ପାକିସ୍ତାନର ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ଥିତି ବର୍ତ୍ତମାନ ଏକ ଭୟଙ୍କର ସଙ୍କଟ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି। ଦେଶର ବଢ଼ୁଥିବା ଋଣ, ବିଦେଶୀ ସହାୟତା ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ଓ ଅସ୍ଥିର ରାଜନୈତିକ ପରିସ୍ଥିତି ନେଇ ନିଜେ ପାକିସ୍ତାନର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶହବାଜ ଶରିଫ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି । ସେ ଏକ ସାର୍ବଜନୀନ ମଞ୍ଚରେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, “ଏଭଳି ଭାବେ ଚାଲିଲେ ପାକିସ୍ତାନ ନିଜର ଇଜ୍ଜତ ଓ ସ୍ୱାଧୀନତା ହରାଇ ଏକ ‘ଗୁଲାମ ଦେଶ’ ହୋଇଯିବ । ଶହବାଜ ଶରିଫଙ୍କ ଏହି ବକ୍ତବ୍ୟ ପରେ ପାକିସ୍ତାନର ରାଜନୀତି ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୀବ୍ର ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି । ତେବେ ପାକିସ୍ତାନ କାହିଁକି ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ପହଞ୍ଚିଛି?
୧. ବିଦେଶୀ ଋଣର ଭୟଙ୍କର ଭାର
ପାକିସ୍ତାନ ଆଜି ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର ବିଦେଶୀ ଋଣରେ ଡୁବି ରହିଛି। IMF, ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାଙ୍କ, ଚୀନ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେଶଙ୍କ ଉପରେ ଅତ୍ୟଧିକ ନିର୍ଭରତା ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଦେଇଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଋଣ ସହିତ କଠିନ ସର୍ତ୍ତ ଲାଗୁ ହେଉଥିବାରୁ ପାକିସ୍ତାନ ନିଜେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର କ୍ଷମତା ହରାଉଛି।
୨. IMFର କଠୋର ସର୍ତ୍ତ
IMFରୁ ବେଲଆଉଟ୍ ପ୍ୟାକେଜ୍ ପାଇବା ପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନକୁ ବିଦ୍ୟୁତ, ଇନ୍ଧନ ଓ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ସାମଗ୍ରୀର ଦାମ ବଢ଼ାଇବାକୁ ପଡ଼ୁଛି। ଏହାର ସିଧା ପ୍ରଭାବ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ୁଛି। ମହଙ୍ଗାଇ ଏତେ ବଢ଼ିଯାଇଛି ଯେ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଇବେଳା ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଡ଼ କରିବା ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟକର ହେଉଛି।
୩. ଚୀନ ଉପରେ ଅତ୍ୟଧିକ ନିର୍ଭରତା
CPEC (China-Pakistan Economic Corridor) ନାଁରେ ପାକିସ୍ତାନ ଚୀନଠାରୁ ବଡ଼ ପରିମାଣର ଋଣ ନେଇଛି। ଏହି ଋଣ ଫେରସ୍ତ କରିବାରେ ବିଫଳ ହେଲେ ପାକିସ୍ତାନକୁ ନିଜର ବନ୍ଦର, ପ୍ରକଳ୍ପ କିମ୍ବା ସମ୍ପଦ ଉପରେ ଚୀନର ପ୍ରଭାବ ମାନିବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ। ଏହାକୁ ନେଇ ଦେଶର ସ୍ୱାଧୀନତା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି।
୪. ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତା ଓ ସେନାର ପ୍ରଭାବ
ପାକିସ୍ତାନରେ ବାରମ୍ବାର ସରକାର ପରିବର୍ତ୍ତନ, ସେନାର ରାଜନୀତିରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଓ ଲୋକତାନ୍ତ୍ରିକ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ଦୁର୍ବଳତା ଦେଶକୁ ଆଉ ଅଧିକ ଅସ୍ଥିର କରିଛି। ଏହାର ଫଳରେ ବିଦେଶୀ ନିବେଶକମାନେ ପାକିସ୍ତାନରୁ ଦୂରେଇ ଯାଉଛନ୍ତି।
୫. ଅର୍ଥନୈତିକ ସଂସ୍କାରର ଅଭାବ
ବର୍ଷରୁ ବର୍ଷ ଧରି ପାକିସ୍ତାନରେ କୌଣସି ଦୃଢ଼ ଅର୍ଥନୈତିକ ସଂସ୍କାର ହୋଇନାହିଁ। କର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦୁର୍ବଳ, ଦୁର୍ନୀତି ବ୍ୟାପକ ଓ ଶିଳ୍ପ ଉନ୍ନତି ଅଟକି ରହିଛି। ଏହି ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ଦେଶକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ କଙ୍ଗାଳ କରିଦେଇଛି।
ଶହବାଜ ଶରିଫଙ୍କ “ଇଜ୍ଜତ ହାରାଇବା” ବକ୍ତବ୍ୟ ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ଏକ ସତର୍କ ସଙ୍କେତ। ଯଦି ସମୟରେ ସଠିକ୍ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଏ ନାହିଁ, ତେବେ ପାକିସ୍ତାନ ସତରେ ଆର୍ଥିକ ଓ ରାଜନୈତିକ ଭାବେ ଅନ୍ୟ ଦେଶମାନଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ହୋଇ “ଗୁଲାମ” ଭଳି ସ୍ଥିତିକୁ ପହଞ୍ଚିପାରେ।
