ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଧିକାରିକ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଜାରି ହୋଇନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ତା’ର ଆଗରୁ ହିଁ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତିକ ପରିଦୃଶ୍ୟ ଏବେଠାରୁ ଗରମ ହୋଇଉଠିଲାଣି। ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ହେବାକୁ ଥିବା ୪ଟି ରାଜ୍ୟସଭା ଆସନ ପାଇଁ ନିର୍ବାଚନ କେବଳ ସଂଖ୍ୟାବଳର ଖେଳ ନୁହେଁ; ଏହା ପଞ୍ଚାୟତ–ପୌର ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ରାଜ୍ୟର ୩ଟି ପ୍ରମୁଖ ଦଳ—ଶାସକ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି, ବିରୋଧୀ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ ଓ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ—ପାଇଁ ସାଂଗଠନିକ ଅସ୍ତିତ୍ୱ, ନେତୃତ୍ୱ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ରାଜନୀତିର ଦିଗ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରୁଥିବା ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରୀକ୍ଷା।
ଶାସକ ବିଜେପି ‘ମିଶନ–୩’—ଅର୍ଥାତ୍ ୪ଟି ମଧ୍ୟରୁ ୩ଟି ରାଜ୍ୟସଭା ଆସନ ହାସଲ—ନେଇ ଆଗେଇଯାଉଥିବାବେଳେ, ବିରୋଧୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଶେଷ ଓ ସବୁଠୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁଯୋଗ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜେଡିର ‘ସମଦୂରତ୍ୱ’ ରଣନୀତି ନିଜ ପାଇଁ କାଳ ପ୍ରମାଣିତ ହେବ, ନା କଂଗ୍ରେସ ସହ ଅଘୋଷିତ ମେଣ୍ଟର ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟ ଖୋଲିବ—ସେଥିପାଇଁ ଏବେ ସମଗ୍ର ରାଜ୍ୟର ରାଜନୈତିକ ମହଳର ଦୃଷ୍ଟି।
ରାଜ୍ୟସଭା ଗଣିତ: ମ୍ୟାଜିକ୍ ନମ୍ବର–୩୦
ଓଡ଼ିଶାରୁ ରାଜ୍ୟସଭାର ଗୋଟିଏ ଆସନ ଜିଣିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ମ୍ୟାଜିକ୍ ନମ୍ବର—୩୦ ପ୍ରଥମ ପସନ୍ଦ ଭୋଟ। ବିଧାନସଭାର ବର୍ତ୍ତମାନ ସଂଖ୍ୟା ଦେଖିଲେ ଦୁଇଟି ଆସନ ବିଜେପିକୁ ଓ ଗୋଟିଏ ବିଜେଡିକୁ ଯିବା ପ୍ରାୟ ନିଶ୍ଚିତ ଦେଖାଯାଉଛି। ଆସଲ ଲଢ଼େଇ ହେଉଛି ଚତୁର୍ଥ ଆସନକୁ ନେଇ—ଯାହାକୁ ନେଇ ସମସ୍ତ ଅଙ୍କକଷା।
ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଧାନସଭାରେ ୩ଜଣ ସ୍ୱାଧୀନ ବିଧାୟକଙ୍କ ସମେତ ବିଜେପିର ମୋଟ ୮୨ଜଣ, ବିଜେଡିର ୨ଜଣ ନିଲମ୍ବିତ ବାଦ ଦେଲେ ୪୮ଜଣ ଏବଂ କଂଗ୍ରେସର ୧୪ଜଣ ସହ ସିପିଆଇର ଜଣେ ବିଧାୟକ—ମୋଟ ୧୫ଜଣ ରହିଛନ୍ତି। ବିଜେଡିର ନିଲମ୍ବିତ ୨ଜଣ ବିଧାୟକ ବିଜେପି ସମର୍ଥନ ଦେବାର ବହୁ ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ଏହାକୁ ମିଶାଇଲେ ବିଜେପି ପାଖରେ ୮୪ ବିଧାୟକଙ୍କ ଭୋଟ ରହିବ। ଏହି ସଂଖ୍ୟା ହିଁ ଆଗାମୀ ସମସ୍ତ ରଣନୀତିର ଆଧାର।
