ଭାରତରେ ଯେତେବେଳେ ବି କୌଣସି ବଡ଼ ଧରଣର ଆନ୍ଦୋଳନ କିମ୍ବା ପ୍ରତିବାଦ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦ ବାରମ୍ବାର ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ – ‘ଆନ୍ଦୋଳନଜୀବୀ’। ସଂସଦରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହୃତ ଏହି ଶବ୍ଦ ପଛରେ ଏକ ବଡ଼ ଅଭିଯୋଗ ରହିଛି। ଅଭିଯୋଗ ହେଉଛି, ଦେଶରେ ଚାଲୁଥିବା ବିଭିନ୍ନ ବିରୋଧ ପ୍ରଦର୍ଶନ, ଯେପରିକି CAA-NRC ବିରୋଧ, ଚାଷୀ ଆନ୍ଦୋଳନ, କୁସ୍ତିଯୋଗୀଙ୍କ ଧାରଣା କିମ୍ବା NEET ପରୀକ୍ଷା ବିରୋଧ – ଏହିସବୁ ପ୍ରଦର୍ଶନରେ କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଚେହେରା ଆଗକୁ ଆସନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କର ନିୟମିତ ପେଷା ହେଉଛି ବିରୋଧ କରିବା। ଆଉ ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନ ପାଇଁ ବିଦେଶରୁ କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କାର ଚନ୍ଦା ଆସୁଛି।
ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୧୯ ରୁ ୨୦୨୨ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ NGO ଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରାୟ ୫୫,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ବିଦେଶୀ ସହାୟତା ମିଳିଛି। ଏବେ ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦ୍ୱାରା ସଂସଦରେ ଆଗତ କରାଯାଉଥିବା FCRA (Foreign Contribution Regulation Act) ସଂଶୋଧନ ବିଲକୁ ନେଇ ସାରାଦେଶରେ ନୂଆ ବିବାଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। କ’ଣ ଏହି FCRA ବିଲ୍? ଏହା କ’ଣ ଆନ୍ଦୋଳନଜୀବୀଙ୍କ ରୋଜଗାର ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ଆସିଛି, ନା ଏହା ଦେଶର ସ୍କୁଲ, ହସପିଟାଲ ଏବଂ ଆଶ୍ରମ ଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ? କାହିଁକି କେରଳ ବିଧାନସଭା ଏହି ବିଲ୍ ବିରୋଧରେ ସର୍ବସମ୍ମତ ପ୍ରସ୍ତାବ ପାରିତ କଲା?
ପ୍ରଥମେ ବୁଝିବାକୁ ହେବ ଯେ ୫୫,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ବିଦେଶୀ ଚନ୍ଦା କାହା ପାଖକୁ ଯାଏ? ଭାରତରେ କୌଣସି ବି ସଂସ୍ଥା ବିଦେଶରୁ ସିଧାସଳଖ ଟଙ୍କା ଆଣିପାରିବ ନାହିଁ। ଏଥିପାଇଁ ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟରୁ FCRA ଲାଇସେନ୍ସ ନେବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ।
ତେବେ ଏହି ବିଦେଶୀ ଟଙ୍କା କେବଳ ଆନ୍ଦୋଳନ କରୁଥିବା NGO ପାଖକୁ ଯାଏନାହିଁ। ଏହି ଚନ୍ଦା ପାଉଥିବା ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ:
• ଜିଲ୍ଲା ସ୍ତରରେ ଗରିବ ଲୋକଙ୍କୁ ସସ୍ତାରେ ଚିକିତ୍ସା ଯୋଗାଉଥିବା ମିଶନାରୀ ହସପିଟାଲ
• ଗରିବ ପିଲାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଉଥିବା ସ୍କୁଲ ଓ କଲେଜ
• ମାଗଣାରେ ଖାଦ୍ୟ ବାଣ୍ଟୁଥିବା ଆଶ୍ରମ ଓ ଟ୍ରଷ୍ଟ
• ସାମାଜିକ ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୋଜିତ NGO ଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
