ଦେଶରେ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ଏବଂ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆର ବ୍ୟବହାର ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ସହ ସାଇବର ଅପରାଧୀମାନେ ଠକେଇର ନୂଆ ନୂଆ ଉପାୟ ଆପଣାଉଛନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ କର୍ପୋରେଟ୍ ସେକ୍ଟର ଏବଂ ବୃହତ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରି ସାଇବର ଲୁଟେରାମାନେ ଏକ ସାଙ୍ଘାତିକ ଠକାମି ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ‘ବସ୍ ସ୍କାମ୍’ କିମ୍ବା ‘ସିଇଓ ଫ୍ରଡ୍’ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି। ଏହି ନୂଆ ସାଇବର ବିପଦକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା ବିଭାଗ ଏବଂ ଜାତୀୟ ସାଇବର ଅପରାଧ ସୂଚନା ପୋର୍ଟାଲ ପକ୍ଷରୁ ଦେଶର ସମସ୍ତ କମ୍ପାନୀ ଓ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଜରୁରୀ ଆଲର୍ଟ ବା ମାର୍ଗଦର୍ଶିକା ଜାରି କରାଯାଇଛି।
କିଭଳି କାମ କରୁଛି ଏହି ‘ବସ୍ ସ୍କାମ୍’ ?
ସାଇବର ନିରାପତ୍ତା ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଅପରାଧୀମାନେ ପ୍ରଥମେ ଲିଙ୍କଡଇନ୍ (LinkedIn) କିମ୍ବା କମ୍ପାନୀର ୱେବସାଇଟ୍ରୁ କୌଣସି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସଂସ୍ଥାର ସିଇଓ , ପରିଚାଳନା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ କିମ୍ବା ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରୋଫାଇଲ୍ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରୁଛନ୍ତି। ଏହାପରେ ସେମାନେ ଏକ ଅଜଣା ମୋବାଇଲ୍ ନମ୍ବରରେ ସେହି କମ୍ପାନୀ ବସ ବା ସିଇଓଙ୍କ ସଠିକ୍ ପ୍ରୋଫାଇଲ୍ ଫଟୋ ଲଗାଇ ଏକ ନକଲି ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ ଆକାଉଣ୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛନ୍ତି।
ଏହି ନକଲି ଆକାଉଣ୍ଟ ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନେ କମ୍ପାନୀର ଆର୍ଥିକ ବିଭାଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା କର୍ମଚାରୀ, ଆକାଉଣ୍ଟାଣ୍ଟ କିମ୍ବା ଜୁନିୟର ଅଫିସରମାନଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ମେସେଜ୍ ପଠାଉଛନ୍ତି। ମେସେଜ୍ରେ ଲେଖାଯାଉଛି, “ମୁଁ ଏକ ଅତି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୋପନୀୟ ବୈଠକରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଅଛି, ତେଣୁ ମୋତେ କଲ୍ କର ନାହିଁ। ଆମର ଜଣେ ବିଶେଷ ଗ୍ରାହକ ବା ଭେଣ୍ଡରଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟକୁ ଜରୁରୀକାଳୀନ ଭିତ୍ତିରେ ଅର୍ଥ ପଠାଇବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି କାମଟି ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ଶେଷ କର।” କର୍ମଚାରୀମାନେ ନିଜ ବସ୍ଙ୍କ ପ୍ରୋଫାଇଲ୍ ଫଟୋ ଏବଂ ମେସେଜ୍ ଲେଖିବାର ଶୈଳୀ ଦେଖି ଏହାକୁ ସତ୍ୟ ମଣି ଅଜଣା ଖାତାକୁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଟ୍ରାନ୍ସଫର କରିଦେଉଛନ୍ତି। ପରେ ସେମାନେ ଜାଣିବାକୁ ପାଉଛନ୍ତି ଯେ ସେମାନେ ଏକ ବଡ଼ ସାଇବର ଠକାମିର ଶିକାର ହୋଇଛନ୍ତି।
ଆଇଡେଣ୍ଟିଟି ଥେଫ୍ଟ ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ୍ ଆହ୍ୱାନ