ଶାସକ ବିଜେପିର ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଓ ରଣନୀତି
ରାଜ୍ୟରେ ନିଜସ୍ୱ ସରକାର ଥିବାରୁ ବିଜେପି ଏଥର ରାଜ୍ୟସଭାକୁ ଜାତୀୟସ୍ତରର କୌଣସି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଚେହେରାଙ୍କୁ ପଠାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛି ବୋଲି ଚର୍ଚ୍ଚା। ବିଜେଡିରେ ଚାଲିଥିବା ଗୋଷ୍ଠୀକନ୍ଦଳ, ନିଲମ୍ବନ, ଅସନ୍ତୋଷ—ସବୁକିଛିକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି ବିଜେପି ‘ଅଣ–କଂଗ୍ରେସ’ କାର୍ଡ ଖେଳି କିଛି ବିଧାୟକଙ୍କ ନୈତିକ ସମର୍ଥନ ହାସଲ କରିବା ଚେଷ୍ଟା କରିପାରେ। ଏହା ସଂଖ୍ୟାର ଖେଳଠାରୁ ଅଧିକ ମନୋବୈଜ୍ଞାନିକ ଓ ସାଂଗଠନିକ ଯୁଦ୍ଧ।
ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପରିସ୍ଥିତି–୧: ବିଜେପି ୩, ବିଜେଡି ୧, କଂଗ୍ରେସ ୧
ଯଦି ବିଜେଡି କେବଳ ଗୋଟିଏ ଆସନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହେ ଓ କଂଗ୍ରେସ ନିଜ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଦିଏ, ତେବେ ଲଢ଼େଇ ହେବ ବିଜେପିର ତୃତୀୟ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଓ କଂଗ୍ରେସ ପ୍ରାର୍ଥୀ ମଧ୍ୟରେ। ଏଠାରେ ବିଜେପି ପାଖରେ ଥିବା ୨୪ଟି ବଳକା ପ୍ରଥମ ପସନ୍ଦ ଭୋଟ କଂଗ୍ରେସର ୧୫ ଭୋଟ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ। ଦ୍ୱିତୀୟ ପସନ୍ଦ ଗଣତିରେ ବିଜେପି ଲାଭବାନ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ସର୍ବାଧିକ। ଏଠି ବିଜେଡିର ବଳକା ୧୮ ଭୋଟ କାହା ସପକ୍ଷରେ ଯାଉଛି—ତାହାହିଁ ହିଁ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ।
ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପରିସ୍ଥିତି–୨: ବିଜେପି ୩, ବିଜେଡି ୨, କଂଗ୍ରେସ ୧
ଏହା ସବୁଠୁ ଜଟିଳ ପରିସ୍ଥିତି। ବିଜେପି ତା’ର ଦୁଇଟି ଓ ବିଜେଡି ଗୋଟିଏ ଆସନ ସହଜରେ ଜିତିବେ। ବାକି ଥିବା ଗୋଟିଏ ଆସନ ପାଇଁ ବିଜେପି (୨୪), ବିଜେଡି (୧୮) ଓ କଂଗ୍ରେସ (୧୫) ଭୋଟ୍ର ଟକ୍କର। କୌଣସି ପ୍ରାର୍ଥୀ ୩୦ ଛୁଇଁପାରିବେ ନାହିଁ। ଏଠି ସର୍ବନିମ୍ନ ଭୋଟ୍ ପାଇଥିବା ପ୍ରାର୍ଥୀ ବାଦ୍ ପଡ଼ିବେ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ପସନ୍ଦ ଭୋଟ୍ ଗଣନାରେ ବିଜେପିର ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଭୋଟ୍ ତାକୁ ଲାଭ ଦେଇପାରେ।
ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପରିସ୍ଥିତି–୩: ସ୍ୱାଧୀନ ପ୍ରାର୍ଥୀର ଉଦୟ
ଯଦି ବିଜେଡି ‘ସମଦୂରତ୍ୱ’ ରକ୍ଷା କରି କେବଳ ନିଜ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ଜିତାଇ ଚୁପ୍ ରୁହେ, ତେବେ ଚତୁର୍ଥ ଆସନ ପାଇଁ ସ୍ୱାଧୀନ ପ୍ରାର୍ଥୀର ରାସ୍ତା ଖୋଲିପାରେ। ବିଜେଡିର ୧୮ ଓ କଂଗ୍ରେସର ୧୫ ଭୋଟ୍ ମିଶିଲେ ୩୨—ମ୍ୟାଜିକ୍ ନମ୍ବରକୁ ଅତିକ୍ରମ। କିନ୍ତୁ ଏଥିପାଇଁ ଦୁଇ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଅଘୋଷିତ ବୁଝାମଣା ଆବଶ୍ୟକ, ଯାହା ରାଜ୍ୟରେ ନୂଆ ରାଜନୈତିକ ସମୀକରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପରିସ୍ଥିତି–୪: ‘ସମଦୂରତ୍ୱ’ ଓ ଭୋଟରୁ ବିରତି
