ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଏକ ଖବର ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖିଥିବେ—ଦୁବାଇରେ ରହୁଥିବା ଜଣେ ଭାରତୀୟ ବ୍ୟବସାୟୀ, ଯିଏ କି ‘ଆବ୍ରେକୋ ଗ୍ରୁପ୍ ଅଫ୍ କମ୍ପାନିଜ୍’ର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ତଥା ସିଇଓ, ମହମ୍ମଦ ଶାଜୀ। ସେ ତାଙ୍କ କମ୍ପାନିର ୨୩ ଜଣ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ଦିଲ୍ଲୀ ପଠାଇଛନ୍ତି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିକ୍ଷୋଭରେ ଭାଗ ନେବା ପାଇଁ। କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ, ସେମାନଙ୍କର ବିମାନ ଟିକେଟ୍, ରହିବା, ଖାଇବା ଏବଂ ଆନ୍ଦୋଳନ ଚାଲିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଖର୍ଚ୍ଚ ସେ ନିଜେ ବହନ କରିଛନ୍ତି।
ଦୁବାଇରେ ବସି ଜଣେ ବ୍ୟବସାୟୀ ଭାରତର ରାଜଧାନୀରେ ଚାଲିଥିବା ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଦେଉଛନ୍ତି କାହିଁକି? କେରଳର ଜଣେ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କର ଦିଲ୍ଲୀର ରାସ୍ତାରେ ଚାଲିଥିବା ପ୍ରତିବାଦ ସହିତ ଏପରି କ’ଣ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି ଯେ ସେ ନିଜ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ କାମ ଛାଡ଼ି ଏହି କାମରେ ଲଗାଇଛନ୍ତି? ଆମେ ଏହାର ଗୁପ୍ତ ସତ୍ୟ, ରାଜନୈତିକ ଲାଭ ଏବଂ ଏହାର ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ସମ୍ପର୍କରେ ପର୍ଯ୍ୟାଲୋଚନା କରିବୁ।
ଯେତେବେଳେ ଦୁବାଇରୁ କିଛି ମାଲୟାଲୀ କର୍ମଚାରୀ ଦିଲ୍ଲୀର ଜନ୍ତରମନ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ସେମାନେ ସେଠାରେ ଚାଲିଥିବା ପ୍ରତିବାଦରେ ଯୋଗ ଦିଅନ୍ତି। ଏହି ଘଟଣା ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ଭାଇରାଲ୍ ହେବା ପରେ, ସାମ୍ନାକୁ ଆସେ ଯେ ଏହି ସମସ୍ତ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ଦୁବାଇରୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବରେ ପଠାଇଛନ୍ତି ‘ଆବ୍ରେକୋ ଗ୍ରୁପ୍’ର ମାଲିକ ମହମ୍ମଦ ଶାଜୀ।
ଶାଜୀ ଜଣେ କେରଳର ବାସିନ୍ଦା। କିନ୍ତୁ ସେ ଦୁବାଇରେ ବ୍ୟବସାୟ କରନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରଶ୍ନ ଏହା ଉଠୁଛି ଯେ, ଜଣେ ବିଦେଶରେ ବ୍ୟବସାୟ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କାହିଁକି ଭାରତର କୌଣସି ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ପ୍ରତିବାଦ କିମ୍ବା ଆନ୍ଦୋଳନ ପାଇଁ ନିଜ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାୟୋଜିତ କରୁଛନ୍ତି?
ଆମ ଦେଶରେ ଶ୍ରମିକ ଆନ୍ଦୋଳନ, ଛାତ୍ର ଆନ୍ଦୋଳନ କିମ୍ବା ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିବାଦ ସବୁବେଳେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସ୍ୱତଃସ୍ଫୁର୍ତ୍ତ ଭାବନା ଉପରେ ଆଧାରିତ ବୋଲି ଦାବି କରାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ବିଦେଶରୁ ଟଙ୍କା ଏବଂ ସମ୍ବଳ ଲଗାଇ ଲୋକଙ୍କୁ ଭଡ଼ାରେ କିମ୍ବା କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ଖର୍ଚ୍ଚ ଦେଇ ଆନ୍ଦୋଳନସ୍ଥଳକୁ ପଠାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ତାହାକୁ କ’ଣ ଆଉ ‘ସ୍ୱତଃସ୍ଫୁର୍ତ୍ତ ଜନଆନ୍ଦୋଳନ’ କୁହାଯାଇପାରିବ? କେବେବି ନାହିଁ।
ଏହା କେବଳ ଗୋଟିଏ ଘଟଣା ନୁହେଁ। ଏହା ପଛରେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ଗୁପ୍ତ ରଣନୀତି କାମ କରୁଛି ବୋଲି ଅନେକ ରାଜନୈତିକ ବିଶ୍ଳେଷକ ମତ ଦେଉଛନ୍ତି। ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (ବିଜେପି) ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଂଗଠନ ଏହି ଘଟଣାର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ତଦନ୍ତ ଦାବି କରିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ‘ବିଦେଶୀ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀ’ କିମ୍ବା ପ୍ରାୟୋଜିତ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କ ପଛରେ କେଉଁ ଶକ୍ତି କାମ କରୁଛି?
