ଦେଶର ରାଜନୀତିରେ ପୁଣି ଏକ ବଡ଼ ଝଡ଼ ଆସିବାକୁ ଯାଉଛି। ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ତଥା ରାଜନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜ୍ୟ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ସମେତ ପଞ୍ଜାବ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ, ଗୋଆ ଏବଂ ମଣିପୁର— ଏହି ୫ଟି ରାଜ୍ୟର ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନକୁ ନେଇ ଆସିଛି ଏକ ବହୁତ ବଡ଼ ଖବର। ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରଶ୍ନ ଥିଲା— ନିର୍ବାଚନ କେବେ ହେବ? ତାରିଖ କ’ଣ ରହିବ? ଏବଂ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତୁତି କେଉଁ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପହଞ୍ଚିଛି?
ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ଯାକ ରାଜ୍ୟରେ ଆଗାମୀ ବର୍ଷ ଫେବୃଆରୀରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ଶେଷ କରିବାକୁ ରୋଡମ୍ୟାପ୍ ପ୍ରାୟତଃ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହୋଇସାରିଛି। ଆଉ ଏହାର ବିଧିବଦ୍ଧ ଘୋଷଣା ଜାନୁଆରୀ ମାସରେ ହିଁ ହୋଇପାରେ।
କିନ୍ତୁ ଏଥରର ନିର୍ବାଚନ କେବଳ ଭୋଟ୍ ଗଣତି କିମ୍ବା ପ୍ରଚାରରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଏହା ପଛରେ ରହିଛି ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶାସନିକ ଗୋଟିଚାଳନା। ଦେଶରେ ଗୋଟିଏ ପଟେ ଜନଗଣନା ଏବଂ ଅନ୍ୟପଟେ ନିର୍ବାଚନ— ଏ ଦୁଇଟି କାର୍ଯ୍ୟ କିଭଳି ପରସ୍ପର ସହ ଧକ୍କା ନ ଖାଇବ, ସେଥିପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ନିୟମ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟସୂଚୀରେ ବଡ଼ ଧରଣର ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଛନ୍ତି।
ଆଜି ଆମେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବୁଝିବା:
- ଏହି ୫ଟି ରାଜ୍ୟର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ କେବେ ସରୁଛି?
- ୟୁପିର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମେ ମାସରେ ସରୁଥିବା ବେଳେ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ସୁଦ୍ଧା କାହିଁକି ଭୋଟ୍ ସାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ?
- ଜନଗଣନା ଏବଂ ନିର୍ବାଚନ ମଧ୍ୟରେ ଟାଇମିଂ କ୍ଲାସ୍ କାହିଁକି ହେଉଥିଲା?
- ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା, ଏହି ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ସ୍ପେଶାଲ ସମରି ରିଭିଜନ୍ ପରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭୋଟର କମିବାର କାରଣ କ’ଣ?
?
- ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଆସୁଛି ମଣିପୁର: ମଣିପୁର ବିଧାନସଭାର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ସବୁଠାରୁ ପୂର୍ବରୁ ଅର୍ଥାତ୍ ୧୩ ମାର୍ଚ୍ଚରେ ଶେଷ ହେଉଛି।
- ଏହାପରେ ଦ୍ୱିତୀୟରେ ଗୋଆ: ଗୋଆ ବିଧାନସଭାର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ୧୪ ମାର୍ଚ୍ଚରେ ସରୁଛି।
- ତୃତୀୟରେ ପଞ୍ଜାବ: ପଞ୍ଜାବ ବିଧାନସଭାର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ୧୬ ମାର୍ଚ୍ଚରେ ଶେଷ ହେବାକୁ ଯାଉଛି।
- ଚତୁର୍ଥରେ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ: ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ୨୮ ମାର୍ଚ୍ଚରେ ସମାପ୍ତ ହେବ।
- ଏବଂ ପଞ୍ଚମରେ, ଦେଶର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ରାଜ୍ୟ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ: ୟୁପି ବିଧାନସଭାର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ସବୁଠାରୁ ଶେଷରେ ଅର୍ଥାତ୍ ୨୨ ମେ’ରେ ଶେଷ ହେଉଛି।
ଏବେ ଆପଣଙ୍କ ମନରେ ଗୋଟିଏ ସ୍ୱାଭାବିକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିପାରେ— ଯଦି ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମେ’ ୨୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଛି, ତେବେ ୟୁପିରେ ଏତେ ଶୀଘ୍ର ଅର୍ଥାତ୍ ଫେବୃଆରୀ କିମ୍ବା ମାର୍ଚ୍ଚରେ ଭୋଟ୍ କାହିଁକି କରାଯିବ? ପ୍ରାୟ ଦୁଇ ମାସ ପୂର୍ବରୁ କାହିଁକି?
