ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନରେ ଏବେ ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ମହାଭାରତ ଚାଲିଛି। ଗୋଟିଏ ପଟେ ରହିଛନ୍ତି ଜନପ୍ରତିନିଧି, ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ ଜନତା ଭୋଟ ଦେଇ ନିଜର ଭାଗ୍ୟବିଧାତା ସଜାଇଛନ୍ତି। ଆଉ ଅନ୍ୟପଟେ ରହିଛନ୍ତି ଜିଲ୍ଲାପାଳ କିମ୍ବା ଆଇଏଏସ୍ କ୍ୟାଡରର ଅଫିସର, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ହାତରେ ରହିଛି ସରକାରୀ ନିୟମ ଓ ଯୋଜନାକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାର ଚାବିକାଠି। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ପରିସ୍ଥିତି ଏମିତି ହୋଇଛି ଯେ, ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତି ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏହି ଦୁଇଟି ଶକ୍ତି ପରସ୍ପର ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ହୋଇ ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି।
କିଏ ବଡ଼? ଜନତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାଚିତ ନେତା ନା ସରକାରୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଚାଲୁଥିବା ଜିଲ୍ଲାପାଳ? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଆଜି ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରତିଟି ଜିଲ୍ଲାର ଗଳିକନ୍ଦିରେ ଆଲୋଚନାର ବିଷୟ ପାଲଟିଛି। ଆଜି ଆମେ ଏମିତି ଏକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରୁ ପରଦା ହଟାଇବାକୁ ଯାଉଛୁ, ଯାହା ବିଷୟରେ ସବୁଠି ଚର୍ଚ୍ଚା ତ ହେଉଛି କିନ୍ତୁ ଖୋଲାଖୋଲି ଭାବେ କହିବାକୁ ସମସ୍ତେ ସଂକୋଚ କରୁଛନ୍ତି।
ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲା ସ୍ତରୀୟ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏବେ ଏକ ତୀବ୍ର ବିବାଦ ମୁଣ୍ଡ ଟେକିଛି। ଏହା କେବଳ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ମତାନ୍ତର ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ହେଉଛି ପ୍ରଶାସନିକ କ୍ଷମତା ଓ ରାଜନୈତିକ ସ୍ୱାଭିମାନ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ସଂଘର୍ଷ। ଜିଲ୍ଲାପାଳମାନେ ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧିମାନଙ୍କୁ ଏଡ଼ାଇ ଯାଉଥିବା ନେଇ ଅଭିଯୋଗ ହେଉଛି। ସ୍ଥାନୀୟ ରାଜନୈତିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଗୌଣ କରି, କେବଳ ଭୁବନେଶ୍ୱରରୁ ଆସୁଥିବା ସରକାରୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦିଆଯାଉଛି। ଫଳ ସ୍ୱରୂପ, ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଯେଉଁ ମୂଳଦୁଆ, ଅର୍ଥାତ୍ ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରର ଶାସନ, ତାହା ଆଜି ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହେବାକୁ ବସିଲାଣି।
ସଂକଟର ବାସ୍ତବ ଚିତ୍ର (The Reality of the Standoff)
ଜଣେ ଜିଲ୍ଲାପାଳଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ହେଉଛି ଜିଲ୍ଲାର ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା କରିବା ଏବଂ ବିକାଶମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟର ତଦାରଖ କରିବା। ଅନ୍ୟପଟେ, ଜଣେ ବିଧାୟକ, ସାଂସଦ କିମ୍ବା ଜିଲ୍ଲା ପରିଷଦ ଅଧ୍ୟକ୍ଷଙ୍କ କାମ ହେଉଛି ଲୋକଙ୍କ ସମସ୍ୟାକୁ ସରକାରଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଇବା। ସାଧାରଣତଃ ଏହି ଦୁଇ ଚକରେ ହିଁ ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରଗତିର ରଥ ଚାଲିଥାଏ। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ରଥର ଦୁଇଟି ଯାକ ଚକ ଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ବୁଲିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି।