୮ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୧ରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ‘ଆନ୍ଦୋଳନଜୀବୀ’ ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରି କହିଥିଲେ ଯେ ଦେଶରେ ଏକ ନୂଆ ଜମାତ ତିଆରି ହୋଇଛି, ଯିଏ ଅନ୍ୟର ଆନ୍ଦୋଳନରେ ନିଜର ସ୍ୱାର୍ଥ ହାସଲ କରନ୍ତି।
ତେବେ ବାସ୍ତବତା ହେଉଛି, FCRA ନିୟମ ପୂର୍ବରୁ ବି କଡ଼ାକଡ଼ି ଥିଲା। ୧୯୭୬ରେ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି ସମୟରେ କଂଗ୍ରେସ ସରକାର ଏହାକୁ ଆଣିଥିଲେ, ୨୦୧୦ରେ ଏହାକୁ ପୁନଃ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଗଲା ଏବଂ ୨୦୨୦ରେ ମୋଦୀ ସରକାର ନିୟମକୁ ଆହୁରି କଠୋର କଲେ। ଆଜି ଭାରତରେ ମାତ୍ର ୧୪,୪୪୯ଟି ସଂସ୍ଥା ପାଖରେ FCRA ଲାଇସେନ୍ସ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ୨୨,୪୯୮ଟି ସଂସ୍ଥାର ଲାଇସେନ୍ସ ବାତିଲ କରାଯାଇସାରିଛି।
ଯଦି ନିୟମ ପୂର୍ବରୁ କଠୋର ଥିଲା, ତେବେ ନୂଆ FCRA ସଂଶୋଧନ ବିଲ୍ ଆଣିବାର ଆବଶ୍ୟକତା କ’ଣ ପଡ଼ିଲା? ସରକାରଙ୍କ କହିବା କଥା – ପୁରୁଣା ନିୟମ ଟଙ୍କା ଆସିବା ଉପରେ ନଜର ରଖୁଥିଲା, କିନ୍ତୁ ନୂଆ ବିଲ୍ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହେବା ପରର ହିସାବ ମାଗୁଛି।
ଏହି ବିଲ୍ରେ ୪ଟି ମୁଖ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇଛି:
1. ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରାଧିକରଣ (Designated Authority) ର ଗଠନ: ସରକାର ଏକ ନୂଆ ବିଭାଗ ଗଠନ କରିବେ। ଯଦି କୌଣସି NGOର FCRA ଲାଇସେନ୍ସ ବାତିଲ ହୁଏ, ତେବେ ସେହି ସଂସ୍ଥାର ବିଦେଶୀ ଟଙ୍କାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସମ୍ପତ୍ତି (ଜମି, କୋଠା, ବ୍ୟାଙ୍କ ବାଲାନ୍ସ) ଏହି ପ୍ରାଧିକରଣ ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ନେଇଯିବ।
2. ଦଣ୍ଡବିଧାନରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ: କିଛି ନିୟମ ଭଙ୍ଗ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜେଲ୍ ଦଣ୍ଡକୁ ୫ ବର୍ଷରୁ କମାଇ ୧ ବର୍ଷ କରାଯାଇଛି।
3. ସାନ NGO ଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ କଟକଣା: ଗତ ୨ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ୧୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାରୁ କମ୍ ବିଦେଶୀ ଚନ୍ଦା ପାଇଥିବା ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ଲାଇସେନ୍ସ ନବୀକରଣ (Renewal) କରିବା କଷ୍ଟକର ହୋଇପଡ଼ିବ।
4. ଧର୍ମାନ୍ତରୀକରଣ ବିରୋଧରେ କଡ଼ା ନିୟମ: ସେବା, ସ୍କୁଲ କିମ୍ବା ହସପିଟାଲ ଚାଲିପାରିବ, କିନ୍ତୁ ଯଦି ବିଦେଶୀ ଟଙ୍କାରେ ଧର୍ମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଉଥିବାର ସନ୍ଦେହ ହୁଏ, ତେବେ ତୁରନ୍ତ ସେହି ରାସ୍ତା ବନ୍ଦ କରାଯିବ।
ଏହି ନିୟମକୁ ନେଇ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଆସିଛି କେରଳରୁ। କେରଳ ବିଧାନସଭାରେ ସରକାର ଓ ବିରୋଧୀ ମିଶି ଏହି ବିଲ୍ ବିରୋଧରେ ସର୍ବସମ୍ମତ ପ୍ରସ୍ତାବ ପାରିତ କରିଛନ୍ତି। କାହିଁକି କେରଳ ଏହି ବିଲ୍କୁ ବିରୋଧ କରୁଛି?