ଏହାର ଉତ୍ତର ହେଉଛି ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କ ପରମ୍ପରା ଏବଂ ପୂର୍ବ ନିର୍ବାଚନ ଇତିହାସ। ୨୦୨୨ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ କଥା ଯଦି ଆପଣ ମନେ ପକାଇବେ, ତେବେ ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ଯାକ ରାଜ୍ୟରେ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ନିର୍ବାଚନ କରାଯାଇଥିଲା। ଗୋଆ, ମଣିପୁର, ପଞ୍ଜାବ ଏବଂ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ଭୋଟ୍ ସରିବା ସହିତ ୟୁପିର ସାତଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଭୋଟ୍ ମଧ୍ୟ ସେହି ଫେବୃଆରୀ-ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ହିଁ ସରିଥିଲା ଏବଂ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୦ ତାରିଖରେ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଫଳାଫଳ ଘୋଷଣା ହୋଇଥିଲା।
ଯଦିଓ ୟୁପି ବିଧାନସଭାର ପ୍ରଥମ ବୈଠକ ମେ’ ୨୨ ତାରିଖରେ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିପାଇଁ ତାର ସାମ୍ବିଧାନିକ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମେ’ ୨୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଛି, କିନ୍ତୁ ଆୟୋଗ ସବୁବେଳେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଥମେ ସରୁଥିବା ବିଧାନସଭା ପୂର୍ବରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସାରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି। ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ଅନୁଯାୟୀ, ଯେକୌଣସି ବିଧାନସଭାର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ସରିବାର ୬ ମାସ ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ଭୋଟ୍ କରାଇପାରିବେ। ତେଣୁ ୟୁପିରେ ଦୁଇ ମାସ ଆଗରୁ ଭୋଟ୍ ହେବାରେ କୌଣସି ସାମ୍ବିଧାନିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ନାହିଁ।
ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ କହିଲେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିର ହୃଦସ୍ପନ୍ଦନ। ୪୦୩ ବିଧାନସଭା ଆସନ, କୋଟି କୋଟି ଭୋଟର ଏବଂ ବିଶାଳ ଭୌଗୋଳିକ କ୍ଷେତ୍ର। ଏତେ ବଡ଼ ରାଜ୍ୟରେ ନିର୍ବାଚନ ପରିଚାଳନା କରିବା ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ୍।
ପୂର୍ବରୁ ଆମେ ଦେଖିଛୁ ୟୁପିରେ ୭ଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଭୋଟ୍ ହୋଇଛି। କିନ୍ତୁ ଏଥର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି— ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସଂଖ୍ୟା କମିବ କି?
ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ନିକଟ ଅତୀତରେ ବିହାର ଏବଂ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ନିର୍ବାଚନରେ କିଛି ନୂଆ ଉଦାହରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ପୂର୍ବରୁ ଅନେକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ମତଦାନ ହେଉଥିଲା, ସେଠାରେ ସୁରକ୍ଷା ବାହିନୀର ସୁବିନିଯୋଗ ଏବଂ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସର ସଠିକ୍ ପରିଚାଳନା କରି ଫେଜ୍ ସଂଖ୍ୟା କମାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଯଦି ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ୟୁପିରେ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସଂଖ୍ୟା କମ୍ କରନ୍ତି, ତେବେ ଫେବୃଆରୀ ମାସର ଆରମ୍ଭରୁ କିମ୍ବା ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ପ୍ରଥମ ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଶେଷ ହୋଇପାରିବ। ଏଥିପାଇଁ ଆୟୋଗଙ୍କୁ ଜାନୁଆରୀ ମାସରେ ହିଁ ନିର୍ବାଚନ ତାରିଖ ଘୋଷଣା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଆଉ ତାରିଖ ଘୋଷଣା ହେବା ମାତ୍ରେ ଲାଗୁ ହୋଇଯିବ ‘ଆଦର୍ଶ ଆଚରଣ ବିଧି’ ବା ମଡେଲ୍ କୋଡ୍ ଅଫ୍ କଣ୍ଡକ୍ଟ।
କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି— କେବଳ ସୁରକ୍ଷା ବାହିନୀ ହିଁ କ’ଣ ନିର୍ବାଚନର ଏକମାତ୍ର ଫ୍ୟାକ୍ଟର? ନା! ଏଥର ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଆଉ ଏକ ବିରାଟ ପ୍ରଶାସନିକ ଆହ୍ୱାନ ଆସି ଠିଆ ହୋଇଛି, ଯାହା ବିଷୟରେ ଖୁବ୍ କମ୍ ଲୋକ ଆଲୋଚନା କରୁଛନ୍ତି। ତାହା ହେଉଛି— ଦେଶର ଜନଗଣନା (Census) ଏବଂ ନିର୍ବାଚନର ଟାଇମିଂ କ୍ଲାସ୍!
