ଆଜି ଆମେ ଏମିତି ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଇନଗତ ବିଷୟ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ଯାଉଛୁ, ଯାହାକୁ ନେଇ ସାରା ଦେଶରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ଓ ବିତର୍କ ଜୋର୍ ଧରିଛି। ବିଷୟଟି ହେଉଛି ‘ୟୁନିଫର୍ମ ସିଭିଲ୍ କୋଡ୍’ ବା ସମାନ ନାଗରିକ ସଂହିତା (UCC)।
UCCର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଦେଶର ସବୁ ନାଗରିକଙ୍କ ପାଇଁ, ସେ ସେମାନଙ୍କର ଧର୍ମ ଯାହା ହେଉନା କାହିଁକି, ଗୋଟିଏ ସମାନ ଆଇନ ଲାଗୁ କରିବା। ବିଶେଷ କରି ବିବାହ, ଛାଡ଼ପତ୍ର, ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଏବଂ ପୋଷ୍ୟ ସନ୍ତାନ ଗ୍ରହଣ ଭଳି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ମାମଲାରେ ଏହି ସମାନତା ଆଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଉଛି। କିନ୍ତୁ ଏବେ ଏହି ଆଇନକୁ ନେଇ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଯଦି ଆଇନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସମାନତା, ତେବେ ବିବାହର ସର୍ବନିମ୍ନ ବୟସ ସୀମାରେ ପୁରୁଷ ଏବଂ ମହିଳାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଫରକ୍ କାହିଁକି ରଖାଯାଇଛି? ଆଜି ଆମେ ଏହାର ଆଇନଗତ ଦିଗ ଏବଂ ଏହାକୁ ନେଇ ଚାଲିଥିବା ବିବାଦ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତାର ଭାବରେ ଆଲୋଚନା କରିବା।
ବିବାହ ବୟସକୁ ନେଇ ବିବାଦ କାହିଁକି?
ଆମ ଦେଶର ବର୍ତ୍ତମାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁସାରେ, ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କର ବିବାହ ପାଇଁ ସର୍ବନିମ୍ନ ବୟସ ୧୮ ବର୍ଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ପୁରୁଷଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ୨୧ ବର୍ଷ ରହିଛି । ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ହେଉଛି, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ, ଗୁଜରାଟ ଏବଂ ଆସାମ ଭଳି ରାଜ୍ୟରେ ଯେଉଁ UCC ଢାଞ୍ଚା ଲାଗୁ ହୋଇଛି ବା ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଅଛି, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ବିବାହ ବୟସର ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ସେମିତି ହିଁ ରଖାଯାଇଛି।
ଏହି ଆଇନଗତ ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ନେଇ ସାମାଜିକ ନୀତି ଏବଂ ଆଇନ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି। ଆମେରିକାର କୋଲମ୍ବିଆ ୟୁନିଭର୍ସିଟିର ପ୍ରଫେସର ନୀରଜ କୌଶଲ୍ ଏହି ବିଷୟରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଏହି ନିୟମ ସିଧାସଳଖ ଭାବେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଭେଦଭାବ କରୁଛି। ଯଦି UCC ଅନୁସାରେ ୧୮ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଜଣେ ମହିଳା ବିବାହ ପାଇଁ ପରିପକ୍ୱ ବୋଲି ଧରାଯାଉଛି, ତେବେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ୨୧ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାହିଁକି ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ? ଏଭଳି ଆଇନ ସମ୍ବିଧାନର ସମାନତା ଅଧିକାରର ଉଲ୍ଲଂଘନ କରୁଛି ବୋଲି ଅନେକ ମନେ କରୁଛନ୍ତି।
ଲିଭ୍-ଇନ୍ ରିଲେସନସିପ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିରୋଧାଭାସ
ବିବାଦ କେବଳ ବିବାହ ବୟସରେ ସୀମିତ ନାହିଁ । UCC ର ନୂଆ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଏକ ବଡ଼ ଅସନ୍ତୁଳନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି । ତାହା ହେଉଛି ‘ଲିଭ୍-ଇନ୍ ରିଲେସନସିପ୍’ ବା ବିବାହ ବିନା ଏକାଠି ରହିବା ପ୍ରସଙ୍ଗ ।
ନୂଆ ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ୧୮ ବର୍ଷର ଜଣେ ଯୁବତୀ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଲିଭ୍-ଇନ୍ରେ ରହିପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ୨୧ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବୟସର ଯୁବକ ଯଦି ଲିଭ୍-ଇନ୍ରେ ରୁହନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଆଇନ ଅନୁସାରେ ‘ଶିଶୁ’ ବା ନାବାଳକ ବୋଲି ଧରାଯିବ । ଅର୍ଥାତ୍, ବିବାହ କିମ୍ବା ସମ୍ପର୍କ ରଖିବା ମାମଲାରେ ୨୧ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବୟସର ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସାବାଳକ ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉ ନାହିଁ । ଏହି କାରଣରୁ UCC ର ସମାନତା ଦାବି ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ଚିହ୍ନ ଲାଗିଛି ।