ଏହାର କାରଣ ହେଉଛି କେରଳର ସାମାଜିକ ଓ ଧାର୍ମିକ ଢାଞ୍ଚା
• କେରଳରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ୫ମ ପରିବାର ଖ୍ରୀଷ୍ଟିୟାନ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର।
• କେରଳରେ ଚର୍ଚ୍ଚ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଶହ ଶହ ସ୍କୁଲ, କଲେଜ, ହସପିଟାଲ ଓ ଅନାଥ ଆଶ୍ରମ ରହିଛି ଯାହା ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ବିଦେଶୀ ଚନ୍ଦା (FCRA) ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ।
• କେରଳ ବିଧାନସଭା ପ୍ରସ୍ତାବରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଏହି ବିଲ୍ ସମ୍ବିଧାନ ଦ୍ୱାରା ନାଗରିକଙ୍କୁ ମିଳିଥିବା ମୌଳିକ ଅଧିକାର – ଯେପରିକି ନିଜ ଧର୍ମ ପାଳନ କରିବା, ସଂସ୍ଥା ଗଠନ କରିବା ଓ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଛି।
ଏହାକୁ ନେଇ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିଲେ। କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ କିରେନ୍ ରିଜିଜୁ କେରଳ ଗସ୍ତ କରି ଭୁଲ ବୁଝାମଣା ଦୂର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ। ଜୁଲାଇ ମାସରେ ଚର୍ଚ୍ଚର ବରିଷ୍ଠ ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ଅମିତ ଶାହଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅମିତ ଶାହ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇଥିଲେ ଯେ ଏହି ନିୟମ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଧର୍ମ ବିରୋଧରେ ନୁହେଁ।
ଏହି ମାମଲାରେ କେବଳ ଭାରତ ନୁହେଁ, ଆମେରିକାରୁ ମଧ୍ୟ ବୟାନ ଆସିଛି। ଆମେରିକୀୟ ସାଂସଦ ରିଲେ ମୋର (Riley Moore) ଦାବି କରିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ବିଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତ ସରକାର ଚର୍ଚ୍ଚର ସମ୍ପତ୍ତି କବଜା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି।
ତେବେ ଏସବୁ ମଧ୍ୟରେ ସରକାର ସଂସଦରେ ଆଲୋଚନା ହେବାର ଠିକ୍ ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ବିଲ୍କୁ ସାମୟିକ ଭାବେ ଅଟକାଇ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କାରଣ ହେଉଛି Designated Authority (ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରାଧିକରଣ) ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରାବଧାନ, ଯାହାକୁ ନେଇ NGO, ସ୍କୁଲ ଓ ହସପିଟାଲଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।
ବିଲ୍ର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ:
• ଯଦି କୌଣସି ହସପିଟାଲ କିମ୍ବା ସ୍କୁଲ୍ର FCRA ଲାଇସେନ୍ସ ବାତିଲ ହୁଏ, ତେବେ ବିଦେଶୀ ଟଙ୍କାରେ ନିର୍ମିତ ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି ସରକାରୀ ପ୍ରାଧିକରଣ ନିଜ ଅଧୀନକୁ ନେଇଯିବେ।
• ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ: ଯଦି ଗୋଟିଏ ହସପିଟାଲ ନିଜର ଅଧା ଟଙ୍କା ଦେଶୀ ଚନ୍ଦାରୁ ଏବଂ ଅଧା ଟଙ୍କା ବିଦେଶୀ ଚନ୍ଦାରୁ ଆଣି ଗୋଟିଏ ୱାର୍ଡ ନିର୍ମାଣ କରିଛି, ତେବେ FCRA ଲାଇସେନ୍ସ ବାତିଲ ହେଲେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ୱାର୍ଡ଼ଟି ପ୍ରାଧିକରଣ ଅଧୀନକୁ ଚାଲିଯିବ। ଦେଶୀ ଟଙ୍କାର ଅଂଶ କେଉଁଟି, ତାହା ପ୍ରମାଣ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜଟିଳ ହୋଇପଡ଼ିବ।
• ଏହାସହ ଆଶଙ୍କା କରାଯାଉଛି ଯେ ଯେଉଁ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ଲାଇସେନ୍ସ ୧୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ବାତିଲ ହୋଇସାରିଛି, ସେଗୁଡ଼ିକର ପୁରୁଣା ସମ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନୂଆ ନିୟମ ଲାଗୁ ହୋଇପାରେ।
ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟର ଦୁଇଟି ପାଖ ରହିଛି। ସରକାରଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ହେଉଛି – ଦେଶର ସୁରକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ପାଇଁ ବିଦେଶୀ ଟଙ୍କାର ହିସାବ ନେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଆମେରିକା, ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ଭଳି ଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ବିଦେଶୀ ଫଣ୍ଡିଂ ଉପରେ କଡ଼ା ନଜର ରଖାଯାଏ। ପୂର୍ବରୁ Greenpeace, Oxfam India, Amnesty India ଭଳି ଅନେକ ବଡ଼ ସଂସ୍ଥାର ଲାଇସେନ୍ସ ବାତିଲ କରାଯାଇଛି।
କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟପଟେ, ନିୟମ ଏପରି ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦେଶର ଗରିବ ଲୋକଙ୍କ ସେବା କରୁଥିବା ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ସ୍କୁଲ, ହସପିଟାଲ ଓ ସାମାଜିକ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ହଇରାଣ ହେବେ। ସରକାର ଏହି ବିଲ୍କୁ ରଦ୍ଦ କରିନାହାନ୍ତି, ବରଂ ସାମୟିକ ଭାବେ ଟାଳି ଦେଇଛନ୍ତି। ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏହି ବିଲ୍ ସଂସଦକୁ ଆସିଲେ ଏହା ଉପରେ ଆହୁରି ଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ୟ ଆଲୋଚନା ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/jharkhand-student-movement/