ଭାରତରେ ନିର୍ବାଚନ କରାଇବା ପାଇଁ କାହାର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼େ? ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ, ବିଶେଷ କରି ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷକ, ରାଜସ୍ୱ କର୍ମଚାରୀ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସନ।
ଅନ୍ୟପଟେ, ଭାରତରେ ଜନଗଣନା କରାଇବା ପାଇଁ କାହାର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼େ? ପୁଣି ସେହି ସମାନ କର୍ମଚାରୀ— ସେହି ଶିକ୍ଷକ ଏବଂ ସରକାରୀ ବାବୁମାନେ ହିଁ ଏନ୍ୟୁମେରେଟର୍ ଭାବେ ଘରକୁ ଘର ଯାଇ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି।
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଦେଶରେ ଜନଗଣନା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ ଯୋଜନା କରିଛନ୍ତି। ଯଦି ଫେବୃଆରୀ-ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ୫ଟି ରାଜ୍ୟରେ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଜନଗଣନା ଚାଲିବ ଏବଂ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଭୋଟ୍ ମଧ୍ୟ ହେବ, ତେବେ ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷକମାନେ କେଉଁ କାମ କରିବେ?
ସେମାନେ ନିର୍ବାଚନ ବୁଥ୍ରେ ଡିଉଟି କରିବେ ନା ଘରକୁ ଘର ବୁଲି ଜନଗଣନା ଫର୍ମ ପୂରଣ କରିବେ? ଏହା ଏକ ବିରାଟ ‘ଲଜିଷ୍ଟିକାଲ୍ କ୍ରାଇସିସ୍’ ବା ପ୍ରଶାସନିକ ସଙ୍କଟ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାନ୍ତା।
ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏକ ବହୁତ ବଡ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ନୂଆ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମା ଅନୁସାରେ:
- ଜନଗଣନାର ସମୟ ଆଗୁଆ କରାଗଲା: ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ, ପଞ୍ଜାବ, ଗୋଆ ଏବଂ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକରେ ବରଫପାତ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେହି ସବୁ ସ୍ଥାନରେ ଜନଗଣନାର ଜନସଂଖ୍ୟା ଗଣନା ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ ଆଗୁଆ କରାଯାଇଛି।
- ଏହି କାମ ୧ ଡିସେମ୍ବର ରୁ ୪ ଜାନୁଆରୀ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରାଯିବ। ଏବଂ ଏହାର ରେଫରେନ୍ସ ତାରିଖ ଭାବେ ୫ ଜାନୁଆରୀକୁ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଛି।
- ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ଜାନୁଆରୀ ପ୍ରଥମ ସପ୍ତାହ ସୁଦ୍ଧା ଏହି ଚାରୋଟି ରାଜ୍ୟରେ ଜନଗଣନାର ମୁଖ୍ୟ କାମ ଶେଷ ହୋଇଯିବ!
