ଗୋଟିଏ ପଟେ ଆରଏସଏସ୍ ମୁଖ୍ୟ ଡକ୍ଟର ମୋହନ ଭାଗବତ ଆମେରିକା ମାଟିରେ ହିନ୍ଦୁ-ମୁସଲିମ୍ ସହ-ଅସ୍ତିତ୍ୱ, ବିବିଧତାରେ ଏକତା ଏବଂ ଭାରତୀୟତାର ଡିଏନ୍ଏ (DNA) ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଉଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟପଟେ ଦେଶ ଭିତରେ ଇଣ୍ଡିଆ ଟୁଡେ-ସି ଭୋଟରଙ୍କ ସର୍ବଶେଷ ‘ମୁଡ୍ ଅଫ୍ ଦି ନେସନ୍’ ସର୍ଭେ ପ୍ରକାଶ ପାଇବା ପରେ ଜାତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ଭାରି ଚର୍ଚ୍ଚା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଛି। କାହିଁକିନା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ଲୋକପ୍ରିୟତାରେ ହ୍ରାସ ଘଟିଥିବା ବେଳେ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସ୍ଥିତି ଏବଂ ବିରୋଧୀଙ୍କ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି।
କେବଳ ଏତିକି ନୁହେଁ— ବିଜେପି ସଂସଦୀୟ ବୋର୍ଡର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନ, ଯୋଗୀ ଆଦିତ୍ୟନାଥ ଓ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଫଡନାଭିସଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ ଭୂମିକା, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶର ରାଜନୈତିକ ସମୀକରଣ ଏବଂ ‘ଜେନ୍-ଜି’ (Gen-Z) ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ଆନ୍ଦୋଳନ ପ୍ରତି ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ— ଏ ସବୁକୁ ନେଇ ଆମେ କରିବା ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା।
ପ୍ରଥମେ ଆଲୋଚନା କରିବା ଆରଏସଏସ୍ ମୁଖ୍ୟ ମୋହନ ଭାଗବତଙ୍କ ଆମେରିକା ଗସ୍ତ ଉପରେ। ଆପଣମାନେ ଜାଣିଥିବେ, ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ଧରି ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱୟଂସେବକ ସଂଘ (RSS) ର ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ଆଉଟରିଚ୍ ବା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀକ ସ୍ତରରେ ଯୋଗାଯୋଗ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।
ଆମେରିକା ଗସ୍ତ ସମୟରେ ନିଜ ଭାଷଣରେ ସଂଘ ମୁଖ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ— “ଯେଉଁ ହିନ୍ଦୁ ଭାବେ ଯେ ଭାରତରେ ମୁସଲମାନମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ସ୍ଥାନ ନାହିଁ, ସେ ପ୍ରକୃତରେ ହିନ୍ଦୁ ହିଁ ନୁହେଁ।” ଏହାସହ ସେ ପୁଣିଥରେ ଦୋହରାଇଛନ୍ତି ଯେ ସମସ୍ତ ଭାରତୀୟଙ୍କ ଡିଏନ୍ଏ ଗୋଟିଏ।
ଏହି ବୟାନକୁ ଯଦି ଆମେ ଗଭୀର ଭାବରେ ଦେଖିବା, ତେବେ ଏହା କୌଣସି ଆକସ୍ମିକ ବକ୍ତବ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହା ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ମୋହନ ଭାଗବତ କହିଥିଲେ ଯେ— “ପ୍ରତିଟି ମସଜିଦ୍ ଭିତରକୁ ଯାଇ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଖୋଜିବା ବନ୍ଦ କରନ୍ତୁ।” ଅର୍ଥାତ୍ ରାମ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ ପରେ ଅଯଥା ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ଉତ୍ତେଜନା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ସଂଘର ଆଦର୍ଶ ନୁହେଁ ବୋଲି ସେ ବାରମ୍ବାର ସ୍ପଷ୍ଟ କରୁଛନ୍ତି।
ସଂଘ ମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ଏହି କଥା ଆମେରିକା ମାଟିରେ କାହିଁକି କହିବାକୁ ପଡ଼ିଲା?
ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ଆନ୍ତର୍ଜାତୀକ ସ୍ତରରେ ସଂଘକୁ ନେଇ ଗଢ଼ି ଉଠିଥିବା ଏକ ନକାରାତ୍ମକ ଧାରଣା। ବିଦେଶରେ ପ୍ରଚାର କରାଯାଏ ଯେ ଆରଏସଏସ୍ କେବଳ ଏକ ହିନ୍ଦୁ କଠୋରପନ୍ଥୀ ବା ଆଣ୍ଟି-ମୁସଲିମ୍ ସଙ୍ଗଠନ। ଭାଗବତ ସେଠାରେ ୧୯୯୬ର ଚରଖି-ଦାଦ୍ରୀ ବିମାନ ଦୁର୍ଘଟଣାର ଉଦାହରଣ ଦେଇ ବୁଝାଇଥିଲେ ଯେ, ସେହି ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ପୀଡ଼ିତ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ମୁସଲିମ୍ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସଂଘର ସ୍ୱୟଂସେବକମାନେ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ଭାବେ ରକ୍ତଦାନ ଓ ରିଲିଫ୍ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ତେବେ ଏଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ବା ପାରସ୍ପରିକ ବିରୋଧାଭାସ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ଶୀର୍ଷ ନେତୃତ୍ୱ ସ୍ତରରେ ମୋହନ ଭାଗବତ ଯେଉଁ ଉଦାରବାଦୀ ଓ ସମନ୍ୱୟର ବାର୍ତ୍ତା ଦେଉଛନ୍ତି, ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ ଜିରୋରେ କିଛି ଉଗ୍ର ହିନ୍ଦୁତ୍ୱବାଦୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ବା ନିଜକୁ ସଂଘ ସହ ଯୋଡୁଥିବା କର୍ମୀ ତାହା ମାନୁଛନ୍ତି କି? ଅଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ମୁସଲିମ୍ ପର୍ସନାଲ୍ ଲ’ ବୋର୍ଡ ଭଳି ସଂସ୍ଥା ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଉଛି ଯେ ଯଦି ଆଦର୍ଶ ଏତେ ସ୍ପଷ୍ଟ, ତେବେ ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ହିଂସା ଘଟାଉଥିବା ଲୋକଙ୍କ ବିରୋଧରେ କଠୋର ଆଭିମୁଖ୍ୟ କାହିଁକି ଦେଖାଯାଉନାହିଁ?
ବାସ୍ତବତା ହେଉଛି, ଆରଏସଏସର କୌଣସି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ କାର୍ଡ-ହୋଲ୍ଡିଂ ସଦସ୍ୟତା ନ ଥାଏ। ତେଣୁ କୌଣସି ଉପଦ୍ରବକାରୀ ନିଜକୁ ସ୍ୱୟଂସେବକ ଦର୍ଶାଇ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ତାର ଦାୟ ସଂଘ ଉପରେ ପଡ଼ୁଛି। ଏହି କାରଣରୁ ମୋହନ ଭାଗବତ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ଦରବାରରେ ସଂଘର ପ୍ରକୃତ ଆଦର୍ଶଗତ ସୀମାରେଖା ଟାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି।
ଏବେ ଆସିବା ଦେଶର ରାଜନୈତିକ ପାଣିପାଗ ଉପରେ। ଇଣ୍ଡିଆ ଟୁଡେ ଏବଂ ସି-ଭୋଟର ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିବା ସର୍ବଶେଷ ‘ମୁଡ୍ ଅଫ୍ ଦି ନେସନ୍’ (Mood of the Nation) ସର୍ଭେ କ’ଣ ସଙ୍କେତ ଦେଉଛି?
