ମୋଦୀଙ୍କ ୟୁଏଇ ଗସ୍ତ : ଭାରତର ଉର୍ଜା ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ନୂଆ ରଣନୀତି
ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ବଢୁଥିବା ତଣାତଣି, ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ତେଲ ଦାମର ଅସ୍ଥିରତା ଏବଂ ଭାରତର ଇନ୍ଧନ ଆବଶ୍ୟକତା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ Narendra Modiଙ୍କ ୟୁଏଇ ଗସ୍ତ ଏବେ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ଅଧିକାର କରିଛି। ବିଶେଷକରି UAE President Mohamed bin Zayed Al Nahyanଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ବୈଠକକୁ କେବଳ ଏକ କୂଟନୀତିକ ଘଟଣା ଭାବେ ନୁହେଁ, ଭାରତର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଉର୍ଜା ସୁରକ୍ଷା ରଣନୀତିର ଅଂଶ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି।
ରାଜନୈତିକ ଓ ଅର୍ଥନୀତିକ ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ଗସ୍ତ ଆଗାମୀ ଦୁଇ ଦଶକ ପାଇଁ ଭାରତର ଇନ୍ଧନ ନୀତିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।
ଭାରତ କାହିଁକି ଚିନ୍ତିତ?
ଭାରତ ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଚା ତେଲ ଆମଦାନିକାରୀ ଦେଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ଦେଶର ପ୍ରାୟ ୮୫ ପ୍ରତିଶତ କଚା ତେଲ ବିଦେଶରୁ ଆସୁଛି। ଏହାର ଅର୍ଥ, ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ତଣାତଣି ବଢ଼ିଲେ ଭାରତରେ ପେଟ୍ରୋଲ ଓ ଡିଜେଲ ଦାମ ଉପରେ ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ୁଛି।
ସମୁଦ୍ର ପଥରେ ବାଧା, ଡଲାରର ମୂଲ୍ୟବୃଦ୍ଧି କିମ୍ବା ଭୌଗୋଳିକ ତଣାତଣି ଭାରତର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଚାପରେ ପକାଇଦେଉଛି। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ୟୁଏଇ ଭଳି ସ୍ଥିର ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଗଲ୍ଫ ଦେଶ ସହ ଭାରତର ସମ୍ପର୍କ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଉଠିଛି।
ୟୁଏଇ କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?
United Arab Emirates କେବଳ ଏକ ତେଲ ସମୃଦ୍ଧ ଦେଶ ନୁହେଁ। ତେଲ, ଗ୍ୟାସ, ବନ୍ଦର, ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ଓ ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ନିବେଶରେ ୟୁଏଇ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଶକ୍ତି।
ଗତ କେତେକ ବର୍ଷ ଧରି ମୋଦୀ ସରକାର ୟୁଏଇ ସହ ଭାରତର ସମ୍ପର୍କକୁ ନୂଆ ସ୍ତରକୁ ନେଇଯାଇଛି। ଏହି ସମ୍ପର୍କ ଏବେ କେବଳ ବ୍ୟବସାୟ କିମ୍ବା କୂଟନୀତିରେ ସୀମିତ ନ ରହି, ଉର୍ଜା ସୁରକ୍ଷା ଓ ରଣନୀତିକ ସହଭାଗିତାର ଆକାର ନେଉଛି।
ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ତେଲ ଚୁକ୍ତି ଉପରେ ଫୋକସ୍
ଏହି ବୈଠକର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପରିଣାମ ହେଉଛି ଲଙ୍ଗ-ଟର୍ମ ଅଏଲ୍ ଡିଲ୍। ସାଧାରଣତଃ ଭାରତ ବିଶ୍ୱ ବଜାର ଦାମ ଅନୁଯାୟୀ କଚା ତେଲ କିଣେ। କିନ୍ତୁ ୟୁଏଇ ସହ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଚୁକ୍ତି ହେଲେ ଭାରତ ନିଶ୍ଚିତ କିମ୍ବା ରିଆୟତି ଦାମରେ ତେଲ ପାଇପାରିବ।
ଏହା ଦ୍ୱାରା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ହଠାତ୍ ତେଲ ଦାମ ବଢ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ଭାରତ ଉପରେ ତାହାର ପ୍ରଭାବ କମିପାରେ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ଇରାନ-ଇସ୍ରାଏଲ ତଣାତଣି, ରେଡ୍ ସି ସଙ୍କଟ ଓ ହୁଥି ଆକ୍ରମଣ ବିଶ୍ୱ ତେଲ ବଜାରକୁ ଅସ୍ଥିର କରୁଥିବା ବେଳେ, ଭାରତ ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ ଏବଂ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ଉର୍ଜା ସହଭାଗୀ ଖୋଜୁଛି।
ରୁପି-ଦିରହାମ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଜୋର
ଭାରତ ଓ ୟୁଏଇ ମଧ୍ୟରେ ରୁପି ଏବଂ ଦିରହାମରେ ବ୍ୟବସାୟ ବଢ଼ାଇବା ନେଇ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା ଚାଲିଛି।