- ଏହାଫଳରେ, ଜାନୁଆରୀ ମାସରୁ ଯେତେବେଳେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ନିର୍ବାଚନ ତାରିଖ ଘୋଷଣା କରିବେ, ସେତେବେଳେ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ ଓ ଶିକ୍ଷକମାନେ ଜନଗଣନା କାର୍ଯ୍ୟରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତ ଥିବେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନିର୍ବାଚନ ଡିଉଟିରେ ନିୟୋଜିତ କରାଯାଇ ପାରିବ।
କିନ୍ତୁ ପଞ୍ଚମ ରାଜ୍ୟ ମଣିପୁର କ୍ଷେତ୍ରରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏକ ଭିନ୍ନ ରଣନୀତି ଆପଣେଇଛନ୍ତି। ମଣିପୁରର ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସ୍ଥିତି ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ସେଠାରେ ଜନଗଣନାର ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଅର୍ଥାତ୍ ହାଉସ୍-ଲିଷ୍ଟିଂ କୁ ସାମୟିକ ଭାବେ ସ୍ଥଗିତ ବା ଟାଳି ଦିଆଯାଇଛି। ଅର୍ଥାତ୍ ମଣିପୁରରେ ବର୍ତ୍ତମାନ କେବଳ ଶାନ୍ତିଶୃଙ୍ଖଳା ଏବଂ ନିର୍ବାଚନ ଉପରେ ହିଁ ପ୍ରଶାସନ ଫୋକସ୍ ରଖିବ।
ଏହାକୁ ହିଁ କୁହାଯାଏ ସୁଚିନ୍ତିତ ପ୍ରଶାସନିକ ଯୋଜନା। ଯେଉଁଠି ନିର୍ବାଚନ ଏବଂ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ବିବାଦ ନ ଉପୁଜିବ।
ଏବେ ଆସିବା ଏହି ରିପୋର୍ଟର ସବୁଠାରୁ ଚମକାଇ ଦେବା ଭଳି ତଥ୍ୟ ଉପରକୁ। ଯାହାକୁ ନେଇ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ରାଜନୈତିକ ମହଲରେ ବଡ଼ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେବା ନିଶ୍ଚିତ।
ସାଧାରଣତଃ ଆମେ ଜାଣୁ ଯେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଜନସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିବା ସହ ନୂଆ ଯୁବକ-ଯୁବତୀମାନେ ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ସାମିଲ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଭୋଟର ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିଥାଏ। କିନ୍ତୁ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ଏହି ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ଯେଉଁ ସ୍ପେଶାଲ ସମରି ରିଭିଜନ୍ କରିଛନ୍ତି, ତାର ରିପୋର୍ଟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରିଛି!
ଚାଲନ୍ତୁ ଦେଖିବା କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ କ’ଣ ହୋଇଛି:
- ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ: SIR ପ୍ରକ୍ରିୟା ଶେଷ ହେବା ପରେ ୟୁପିରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭୋଟର ସଂଖ୍ୟା ହୋଇଛି ପ୍ରାୟ ୧୩.୪ କୋଟି। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ହେଉଛି, ପୂର୍ବ ତୁଳନାରେ ଏଠାରେ ଭୋଟର ସଂଖ୍ୟାରେ ୧୩.୨ ପ୍ରତିଶତର ହ୍ରାସ ଘଟିଛି!
- ଗୋଆ: ଗୋଆରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ମୋଟ ଭୋଟର ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୧୦.୬ ଲକ୍ଷ। ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଭୋଟର ସଂଖ୍ୟାରେ ୧୦.୨ ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି।
- ମଣିପୁର: ମଣିପୁରରେ ଭୋଟର ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୧୯.୩ ଲକ୍ଷ ହୋଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ୭.୬ ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି।
- ସେପଟେ ପଞ୍ଜାବ ଏବଂ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡରେ ବର୍ତ୍ତମାନ SIR ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚାଲୁ ରହିଛି ଏବଂ ଆଗାମୀ କିଛି ମାସ ମଧ୍ୟରେ ସେଠାକାର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଭୋଟର ତାଲିକା ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ପାଇବ।
ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି— ଭୋଟର ସଂଖ୍ୟା ଏତେ ମାତ୍ରାରେ କମିଲା କାହିଁକି? ୟୁପି ଭଳି ରାଜ୍ୟରେ ୧୩ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ଭୋଟର କମିବା କୌଣସି ଛୋଟ କଥା ନୁହେଁ।
ନିର୍ବାଚନ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ସୂତ୍ରରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ, ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ଏଥର ଭୋଟର ତାଲିକାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଡିଜିଟାଲ୍ ଏବଂ ତ୍ରୁଟିମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ବଡ଼ ଧରଣର ସଫେଇ ଅଭିଯାନ ଚଳାଇଥିଲେ:
- ନକଲି ବା ଡୁପ୍ଲିକେଟ୍ ଭୋଟର: ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଗାଁରେ ମଧ୍ୟ ଭୋଟର ଥିଲେ ଏବଂ ସହରକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ବି ନିଜ ନାମ ପଞ୍ଜୀକୃତ କରିଥିଲେ। ଡିଜିଟାଲ୍ ଯାଞ୍ଚ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦୋହରା ନାମଗୁଡ଼ିକୁ କାଟି ଦିଆଯାଇଛି।
- ମୃତ ଭୋଟର: ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ନାମ ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ରହିଯାଉଥିଲା, ଯାହାକୁ ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ଯାଞ୍ଚ କରି ହଟାଯାଇଛି।
- ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ଲୋକ: ଯେଉଁମାନେ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟକୁ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ନାମ ପୁରୁଣା ସ୍ଥାନରୁ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଇଛି।
ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି— ଭୋଟର ସଂଖ୍ୟା କମିଛି ସତ, କିନ୍ତୁ ଭୋଟର ତାଲିକା ଏବେ ଅଧିକ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଏବଂ ନିର୍ଭୁଲ ହୋଇଛି। ଆଉ ଏହି ତିନୋଟି ରାଜ୍ୟରେ ଯେହେତୁ SIR କାମ ସରିସାରିଛି, ତେଣୁ ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ଆଉ କୌଣସି ବାର୍ଷିକ ସମରି ରିଭିଜନ୍ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ନାହିଁ। ଅର୍ଥାତ୍ ଏହି ଭୋଟର ତାଲିକା ଆଧାରରେ ହିଁ ନିର୍ବାଚନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ।
ଏହି ୫ଟି ରାଜ୍ୟର ନିର୍ବାଚନ କାହିଁକି ଏତେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ? କାହିଁକି ସମଗ୍ର ଦେଶର ନଜର ଏହି ଫେବୃଆରୀ-ମାର୍ଚ୍ଚ ଉପରେ ରହିବ?