ଯଦି ବିଜେଡି କେବଳ ଜଣେ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଦେଇ ବାକି ୧୭ ଜଣ ବିଧାୟକଙ୍କୁ ଭୋଟରୁ ବିରତ ରହିବାକୁ କୁହେ କିମ୍ବା ହ୍ୱିପ୍ ଜାରି ନ କରେ, ତେବେ ମୋଟ ମତଦାନ ସଂଖ୍ୟା କମିଯିବ। ଏହା ବିଜେପି ପାଇଁ ମ୍ୟାଜିକ୍ ନମ୍ବର ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଆହୁରି ସହଜ କରିଦେବ।
ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପରିସ୍ଥିତି–୫: ବିଜେଡି–କଂଗ୍ରେସ ମେଣ୍ଟ
ବିଜେପିର ‘ମିଶନ–୩’କୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଯଦି ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବିଜେଡି ଓ କଂଗ୍ରେସ ଏକାଠି ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ୩୩ ଭୋଟ୍ ଥିବ। କିନ୍ତୁ ବିଜେଡିର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ କନ୍ଦଳ, କ୍ରସ୍ ଭୋଟିଂ ଓ ଅନୁପସ୍ଥିତିର ଭୟ ଏଠି ବଡ଼ ବାଧା।
ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପରିସ୍ଥିତି–୬: ବିଜେପି–ବିଜେଡି ବୁଝାମଣା
ଇତିହାସ ଦେଖିଲେ ବିଜେପି ଓ ବିଜେଡି ମଧ୍ୟରେ ପରଦା ପଛରେ ବୁଝାମଣାର ସମ୍ଭାବନାକୁ ଏଡ଼ାଇ ଦିଆଯାଇପାରେ ନାହିଁ। ଯଦି ଏଭଳି ହୁଏ, ବିଜେପି ୩ ଓ ବିଜେଡି ୧ ଆସନ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିପାରେ—ଏବଂ କଂଗ୍ରେସର ଲଢ଼େଇ କାଗଜରେ ରହିଯିବ।
ହ୍ୱିପ୍, କ୍ରସ୍ ଭୋଟିଂ ଓ ଆଇନଗତ ଦିଗ
ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ ‘ଖୋଲା ବାଲଟ୍’ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ହୁଏ। ହ୍ୱିପ୍ ଉଲ୍ଲଘଂନ କଲେ ଦଳ ବହିଷ୍କାର କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ ବିଧାୟକ ପଦ ଯାଏ ନାହିଁ। ଏହି ଆଇନଗତ ଗଳାବାଟ ହିଁ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ବିଧାୟକଙ୍କୁ ସ୍ୱାଧୀନ ନିଷ୍ପତ୍ତିର ସୁଯୋଗ ଦେଉଛି।
ବିଜେପିର ମିଶନ–୩ ରୋକିବା ସହଜ ନୁହେଁ
ବିଜେପିର ‘ମିଶନ–୩’ କେବଳ ସଂଖ୍ୟାର ଖେଳ ନୁହେଁ; ଏହା ଶୃଙ୍ଖଳା, ସରକାରୀ ସ୍ଥିତି ଓ ରଣନୀତିର ଫଳ। ବିରୋଧୀ ଯଦି ଏକାଠି ନ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ମିଶନ ରୋକିବା ପ୍ରାୟ ଅସମ୍ଭବ। ଏହି ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଆଗାମୀ ଦିନର ଦିଗ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଦେବ—ତାହା ନିଶ୍ଚିତ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/pakistan-was-brought-to-its-knees-in-24-hours/
https://purvapaksa.com/pakistan-was-brought-to-its-knees-in-24-hours/