ଅନେକ ସ୍ଥାନରୁ ଖବର ଆସୁଛି ଯେ, ବଡ଼ ବଡ଼ ସରକାରୀ ପ୍ରକଳ୍ପର ଶିଳାନ୍ୟାସ କିମ୍ବା ଉଦ୍ଘାଟନ ଉତ୍ସବରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଜନପ୍ରତିନିଧିଙ୍କୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ସୂଚନା ଦିଆଯାଉ ନାହିଁ। ବ୍ୟୁରୋକ୍ରାଟ୍ ବା ଅମଲାତନ୍ତ୍ର ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଉଛନ୍ତି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ନେତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅସନ୍ତୋଷ ପ୍ରକାଶ ପାଇବା ସ୍ୱାଭାବିକ। ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ନେତା ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଜକୁ ଅଲଗା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଶାସକ ଦଳ ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ଆନ୍ତରିକ ଅସନ୍ତୋଷ କିମ୍ବା ‘ଗୋଷ୍ଠୀ କନ୍ଦଳ’ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଏହି କ୍ଷମତାର ଲଢ଼େଇ ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ଜନକଲ୍ୟାଣକାରୀ ଯୋଜନା ଅଧାରେ ଅଟକି ରହିଛି, ଫାଇଲ୍ ସବୁ ଟେବୁଲ୍ରୁ ଟେବୁଲ୍କୁ ବୁଲୁଛି ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକୁ ଖୋଲାଖୋଲି ଭାବେ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରାଯାଉଛି।
ଏହା କାହିଁକି ଏକ ବଡ଼ ଚେତାବନୀ? (Why This is a State of Crisis)
ଏହା ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ଏକ ଅତି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ସମୟ। ଆମେ ଏହାକୁ ଏକ ପ୍ରଶାସନିକ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି ବା ‘State of Crisis’ ବୋଲି କହିପାରିବା। ଯଦି ଜିଲ୍ଲାପାଳ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଏମିତି ଲାଗିରହେ, ତେବେ ତାର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିବ। ରାସନ କାର୍ଡ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ରାସ୍ତାଘାଟ ନିର୍ମାଣ, ପାନୀୟ ଜଳ ସମସ୍ୟା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁ କିଛି ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।
ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଓ ସମନ୍ୱୟର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି। ଯେତେବେଳେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା କେବଳ ବନ୍ଦ କୋଠରୀ ଭିତରେ କିଛି ଅଫିସରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୀମିତ ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଜନତାଙ୍କ ସ୍ୱର ଦବିଯାଏ। ଏହି କ୍ଷମତା ସଂଘର୍ଷ ଓଡ଼ିଶାର ସାମ୍ବିଧାନିକ ଢାଞ୍ଚାକୁ ଦୋହଲାଇ ଦେଉଛି।
ଆମର ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଆହ୍ୱାନ (Conclusion & The Big Question)
ଏଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, ପ୍ରଶାସନର ଏହି ରୁଟ୍ ଚାର୍ଟ କଣ ଓଡ଼ିଶାର ଭବିଷ୍ୟତକୁ ସଠିକ୍ ଦିଗରେ ନେଇଯାଉଛି? ରାଜନୈତିକ ଚାପ ଏବଂ ଅମଲାତନ୍ତ୍ରର ଅହଂକାର ମଧ୍ୟରେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥ କଣ ସୁରକ୍ଷିତ?
ସରକାରଙ୍କୁ ଏହି ବିଷୟରେ ତୁରନ୍ତ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିବାକୁ ହେବ। ଅଫିସର ଏବଂ ନେତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଏହି ଦୂରତାକୁ କମାଇବା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ସମନ୍ୱୟ କମିଟିର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। ଅମଲାତନ୍ତ୍ରକୁ ମନେ ରଖିବାକୁ ହେବ ଯେ ସେମାନେ ଜନତାଙ୍କ ସେବକ, ଆଉ ନେତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମନେ ରଖିବାକୁ ହେବ ଯେ ପ୍ରଶାସନିକ ନିୟମର ସମ୍ମାନ କରିବା ସେମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।