ସର୍ଭେର ମୁଖ୍ୟ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ:
- ଦେଶର ‘ସର୍ବୋତ୍ତମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରାର୍ଥୀ’ ଭାବେ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ଲୋକପ୍ରିୟତା ଚଳିତ ବର୍ଷ ଜାନୁଆରୀରେ ୫୫% ଥିବା ବେଳେ, ଅଗଷ୍ଟରେ ଏହା ୬ ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ପାଇ ୪୯% କୁ ଖସିଆସିଛି।
- ଅପରପକ୍ଷରେ, ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଲୋକପ୍ରିୟତା ୨୭% ରେ ସ୍ଥିର ରହିଛି। ଅର୍ଥାତ୍ ମୋଦୀଙ୍କ ରେଟିଂ ଖସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ତାର ସିଧାସଳଖ ଲାଭ ମିଳିନାହିଁ।
ଏହି ତଥ୍ୟକୁ ଆମକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସତର୍କତାର ସହ ବୁଝିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
- ପ୍ରଥମ କଥା: ସର୍ଭେର ସୀମାବଦ୍ଧତା। ପ୍ରାୟ ୯୭ କୋଟି ଭୋଟର ଥିବା ଏକ ବିଶାଳ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଦେଶରେ ୨୫ ହଜାର ଲୋକଙ୍କ ନମୁନା (Sample Size) କେବେହେଲେ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଜନାଦେଶ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ।
ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଲୋକମାନେ ସର୍ଭେୟରମାନଙ୍କୁ ସବୁବେଳେ ମନର ପ୍ରକୃତ କଥା କହିନଥାନ୍ତି। - ଦ୍ୱିତୀୟ କଥା: ଐତିହାସିକ ଟ୍ରେଣ୍ଡ୍। ଯଦି ଆପଣ ୨୦୨୪ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବର ତଥ୍ୟ ଦେଖିବେ, ୨୦୨୪ ଜାନୁଆରୀରେ ମୋଦୀଙ୍କ ଲୋକପ୍ରିୟତା ୫୫% ଥିଲା ଏବଂ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ମାତ୍ର ୧୪% ରେ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳ ଆସିଲା ବେଳକୁ ବିଜେପି ୨୪୦ ସିଟ୍ରେ ସୀମିତ ରହିଗଲା। ପୁଣି ନିର୍ବାଚନ ପରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ହରିୟାଣା ଭଳି ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାରେ ଫଳାଫଳ ଅଲଗା ମୋଡ଼ ନେଲା।
ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି— ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଲୋକପ୍ରିୟତା ଏବଂ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ ସିଟ୍ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ସବୁବେଳେ ସିଧାସଳଖ ସମ୍ପର୍କ ରହିନଥାଏ। ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରାର୍ଥୀ, ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି, ବେକାରୀ, ଜାତିଗତ ସମୀକରଣ ଏବଂ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭଳି ଅନେକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥାଏ।
କଂଗ୍ରେସ ପକ୍ଷରୁ ଯୁକ୍ତି ଦିଆଯାଉଛି ଯେ ଯୁବ ଆନ୍ଦୋଳନ ଓ ଜନସମ୍ପର୍କର ପ୍ରଭାବ ତୁରନ୍ତ ସର୍ଭେରେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ବରଂ ନିର୍ବାଚନ ନିକଟତର ହେଲେ ତାହା ଭୋଟରେ ପରିଣତ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ପାଇଁ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସ୍ଥିର ରେଟିଂ ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ବିରୋଧୀଙ୍କୁ ଏବେ ବି ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମନରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିକଳ୍ପ ଭାବେ ଉଭା ହେବାକୁ ବହୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଏବେ ନଜର ପକାଇବା ବିଜେପି ଭିତରେ ଚାଲିଥିବା ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ କ୍ଷମତା ସନ୍ତୁଳନ ଉପରେ।
ରାଜନୈତିକ ମହଲରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର୍ ଧରିଛି ଯେ ଆରଏସଏସ୍ କୁଆଡ଼େ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଯୋଗୀ ଆଦିତ୍ୟନାଥ ଏବଂ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଫଡନାଭିସଙ୍କୁ ବିଜେପି ସଂସଦୀୟ ବୋର୍ଡ (Parliamentary Board) ରେ ସାମିଲ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ବାସ୍ତବତା କ’ଣ?