- ପ୍ରଥମତଃ, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ: ଯୋଗୀ ଆଦିତ୍ୟନାଥ ସରକାରଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ବିରାଟ ପରୀକ୍ଷା। ଅନ୍ୟପଟେ ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟି, କଂଗ୍ରେସ ଏବଂ ବିଏସପି ପାଇଁ ନିଜର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଲଢ଼େଇ। ଦିଲ୍ଲୀର ରାସ୍ତା ୟୁପି ଦେଇ ଯାଏ ବୋଲି ଯେଉଁ କଥା କୁହାଯାଏ, ତାର ପ୍ରମାଣ ଏହି ନିର୍ବାଚନରେ ମିଳିବ।
- ଦ୍ୱିତୀୟତଃ, ପଞ୍ଜାବ: ଆମ୍ ଆଦମୀ ପାର୍ଟି ସେଠାରେ କ୍ଷମତାରେ ଅଛି। କଂଗ୍ରେସ, ବିଜେପି ଏବଂ ଶିରୋମଣି ଅକାଳୀ ଦଳ ପାଇଁ ପଞ୍ଜାବକୁ ପୁଣି ଥରେ ନିଜ ଦଖଲକୁ ନେବା ଏକ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ୍।
- ତୃତୀୟତଃ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ଏବଂ ଗୋଆ: ଉଭୟ ରାଜ୍ୟରେ କ୍ଷମତାସୀନ ଦଳ ପାଇଁ ନିଜ ଗଡ଼ ରକ୍ଷା କରିବା ସହ ବିରୋଧୀଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ଷମତା ହାସଲର ସୁଯୋଗ।
- ଚତୁର୍ଥତଃ, ମଣିପୁର: ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବର ଏହି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ରାଜ୍ୟରେ ବିଗତ ଦିନରେ ଘଟିଥିବା ଘଟଣାବଳୀ ପରେ, ସେଠାରେ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବଂ ନୂତନ ସରକାର ଗଠନ ସମଗ୍ର ଦେଶ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ବାର୍ତ୍ତା ବହନ କରିବ।
ତେଣୁ ଜାନୁଆରୀ ମାସରେ ଯେତେବେଳେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ପ୍ରେସ୍ କନଫରେନ୍ସ କରି ତାରିଖ ଘୋଷଣା କରିବେ, ସେବେଠାରୁ ଦେଶର ରାଜନୈତିକ ତାପମାତ୍ରା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ତରକୁ ଚାଲିଯିବ। ପ୍ରଚାର ମଇଦାନ କମ୍ପିବ, ନୂଆ ମେଣ୍ଟ ହେବ, ଆଉ ଜନତା ନିଜର ନେତା ବାଛିବେ।
ସମୁଦାୟ ଚିତ୍ରକୁ ଦେଖିଲେ ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ— କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଜନଗଣନାର ତାରିଖ ବଦଳାଇ ପ୍ରଶାସନିକ ରାସ୍ତା ସଫା କରିଦେଇଛନ୍ତି। ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ଭୋଟର ତାଲିକାକୁ ସଂଶୋଧନ କରି ପ୍ରସ୍ତୁତି ଶେଷ କରିଛନ୍ତି। ଆଉ ଏବେ କେବଳ ଅପେକ୍ଷା ରହିଲା ବିଧିବଦ୍ଧ ନିର୍ବାଚନ ତାରିଖ ଘୋଷଣାର।