ବର୍ତ୍ତମାନ ତେଲ ବ୍ୟବସାୟ ପ୍ରାୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଡଲାରରେ ହେଉଥିବାରୁ ଡଲାର ମୂଲ୍ୟ ବଢ଼ିଲେ ଭାରତର ଖର୍ଚ୍ଚ ବଢ଼ିଯାଉଛି। ଯଦି ରୁପି-ଦିରହାମ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବଡ଼ ସ୍ତରରେ ସଫଳ ହୁଏ, ତେବେ ଭାରତର ଡଲାର ଉପର ନିର୍ଭରତା କମିପାରେ।
ଅର୍ଥନୀତି ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ଏହା କେବଳ ଅର୍ଥନୀତିକ ପଦକ୍ଷେପ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ବଡ଼ ଜିଓପଲିଟିକାଲ ଚାଳ।
ଷ୍ଟ୍ରାଟେଜିକ ଅଏଲ୍ ଷ୍ଟୋରେଜ୍ ଉପରେ ଜୋର
ଯୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ତେଲ ମଜୁତ ଯେକୌଣସି ଦେଶ ପାଇଁ ଏକ ରଣନୀତିକ ଅସ୍ତ୍ର ହୋଇଯାଏ।
ଭାରତ ଏବେ ନିଜର Strategic Petroleum Reserve ବଢ଼ାଇବା ଉପରେ ଜୋର ଦେଉଛି। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପରେ ୟୁଏଇର ତେଲ କମ୍ପାନୀମାନଙ୍କ ନିବେଶ ଆସିପାରେ।
ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ଭାରତର ମାଟିରେ ତେଲ ମଜୁତ ରହିବ ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ଭାରତ କେତେକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇନ୍ଧନ ଚାପକୁ ସମ୍ଭାଳିପାରିବ।
ଗ୍ରୀନ ଏନର୍ଜିରେ ନୂଆ ଆଲାଏନ୍ସ
ମୋଦୀ ସରକାର ବୁଝିସାରିଛି ଯେ ଭବିଷ୍ୟତ କେବଳ ପେଟ୍ରୋଲ ଓ ଡିଜେଲର ନୁହେଁ। ସେଥିପାଇଁ ଭାରତ ଏବଂ ୟୁଏଇ Green Hydrogen, Solar Energy ଏବଂ Electric Energy ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଯୁକ୍ତ ଯୋଜନା କରୁଛନ୍ତି।
ୟୁଏଇ ପାଖରେ ପୁଞ୍ଜି ଥିବାବେଳେ, ଭାରତ ପାଖରେ ବଡ଼ ବଜାର ଓ ମାନବ ସମ୍ପଦ ଅଛି। ଦୁଇ ଦେଶ ମିଶି ଭବିଷ୍ୟତର ଉର୍ଜା ଶୃଙ୍ଖଳା ତିଆରି କରିପାରନ୍ତି ବୋଲି ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମତ ପ୍ରକାଶ କରୁଛନ୍ତି।
ପେଟ୍ରୋଲ ଦାମ ତୁରନ୍ତ କମିବ କି?
ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ୟୁଏଇ ସହ ଏହି ସମ୍ପର୍କ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଭାରତକୁ ସ୍ଥିରତା ଦେଇପାରିବ, କିନ୍ତୁ ପେଟ୍ରୋଲ ଓ ଡିଜେଲ ଦାମ ତୁରନ୍ତ କମିଯିବ ବୋଲି ଆଶା କରିହେବ ନାହିଁ।
କାରଣ ଭାରତରେ ଇନ୍ଧନ ମୂଲ୍ୟରେ କେବଳ କଚା ତେଲ ଦାମ ନୁହେଁ, କେନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଟ୍ୟାକ୍ସ, ପରିବହନ ଖର୍ଚ୍ଚ ଓ ରିଫାଇନେରୀ ଖର୍ଚ୍ଚ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଭୂମିକା ନେଉଛି।
ତଥାପି ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ରଣନୀତି ଭାବେ ଏହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ତେଲ ଦାମର ଅସ୍ଥିରତାକୁ କମାଇପାରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
ବଡ଼ ଜିଓପଲିଟିକାଲ ଖେଳ
ଭାରତ ବର୍ତ୍ତମାନ କେବଳ ଏକ ତେଲ କ୍ରେତା ଦେଶ ଭାବେ ରହିବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ। ବରଂ ଉର୍ଜା କୂଟନୀତିରେ ଏକ ବଡ଼ ଭୂମିକା ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛି।
India-Middle East-Europe Corridor (IMEC) ପ୍ରକଳ୍ପରେ ୟୁଏଇର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଥିବାବେଳେ, ଏହା ସଫଳ ହେଲେ ଭାରତର ବ୍ୟବସାୟ ଓ ଇନ୍ଧନ ପରିବହନ ଖର୍ଚ୍ଚ କମିପାରିବ।
ଭାରତ ଏବେ ରୁଷ, ଆମେରିକା, ସଉଦି ଆରବ ଓ ୟୁଏଇ ସହ ସନ୍ତୁଳନ ରଖି ତେଲ ଆମଦାନି କରୁଛି। ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଏହାକୁ “Multi-Alignment Strategy” ବୋଲି କହୁଛନ୍ତି।
ଉର୍ଜା ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ଫୋକସ୍
ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ ମତରେ, ମୋଦୀଙ୍କ ୟୁଏଇ ଗସ୍ତ କେବଳ ଏକ ଫଟୋସେସନ୍ କିମ୍ବା କୂଟନୀତିକ ଶିଷ୍ଟାଚାର ନୁହେଁ। ଏହା ଭାରତର ଆଗାମୀ ୨୦ ବର୍ଷର ଉର୍ଜା ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତିର ଅଂଶ।
ଆଜିର ଦୁନିଆରେ ଯେଉଁ ଦେଶ ନିଜର ଉର୍ଜା ସୁରକ୍ଷାକୁ ମଜବୁତ କରିପାରିବ, ସେହି ଦେଶ ଆଗାମୀ ଅର୍ଥନୀତିକ ସୁପରପାୱର ହେବ ବୋଲି ରାଜନୈତିକ ଓ ଅର୍ଥନୀତିକ ମହଳରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/indias-kusha-air-shield-the-equation-of-war-is-changing-in-south-asia/
