“ଭାରତର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଓ ମହାକାଶ ଗବେଷଣାରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା ନୂଆ ଇତିହାସ। ଆଞ୍ଚଳିକ ନବସୃଜନ ଓ ବେସରକାରୀ ମହାକାଶ ସଂସ୍ଥା ‘D-Propulse’ ପକ୍ଷରୁ ସେମି-କ୍ରାୟୋଜେନିକ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଆଧାରିତ ‘ରୋଟେଟିଂ ଡେଟୋନେସନ୍ ଇଞ୍ଜିନ୍’ର TRL-5 ସ୍ତରୀୟ ସଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ ଶେଷ।”
ଭାରତୀୟ ମହାକାଶ ଗବେଷଣା ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ବିରାଟ ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ ସଫଳତା ହାସଲ ହୋଇଛି। ଭାରତୀୟ ଆରୋସ୍ପେସ୍ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ ‘D-Propulse’ ନିଜର ଆଧୁନିକ ୫ kN (କିଲୋନ୍ୟୁଟନ୍) ଥ୍ରଷ୍ଟ କ୍ଷମତାସମ୍ପନ୍ନ ‘ରୋଟେଟିଂ ଡେଟୋନେସନ୍ ଇଞ୍ଜିନ୍’ (Rotating Detonation Engine – RDE) ର ସଫଳ ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ ପରୀକ୍ଷଣ ସମ୍ପନ୍ନ କରିଛି। ଏହି ପରୀକ୍ଷଣଟି ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ପ୍ରସ୍ତୁତି ସ୍ତର-୫ (TRL-5) କୁ ସଫଳତାର ସହ ହାସଲ କରିବା ସହ ଦେଶର ବେସରକାରୀ ମହାକାଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ନୂତନ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ସ୍ଥାପନ କରିଛି।
କ’ଣ ଏହି ‘ରୋଟେଟିଂ ଡେଟୋନେସନ୍ ଇଞ୍ଜିନ୍’ ?
ପାରମ୍ପରିକ ରୋକେଟ୍ ଇଞ୍ଜିନ୍ଗୁଡ଼ିକରେ ଜାଳେଣିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଦହନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ଜଳାଯାଇଥାଏ, ଯାହା ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଧୀର। କିନ୍ତୁ ‘ରୋଟେଟିଂ ଡେଟୋନେସନ୍ ଇଞ୍ଜିନ୍’ ରେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ବିସ୍ଫୋରଣ ତରଙ୍ଗ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଏ, ଯାହା ଗୋଲାକାର ଚାମ୍ବର ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଦ୍ରୁତ ବେଗରେ (ମାକ୍-୫ ରୁ ଅଧିକ) ଘୂରି ବୁଲିଥାଏ।
Thought I’ll give you guys a sneak peek. Here’s a video of one of the short duration runs conducted by @dpropulse with its air-breathing rotating detonation prototype at a government facility during July 21-22, 2026. 5 kN burn with reduced air mass flow and reduced fuel flow as… pic.twitter.com/wx6da8LWZ5
— Saurav Jha (@SJha1618) July 23, 2026
ଏହି ବିସ୍ଫୋରଣ ତରଙ୍ଗ ଅତ୍ୟଧିକ ଚାପ ଓ ଉତ୍ତାପ ସୃଷ୍ଟି କରି ରୋକେଟ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧକ୍କା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ। ଏହି ଆଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଯୋଗୁଁ:
କମ୍ ଜାଳେଣି ଖର୍ଚ୍ଚ : ପାରମ୍ପରିକ ଇଞ୍ଜିନ୍ ତୁଳନାରେ ଏହା ୧୫ ରୁ ୨୫% କମ୍ ଜାଳେଣି ବ୍ୟବହାର କରି ଅଧିକ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ କରିପାରେ।