ବିଷୟ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ବୟସ ସୀମା ପୁରୁଷଙ୍କ ପାଇଁ ବୟସ ସୀମା
* ଆଇନଗତ ବିବାହ ବୟସ ୧୮ ବର୍ଷ ୨୧ ବର୍ଷ
* ଲିଭ୍-ଇନ୍ ରିଲେସନସିପ୍ ୧୮ ବର୍ଷରେ ଅନୁମତି ଅଛି ୨୧ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ଅନୁମତି ନାହିଁ
ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିବିଧତା
UCC ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବା ପରେ କେବଳ ଲିଙ୍ଗଗତ ସମାନତା ନୁହେଁ, ବରଂ ଦେଶର ସାଂସ୍କୃତିକ ବିବିଧତା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି। ଭାରତ ଏକ ବହୁ-ସାଂସ୍କୃତିକ ଦେଶ, ଯେଉଁଠି ବିଭିନ୍ନ ଜାତି, ଧର୍ମ ଏବଂ ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ବାସ କରନ୍ତି।
ଅନେକ ରାଜ୍ୟରେ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି (ST) ମାନଙ୍କୁ UCC ପରିସରରୁ ବାହାରେ ରଖାଯାଇଛି, ଯେମିତି କି ସେମାନଙ୍କର ପାରମ୍ପରିକ ଏବଂ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷିତ ରହିପାରିବ। କିନ୍ତୁ ଆଇନ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ପଚାରୁଛନ୍ତି ଯେ, ଯଦି ଦେଶର ଏକ ବଡ଼ ସମ୍ପ୍ରଦାୟକୁ ଏଥିରୁ ବାଦ୍ ଦିଆଯିବ, ତେବେ ଏହାକୁ ‘ସମାନ ନାଗରିକ ସଂହିତା’ ବୋଲି କେମିତି କୁହାଯିବ? ସବୁ ନାଗରିକଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ନିୟମରେ ବାନ୍ଧିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ଭାରତର ପାରମ୍ପରିକ ବିବିଧତା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବାର ଆଶଙ୍କା ମଧ୍ୟ ରହିଛି।
କେନ୍ଦ୍ର ବନାମ ରାଜ୍ୟ: ଆଉ ଏକ ନୂଆ ବିବାଦ
ଆମ ସମ୍ବିଧାନର ‘ଡିରେକ୍ଟିଭ୍ ପ୍ରିନ୍ସିପଲ୍ସ ଅଫ୍ ଷ୍ଟେଟ୍ ପଲିସି’ (Directive Principles of State Policy) ରେ UCC ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ସେଥିପାଇଁ ସାରା ଦେଶ ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏହାକୁ ଲାଗୁ କରିବା କଥା। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ତରରେ ଏହାକୁ ଲାଗୁ ନକରି, ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟ ନିଜ ନିଜ ହିସାବରେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ UCC ଆଣୁଛନ୍ତି।
ଏହାଦ୍ୱାରା ଦେଶରେ ଏକ ନୂଆ ବିରୋଧାଭାସ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି। ଯଦି ପ୍ରତି ରାଜ୍ୟର UCC ନିୟମ ଅଲଗା ହେବ, ତେବେ ଦେଶରେ ‘ସମାନ ଆଇନ’ ର ସ୍ୱପ୍ନ କେମିତି ପୂରଣ ହେବ? ଏହା ସହିତ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଧର୍ମର ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହେଉଥିବା ବିବାହ (Interfaith Marriages), ଯାହା ଏବେ ‘ସ୍ପେଶାଲ୍ ମ୍ୟାରେଜ୍ ଆକ୍ଟ’ ଅଧୀନରେ ହେଉଛି, ତାହା ଉପରେ UCC ର କି ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ, ତାହା ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ।
ୟୁନିଫର୍ମ ସିଭିଲ୍ କୋଡ୍ ବା UCC ର ସଫଳତା କେବଳ ଧର୍ମ ଆଧାରିତ ଆଇନକୁ ଏକାଠି କରିବାରେ ନାହିଁ। ବରଂ ଲିଙ୍ଗଗତ ସମାନତା, ବିବାହ ବୟସର ସନ୍ତୁଳନ, ଲିଭ୍-ଇନ୍ ରିଲେସନସିପ୍ର ପଞ୍ଜୀକରଣ ଏବଂ ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ସୁରକ୍ଷା ଭଳି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ମୁଦ୍ଦା ଉପରେ ହିଁ ଏହାର ଭବିଷ୍ୟତ ନିର୍ଭର କରେ।
ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଆମର ଆଇନ ପ୍ରଣେତାମାନେ ଏହିସବୁ ବିରୋଧାଭାସକୁ କେମିତି ଦୂର କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ବିବାହର ବୟସ ସୀମାକୁ ସମାନ କରି ଏହି ଲିଙ୍ଗଗତ ଅସମାନତାକୁ ଶେଷ କରୁଛନ୍ତି କି ନାହିଁ, ତାହା ଦେଖିବା ବେଶ୍ ଆକର୍ଷଣୀୟ ହେବ।
Also read : https://purvapaksa.com/24-carat-gold-price-drops-by-rs-4300-silver-price-drops-by-rs-10000/