ଏହି ସ୍କାମ୍ରେ ଅପରାଧୀମାନେ କେବଳ ସାଧାରଣ ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ ଟେକ୍ସଟ୍ ମେସେଜ୍ ନୁହେଁ, ବରଂ ଅନେକ ସମୟରେ ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ୍ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ ବା AI ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ବ୍ୟବହାର କରି ବସ୍ଙ୍କ କଣ୍ଠସ୍ୱରକୁ ନକଲ କରୁଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ‘ଭଏସ୍ କ୍ଲୋନିଂ’ କୁହାଯାଏ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଛୋଟ ଭଏସ୍ ନୋଟ୍ ପଠାଇ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ମନରେ ଥିବା ସନ୍ଦେହକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୂର କରାଯାଉଛି। କର୍ପୋରେଟ୍ ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା କ୍ରମାନୁଗତ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧର ସୁଯୋଗ ନେଇ ଉପରିସ୍ଥ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକୁ ତୁରନ୍ତ ପାଳନ କରିବାର ଆଗ୍ରହ ହିଁ ଏହି ଠକେଇ ସଫଳ ହେବାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ସାଜିଛି।
ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବା ପାଇଁ ସରକାର ଓ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ପରାମର୍ଶ
ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା ଏଜେନ୍ସିଗୁଡ଼ିକ ଏହି ‘ବସ୍ ସ୍କାମ୍’ ରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ କେତେକ ଅତି ଜରୁରୀ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି:
୧. ଦୁଇ-ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଯାଞ୍ଚ : କୌଣସି ଅଜଣା ନମ୍ବରରୁ ବସ୍ଙ୍କ ଫଟୋ ଥାଇ ଟଙ୍କା ପଠାଇବାକୁ ମେସେଜ୍ ଆସିଲେ, ପ୍ରଥମେ ବସ୍ଙ୍କ ପୁରୁଣା କିମ୍ବା ଅଫିସିଆଲ୍ ନମ୍ବରକୁ ସିଧାସଳଖ ଫୋନ୍ କଲ୍ କରି ସେହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶର ସତ୍ୟତା ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।
୨. ଅଫିସିଆଲ୍ ଇମେଲ୍ର ବ୍ୟବହାର : ଆର୍ଥିକ କାରବାର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ପତ୍ତି କେବଳ ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ ମେସେଜ୍ ଆଧାରରେ ନକରି କମ୍ପାନୀର ଅଫିସିଆଲ୍ ଇମେଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଲିଖିତ ମଞ୍ଜୁରୀ ପରେ ହିଁ କରନ୍ତୁ।
୩. ସାଇବର ସେଲ୍ରେ ତୁରନ୍ତ ଅଭିଯୋଗ : ଯଦି କୌଣସି କମ୍ପାନୀ ଏଭଳି ସମସ୍ୟାର ସାମ୍ନା କରନ୍ତି, ତେବେ ବିଳମ୍ବ ନକରି ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଜାତୀୟ ସାଇବର ହେଲ୍ପଲାଇନ୍ ନମ୍ବର ‘୧୯୩୦’ କୁ କଲ୍ କରନ୍ତୁ କିମ୍ବା `cybercrime.gov.in` ୱେବସାଇଟ୍ରେ ଅଭିଯୋଗ ପଞ୍ଜିକୃତ କରନ୍ତୁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଠକାମି ହୋଇଥିବା ଟଙ୍କାକୁ ବ୍ୟାଙ୍କ ସ୍ତରରେ ତୁରନ୍ତ ଫ୍ରିଜ୍ କରାଯାଇପାରିବ।
କର୍ପୋରେଟ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ନିଜ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାଇବର ସଚେତନତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ନିୟମିତ କର୍ମଶାଳା ଆୟୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଆପଣଙ୍କର ସାମାନ୍ୟ ସତର୍କତା ଓ ଡିଜିଟାଲ୍ ସାକ୍ଷରତା ହିଁ କମ୍ପାନୀର କଷ୍ଟାର୍ଜିତ ପୁଞ୍ଜିକୁ ଏହି ଆଧୁନିକ ଲୁଟେରାମାନଙ୍କ କବଳରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିପାରିବ।
