାଶଛୁଆଁ ହେବ, ଯାହାର ପ୍ରଭାବ ଭାରତ ସମେତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେଶ ଉପରେ ପଡ଼ିବ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/the-villain-of-the-lie-drama/