ପ୍ରଥମତଃ, ସଂଘ କେବେହେଲେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନାମ ସୁପାରିଶ କରିନଥାଏ। ସଂଘ କେବଳ ଏକ ବ୍ୟାପକ ଆଦର୍ଶଗତ ଢାଞ୍ଚା ପ୍ରଦାନ କରେ। ଦଳୀୟ ସଂଗଠନ ଚଳାଇବା ଦାୟିତ୍ୱ ବିଜେପି ନେତୃତ୍ୱ ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ।
ଦ୍ୱିତୀୟତଃ, ବିଜେପିରେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଏବଂ ଅମିତ ଶାହଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ ରହିଛି, ସଂସଦୀୟ ବୋର୍ଡର ବୈଠକ କେବଳ ଏକ ଆନୁଷ୍ଠାନିକତା ମାତ୍ର। ୨୦୨୨ରେ ଯେତେବେଳେ ଶିବରାଜ ସିଂହ ଚୌହ୍ୱାନ ଏବଂ ନୀତିନ ଗଡକରୀଙ୍କୁ ସଂସଦୀୟ ବୋର୍ଡରୁ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ତାହା ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ରାଜନୈତିକ ସଙ୍କେତ (Signaling) ଥିଲା।
ଠିକ୍ ସେହିପରି, ଯଦି ଭବିଷ୍ୟତରେ ଯୋଗୀ ଆଦିତ୍ୟନାଥ କିମ୍ବା ଫଡନାଭିସଙ୍କୁ ସଂସଦୀୟ ବୋର୍ଡକୁ ଅଣାଯାଏ, ତେବେ ତାର ଅର୍ଥ ହେବ— ଦଳର ଭବିଷ୍ୟତ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଶ୍ରେଣୀରେ ସେମାନଙ୍କ ଗୁରୁତ୍ୱ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। କିନ୍ତୁ ଏହାର ଅର୍ଥ ଏହା ନୁହେଁ ଯେ ଆଜି ହିଁ ଦଳର କ୍ଷମତା କେନ୍ଦ୍ର ବଦଳିଯିବ।
ଏହା ସହିତ ୟୁପି ରାଜ୍ୟପାଳ ଆନନ୍ଦୀବେନ ପଟେଲ ଏବଂ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଯୋଗୀ ଆଦିତ୍ୟନାଥଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଅନେକ କଳ୍ପନାଜଳ୍ପନା ପ୍ରକାଶ ପାଉଛି। ରାଜ୍ୟପାଳ ଗୋରଖପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ କିମ୍ବା ଲକ୍ଷ୍ନୌ ମେଡିକାଲ କଲେଜ ପରିଦର୍ଶନ କରି ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ କିଛି ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି। ରାଜନୈତିକ ବିଶ୍ଳେଷକଙ୍କ ମତରେ, ଗୁଜରାଟ ରାଜନୀତିର ପୁରୁଣା ସମୀକରଣ ଏବଂ ରାଜ୍ୟପାଳ-ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ସମ୍ପର୍କ ଭିତରେ କିଛି ଅସହଜତା ଥାଇପାରେ, ମାତ୍ର ଏହା କୌଣସି ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ସଙ୍କଟର ସୂଚନା ନୁହେଁ।
ସବୁଠାରୁ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ପ୍ରସଙ୍ଗ ହେଉଛି— ଜେନ୍-ଜି (Gen-Z) ଛାତ୍ର ଆନ୍ଦୋଳନ ଏବଂ ଆରକ୍ଷଣ ନୀତି।
ନିକଟରେ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ହେଉଥିବା ଆନ୍ଦୋଳନ ଏବଂ ଆରକ୍ଷଣର ସମୀକ୍ଷା ଦାବି ସମସ୍ତ ରାଜନୈତିକ ଦଳଙ୍କୁ ଧର୍ମସଙ୍କଟରେ ପକାଇଦେଇଛି।