ଓଜନ ହ୍ରାସ : ଇଞ୍ଜିନ୍ର ଆକାର ଓ ଓଜନ ବହୁତ ଛୋଟ ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ରୋକେଟ୍ର ପେଲୋଡ୍ କ୍ଷମତା (ଗ୍ରହଣ କ୍ଷମତା) ବୃଦ୍ଧି କରେ।
ମହାକାଶ ଯାତ୍ରାରେ ସ୍ୱଳ୍ପ ଖର୍ଚ୍ଚ : ଉପଗ୍ରହ ପ୍ରେରଣ ଏବଂ ପୁନଃବ୍ୟବହାରଯୋଗ୍ୟ ରୋକେଟ୍ଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ବୈଷୟିକ କୌଶଳ।
TRL-5 ସଫଳତାର ସାମ୍ବିଧାନିକ ଓ ବୈଷୟିକ ଗୁରୁତ୍ୱ
ମହାକାଶ ବିଜ୍ଞାନରେ TRL-5 (Technology Readiness Level 5) ସ୍ତର ହାସଲ କରିବାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା କେବଳ ପରୀକ୍ଷାଗାର ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନରହି ଏକ ବାସ୍ତବିକ ଓ ପ୍ରତିକୂଳ ପରିବେଶ ମଧ୍ୟରେ ନିଜର ସଫଳତା ସାବ୍ୟସ୍ତ କରିସାରିଛି। ‘D-Propulse’ ପକ୍ଷରୁ କରାଯାଇଥିବା ଏହି ୫ kN ଥ୍ରଷ୍ଟ ପରୀକ୍ଷଣରେ ଇଞ୍ଜିନ୍ଟି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ସ୍ଥିର ବିସ୍ଫୋରଣ ତରଙ୍ଗ ବଜାୟ ରଖିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲା।
ଭାରତରେ ଇସ୍ରୋ ସମେତ ବିଶ୍ୱର ଗଣନାଯୋଗ୍ୟ କେତେକ ମହାକାଶ ସଂସ୍ଥା (ଯେପରିକି NASA ଓ ରୋସକସମୋସ୍) ଏହି RDE ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଉପରେ ଗବେଷଣା ଚଳାଇଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଭାରତର ଏକ ନବୀନ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ ଏହି ସଫଳତା ହାସଲ କରିବା ଦେଶର ‘ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତ’ ଏବଂ ‘ସ୍ପେସ୍-ଟେକ୍’ କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ଏକ ବିରାଟ ସଫଳତା।
ଭବିଷ୍ୟତ ଯୋଜନା ଓ ଭାରତୀୟ ମହାକାଶ କ୍ଷେତ୍ର ଉପରେ ପ୍ରଭାବ
‘D-Propulse’ ର ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାହୀ ଅଧିକାରୀ ଏବଂ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଦଳ ଏହି ସଫଳତା ପରେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସେମାନଙ୍କର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି TRL-6 ଏବଂ TRL-7 ସ୍ତରକୁ ହାସଲ କରିବା, ଯେଉଁଥିରେ ଏହି ଇଞ୍ଜିନ୍କୁ ବାସ୍ତବ ରୋକେଟ୍ରେ ଖଞ୍ଜି ମହାକାଶକୁ ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ଭାବେ ପ୍ରେରଣ କରାଯିବ।
ଏହି ସଫଳତା ଦ୍ୱାରା ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଭାରତର ହାଇପରସୋନିକ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର , ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଉପଗ୍ରହ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ ଅଧିକ ଶସ୍ତା ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୋଇପାରିବ। ଭାରତୀୟ ମହାକାଶ ଗବେଷଣା ସଂସ୍ଥା ଏବଂ IN-SPACe ପକ୍ଷରୁ ଏହି ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଭୂୟସୀ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି। ବେସରକାରୀ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ଗୁଡ଼ିକର ଏଭଳି ବୈପ୍ଲବିକ ନବସୃଜନ ଭାରତକୁ ବିଶ୍ୱ ମହାକାଶ ବାଣିଜ୍ୟରେ ଏକ ଆଗଧାଡ଼ିର ରାଷ୍ଟ୍ର ଭାବେ ଗଢ଼ିତୋଳିବାରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବ।
