ପାକିସ୍ତାନକୁ ନେଇ ଆମେରିକାରେ ବଢୁଛି ଅବିଶ୍ୱାସ, Lindsey Grahamଙ୍କ କଡ଼ା ମତ ପରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ତୀବ୍ର
ଆମେରିକା-ଇରାନ ତଣାତଣି ମଧ୍ୟରେ ପାକିସ୍ତାନର ଭୂମିକାକୁ ନେଇ ୱାଶିଂଟନରେ ନୂଆ ରାଜନୈତିକ ଚର୍ଚ୍ଚା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଆମେରିକୀୟ ରିପବ୍ଲିକାନ୍ ସେନେଟର Lindsey Graham ପାକିସ୍ତାନ ଉପରେ ଖୋଲାଖୋଲି ଅବିଶ୍ୱାସ ପ୍ରକାଶ କରିବା ପରେ South Asia ଓ Middle East ର geopolitics ପୁଣି ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଆସିଛି।
କେତେକ ଆମେରିକୀୟ ରିପୋର୍ଟରେ ଦାବି କରାଯାଇଛି ଯେ, ଇରାନର କିଛି military aircraft ପାକିସ୍ତାନର Nur Khan Airbase ରେ ରଖାଯାଇଥିଲା। ଏହାକୁ ନେଇ ଆମେରିକାର ରାଜନୈତିକ ଓ ସୁରକ୍ଷା ମହଳରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି ଯେ, ପାକିସ୍ତାନ ସତରେ neutral mediator ଭାବେ କାମ କରୁଛି କି ନାହିଁ।
ଆମେରିକା-ଇରାନ ତଣାତଣି ମଧ୍ୟରେ ପାକିସ୍ତାନର ଭୂମିକା
Middle East ରେ ଆମେରିକା ଓ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ବଢୁଥିବା ସଂଘର୍ଷ ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି। Strait of Hormuz ରେ ତଣାତଣି, ତେଲ ଦର ବୃଦ୍ଧି ଓ military confrontation ର ଭୟ ମଧ୍ୟରେ ପାକିସ୍ତାନ ନିଜକୁ mediator ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲା।
ଇସ୍ଲାମାବାଦ ଦାବି କରିଥିଲା ଯେ, ସେମାନେ ଆମେରିକା ଓ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି ଆଲୋଚନାରେ ସହଯୋଗ କରିବେ। Trump administration ମଧ୍ୟ ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ପାକିସ୍ତାନକୁ ଏକ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି।
କିନ୍ତୁ ଏହି ସମୟରେ ଇରାନୀ military aircraft ପାକିସ୍ତାନର airbase ରେ ଥିବା ନେଇ ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବା ପରେ ନୂଆ ବିବାଦ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।
Lindsey Grahamଙ୍କ କଡ଼ା ଟିପ୍ପଣୀ
US Senate hearing ସମୟରେ Republican Senator Lindsey Graham Pentagon କୁ ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ। ସେ କହିଥିଲେ, ଯଦି ପାକିସ୍ତାନ ଇରାନର military aircraft କୁ ନିଜ base ରେ ରଖୁଛି, ତେବେ ସେ କିପରି neutral mediator ହୋଇପାରିବ।
ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଥିଲେ ଯେ, “ପାକିସ୍ତାନକୁ mediator ଭାବେ ପୁନଃବିଚାର କରିବା ଦରକାର” ଏବଂ “ମୁଁ ପାକିସ୍ତାନକୁ ଭରସା କରୁନି।”
ରାଜନୈତିକ ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ଟିପ୍ପଣୀ Washington establishment ଭିତରେ ପାକିସ୍ତାନ ପ୍ରତି ବଢୁଥିବା ସନ୍ଦେହର ସଙ୍କେତ।
ଇରାନୀ ବିମାନକୁ ନେଇ ବଢିଲା ସନ୍ଦେହ
କିଛି ଆମେରିକୀୟ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଇରାନର ଏକ RC-130 reconnaissance aircraft ମଧ୍ୟ ପାକିସ୍ତାନର airbase ରେ ଥିବା ଦାବି କରାଯାଇଛି। ଏହି aircraft ସାଧାରଣତଃ intelligence gathering ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
ଯଦିଓ ପାକିସ୍ତାନ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, aircraft ଗୁଡ଼ିକ negotiation ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଥିଲା, military shelter ପାଇଁ ନୁହେଁ।
କିନ୍ତୁ ଆମେରିକାର hawkish lobby ଏହି ବ୍ୟାଖ୍ୟାକୁ ନେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନୁହେଁ।
ପାକିସ୍ତାନର ‘ଦୁଇପଟିଆ ଖେଳ’ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା
ରାଜନୀତିକ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷକମାନଙ୍କ ମତରେ, ପାକିସ୍ତାନର ପୁରୁଣା କୂଟନୀତିକ ରଣନୀତି ହେଉଛି ଏକାସାଥିରେ ଅନେକ ଶକ୍ତିକେନ୍ଦ୍ର ସହ ସମ୍ପର୍କ ରଖିବା।
ଏକପଟେ ଆମେରିକା ସହ military relations, ଅନ୍ୟପଟେ China ସହ strategic partnership ଏବଂ ସେଇ ସମୟରେ Islamic world ମଧ୍ୟରେ ନିଜ image କୁ ରକ୍ଷା କରିବା—ଏହାକୁ Pakistan ର balancing strategy ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି।
ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ ମତରେ, ପାକିସ୍ତାନ ଖୋଲାଖୋଲି ଭାବରେ ଆମେରିକା ପକ୍ଷ ନେଲେ Iran, Turkey ଓ Qatar ଭଳି ଦେଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ କମିଯାଇପାରେ।
China factor କୁ ନେଇ ଆଉ ଚର୍ଚ୍ଚା
Senate hearing ସମୟରେ Lindsey Graham China କୁ ମଧ୍ୟ target କରିଥିଲେ। ସେ କହିଥିଲେ, China ଇରାନର ପ୍ରାୟ ୯୦ ଶତାଂଶ ତେଲ କିଣୁଛି ଏବଂ ଏହା ଇରାନ economy କୁ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିଛି।
ଏହାକୁ ନେଇ Washington ର କେତେକ ମହଳରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି ଯେ, China ଓ Pakistan ମିଶି Iran କୁ diplomatic ଓ economic breathing space ଦେଉଛନ୍ତି କି ନାହିଁ।
ଏହାପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି—ପାକିସ୍ତାନ ସତରେ America ର ally କି, ନା China-Iran bloc ର silent partner?
White House ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ମତଭେଦ?
Hearing ସମୟରେ US Defence Secretary Pete Hegseth ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସିଧାସଳଖ ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ଏଡ଼ାଇଥିବା ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି।
ରାଜନୀତିକ ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ କହୁଛନ୍ତି, White House ଭିତରେ ମଧ୍ୟ Pakistan କୁ ନେଇ ମତଭେଦ ଥାଇପାରେ। Trump administration ର କେତେକ ଲୋକ Pakistan କୁ useful mediator ଭାବୁଥିବାବେଳେ, hawkish Republicans ଏହାକୁ “double game” ବୋଲି କହୁଛନ୍ତି।
ଭାରତ ପାଇଁ କୂଟନୀତିକ ସୁଯୋଗ?
ଭାରତ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ପାକିସ୍ତାନକୁ unreliable partner ବୋଲି ଅଭିଯୋଗ କରୁଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମେରିକାର ରାଜନୀତିକ ମହଳରେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ସନ୍ଦେହ ଦେଖାଯାଉଥିବାରୁ ଏହା New Delhi ପାଇଁ କୂଟନୀତିକ ଲାଭ ହୋଇପାରେ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଉଛି।
ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ଯଦି Washington ର trust Pakistan ଉପରୁ କମିଯାଏ, ତେବେ Indo-US strategic partnership ଆହୁରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇପାରେ।
South Asia ର power balance ଉପରେ ପ୍ରଭାବ
ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ ମତରେ, ଯଦି Pakistan ଖୋଲାଖୋଲି ଭାବରେ Iran-China bloc ନିକଟକୁ ଯାଏ, ତେବେ South Asia ର power balance ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖିପାରେ।
ଏକପଟେ India-US-Israel alignment ଓ ଅନ୍ୟପଟେ China-Pakistan-Iran coordination ଭବିଷ୍ୟତର geopolitics କୁ ଆହୁରି ଜଟିଳ କରିପାରେ।
ଆଗକୁ କଣ?
ବର୍ତ୍ତମାନ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ଆମେରିକା Pakistan ଉପରେ କେମିତି ପଦକ୍ଷେପ ନେବ?
ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ ମତରେ, ଯଦି Washington ଏହାକୁ strategic betrayal ଭାବେ ଦେଖେ, ତେବେ sanctions, military cooperation reduction କିମ୍ବା diplomatic pressure ବଢିପାରେ।
ତେବେ Pakistan କହୁଛି ଯେ, ସେମାନେ ଶାନ୍ତି ଆଲୋଚନାରେ ସହଯୋଗ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ବିବାଦକୁ ଅତିରଞ୍ଜିତ କରାଯାଉଛି।
ଏବେ ଦେଖିବାକୁ ବାକି ରହିଲା, ଆଗାମୀ କିଛି ସପ୍ତାହରେ Washington-Islamabad ସମ୍ପର୍କ କେଉଁ ଦିଗକୁ ଯାଉଛି।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/bangladesh-is-burning-alert-signal-for-odisha/
ଜଳୁଛି ବାଂଲାଦେଶ; ଓଡ଼ିଶାକୁ ସତର୍କ ସଂକେତ || Bangladesh is burning; Alert signal for Odisha