କୌଣସି ବି ଜାତୀୟ ଦଳ— ଚାହେଁ ସେ ବିଜେପି ହେଉ କିମ୍ବା କଂଗ୍ରେସ— ଆରକ୍ଷଣ ବିରୋଧରେ ଖୋଲାଖୋଲି ଛିଡ଼ା ହେବାକୁ ସାହସ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
କାରଣ:
- ବିଜେପି ପାଖରେ ଉଚ୍ଚବର୍ଗର ସମର୍ଥନ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଓବିସି (OBC), ଦଳିତ ଏବଂ ଆଦିବାସୀ ଭୋଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ ତାଙ୍କର ଏକ ବଡ଼ ଶକ୍ତି।
- କଂଗ୍ରେସ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ଜାତି ଜନଗଣନା ଏବଂ ୫୦% ଆରକ୍ଷଣ ସୀମା ହଟାଇବା ପାଇଁ ଦାବି କରିଆସୁଛି।
ତେଣୁ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ନେଇ ବିଜେପି ସାମାନ୍ୟ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଥିବା ପରି ମନେହେଉଛି। ବିଜେପିର ଗୋଟିଏ ବର୍ଗ ଭାବୁଛି ଯେ ଆନ୍ଦୋଳନ କରୁଥିବା ଯୁବକମାନେ କେବଳ ଏକ ଛୋଟ ଅଂଶ, କିନ୍ତୁ ଏକ ବୃହତ୍ ଯୁବଗୋଷ୍ଠୀ ଏବେ ବି ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଅଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟପଟେ କଂଗ୍ରେସ ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନର ଫାଇଦା ଉଠାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। ତଥାପି, ନିର୍ବାଚନୀ ଫାଇଦା ପାଇଁ ଉଭୟ ଦଳ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କୌଣସି ଚରମ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ପଛଘୁଞ୍ଚା ଦେଉଛନ୍ତି।
ସାମଗ୍ରିକ ଭାବେ ଦେଖିଲେ, ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତି ଏବେ ଏକ ନୂତନ ମୋଡ଼ରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛି।
ଏକ ପଟେ ଆରଏସଏସ୍ ବିଶ୍ୱ ଦରବାରରେ ନିଜର ଆଦର୍ଶଗତ ଧାରଣାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରି ସାମାଜିକ ସମନ୍ୱୟର ବାର୍ତ୍ତା ଦେଉଛି। ଅନ୍ୟପଟେ ଦେଶ ଭିତରେ ଚାଲିଥିବା ସର୍ଭେ, ଯୁବ ଆନ୍ଦୋଳନ ଏବଂ ଆଗାମୀ ନିର୍ବାଚନୀ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସମସ୍ତ ରାଜନୈତିକ ଦଳଙ୍କ ପାଇଁ ନୂଆ ଆହ୍ୱାନ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।
ଜନମତ ସର୍ବଦା ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ। ସର୍ଭେ କେବଳ ବର୍ତ୍ତମାନର ମନୋଭାବକୁ ଦର୍ଶାଏ, କିନ୍ତୁ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ନେତୃତ୍ୱ, ରଣନୀତି ଏବଂ ଜନକଲ୍ୟାଣକାରୀ ନୀତି ହିଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବ ଭାରତର ଭବିଷ୍ୟତ ରାଜନୈତିକ ଦିଗ।