କେବଳ ଏତିକି ନୁହେଁ, ଏହି ମାମଲାରେ ଆହୁରି ଅନେକ ରହସ୍ୟ ରହିଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଦୁବାଇରୁ କେବଳ ଲୋକ ପଠାଯାଉନାହିଁ, ବରଂ ବ୍ୟାପକ ପରିମାଣରେ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ମଧ୍ୟ ପଠାଯାଉଛି। ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ଦୁବାଇରୁ ପ୍ରାୟ ୨୦୦୦ ଖାଦ୍ୟ ପାର୍ସଲ୍ ଏକାଠି ପଠାଯିବାର ଘଟଣା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି, ଏବଂ ଏହା ଗୋଟିଏ କି ଦୁଇଥର ନୁହେଁ, ବରଂ କ୍ରମଗତ ଭାବରେ ଆଠଥର କରାଯାଇଛି।
ବର୍ତ୍ତମାନ ଆପଣ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ—ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ଦୁବାଇରୁ ଦିଲ୍ଲୀକୁ ୨୦୦୦ ଖାଦ୍ୟ ପାର୍ସଲ୍! ଏହାର ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ, ଏହାର ଖର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ ଏହାର ପରିଚାଳନା କିଏ କରୁଛି? ଏହାର କୌଣସି ସାଧାରଣ ମାନବୀୟ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଥାଇପାରେ କି? କୌଣସି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି କାହିଁକି ହଜାର ହଜାର କିଲୋମିଟର ଦୂରରୁ ଏଭଳି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବ?
ଏହାର ତଦନ୍ତ ଯେତେବେଳେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛି, ସେତେବେଳେ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଉଛି ଯେ ଭାରତ ଭିତରେ ଚାଲିଥିବା ବିଭିନ୍ନ ବିବାଦୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଏବଂ ଆନ୍ଦୋଳନଗୁଡ଼ିକୁ ଜାଣିଶୁଣି ଜୀବନ୍ତ ରଖିବା ପାଇଁ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଭାରତର ପ୍ରତିଛବିକୁ କ୍ଷୁଣ୍ଣ କରିବା ପାଇଁ ବିଦେଶୀ ମାଟିରୁ ଏପରି ପାଣ୍ଠି ଓ ସମର୍ଥନ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଉଛି। କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟର କଥା, ଆମ ଦେଶର କିଛି ଲୋକ ଏହି ବାହ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କର ମୋହରା ସାଜି ନିଜ ଦେଶର ଶାନ୍ତି ଏବଂ ସମାଜକୁ ଅସ୍ଥିର କରିବାରେ ଲାଗିଛନ୍ତି।
ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନଗୁଡ଼ିକରେ ଯାହା ସବୁ ଘଟୁଛି, ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଏବଂ ହୃଦୟବିଦାରକ। ଯେଉଁ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଆଜି ଆଉ ଏହି ଦୁନିଆରେ ନାହାଁନ୍ତି—ଯେଉଁମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ପରୀକ୍ଷା (ଯେପରିକି NEET) ର ଚାପରେ ବା ଅନ୍ୟ କାରଣରୁ ନିଜର ଜୀବନ ହାରିଛନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କର ଫଟୋକୁ ନେଇ ଆନ୍ଦୋଳନସ୍ଥଳରେ କିପରି ରାଜନୀତି କରାଯାଉଛି, ତାହା ଆପଣମାନେ ସେହି ଭିଡିଓରେ ଦେଖିଥିବେ।
ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଆନ୍ଦୋଳନସ୍ଥଳରେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି କହୁଛନ୍ତି ଯେ କିପରି ସେହି ମୃତ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କର ଫଟୋଗୁଡ଼ିକୁ ତଳେ ଫିଙ୍ଗି ଦିଆଯାଇଛି କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କର ବଳିଦାନକୁ ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି। କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତ କଥା କ’ଣ? ପ୍ରକୃତ କଥା ହେଲା, ଯେଉଁମାନେ ଏହି ପିଲାମାନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁକୁ ନେଇ ରାଜନୈତିକ ରୁଟି ସେକୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରକୃତରେ ସେହି ପିଲାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କୌଣସି ଦରଦ ନାହିଁ।
ଯେତେବେଳେ ଆନ୍ଦୋଳନ ସରିଯାଏ କିମ୍ବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହାସଲ ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ସେହି ହୋଟେଲଗୁଡ଼ିକରେ କିପରି ଆନନ୍ଦ ଉତ୍ସବ କରାଯାଏ, ଗୀତ ବଜାଇ ନାଚଗାନ କରାଯାଏ, ତାହା ମଧ୍ୟ ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଭିଡିଓରେ ଆପଣ ଦେଖିଥିବେ—ଆନ୍ଦୋଳନ ସରିବା ପରେ କିପରି ଲୋକମାନେ ହୋଟେଲ ଭିତରେ ବିଭିନ୍ନ ଗୀତରେ ନାଚୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଉଲ୍ଲସିତ ହେଉଛନ୍ତି। ଏହା କ’ଣ କୌଣସି ଗମ୍ଭୀର ସାମାଜିକ ସମସ୍ୟା ପାଇଁ ପ୍ରତିବାଦ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଆଚରଣ ହୋଇପାରେ? କେବେ ବି ନାହିଁ! ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପ୍ରମାଣ କରୁଛି ଯେ ଏହା ଏକ ପୂର୍ବ-ପରିକଳ୍ପିତ ନାଟକ, ଯାହାକୁ ଅଭିନୟ କରାଯାଉଛି।
ଆମକୁ ଏଠାରେ ଗୋଟିଏ କଥା ବୁଝିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଆଜି ଭାରତ ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ଏକ ଆର୍ଥିକ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ମହାଶକ୍ତି ଭାବରେ ଉଭା ହେଉଛି। ଭାରତର ପ୍ରଗତିକୁ ଦେଖି କିଛି ବାହ୍ୟ ଶକ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ଥାନୀୟ ଏଜେଣ୍ଟମାନେ ସବୁବେଳେ ଚିନ୍ତିତ। ସେମାନେ ଚାହାଁନ୍ତି ଯେ ଭାରତ ଭିତରେ ସର୍ବଦା ଅସ୍ଥିରତା ଲାଗିରହୁ, ଲୋକମାନେ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଲଢ଼ୁଥାଆନ୍ତୁ ଏବଂ ଦେଶର ବିକାଶ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେଉ।
ଚୀନ୍ କିମ୍ବା ପାକିସ୍ତାନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେଶ କେବେବି ସିଧାସଳଖ ନିଜର ଲୋକଙ୍କୁ ପଠାଇ ଦଙ୍ଗା କରାନ୍ତି ନାହିଁ। ସେମାନେ ଏପରି ମଧ୍ୟସ୍ଥ ବ୍ୟକ୍ତି, ବ୍ୟବସାୟୀ ଏବଂ ଏନଜିଓ (NGO) ଜରିଆରେ ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାନ୍ତି, ଯାହାଫଳରେ ସାଧାରଣ ଜନତା ଭାବନ୍ତି ଯେ ଏହା ଭିତରର ସମସ୍ୟା। କିନ୍ତୁ ଏହାର ମୂଳ ସୂତା କେଉଁଠି ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ଥାଏ।
ଯଦି ଆପଣ ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣାକୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିବେ, ତେବେ ଆପଣ ବୁଝିପାରିବେ ଯେ କିପରି ଆମ ଦେଶର ସରଳପ୍ରାଣ ଲୋକଙ୍କ ଭାବନାକୁ ବ୍ୟବହାର କରି କିଛି ଲୋକ ନିଜର ସ୍ୱାର୍ଥ ହାସଲ କରୁଛନ୍ତି। ଆଜି ଯଦି ଆମେ ଏହି କୁଚକ୍ରକୁ ନ ବୁଝିବା, ତେବେ ଆମର ସଭ୍ୟତା, ଆମର ଗଣତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଆମର ଦେଶର ଅଖଣ୍ଡତା ପ୍ରତି ଏକ ବଡ଼ ବିପଦ ଆସିପାରେ।
also read
