ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ମଧ୍ୟରେ ହରମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ତେଲ ଟ୍ୟାଙ୍କରଗୁଡ଼ିକର ଗମନାଗମନ ଉପରେ ଲାଗୁ ହୋଇଛି କଟକଣା | ଯାହାକୁ ପ୍ରାୟତଃ ବିଶ୍ୱର ଜୀବନରେଖା କୁହାଯାଏ । ଇରାନ ଉପସାଗର ମଧ୍ୟରେ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ନୌସେନା ଖଣି ବିଛାଇଥିବା ଅଭିଯୋଗ ପରେ , ସାରା ବିଶ୍ୱର ନଜର ରହିଛି ୟା ଉପରେ । ଆସନ୍ତୁ ବୁଝିବା, ସରଳ ଭାଷାରେ, ଏହି ନୌସେନା ଖଣିଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ…
ଆମେରିକା-ଇରାନ ବିବାଦ ସମୟରେ, ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା ଯେ ଇରାନ ଆମେରିକୀୟ ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲୀ ଜାହାଜକୁ ସର୍ବାଧିକ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ହରମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀରେ ମାଇନଲେୟର ବିଛାଇଥିଲା । ତଥାପି, ଆମେରିକା ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛି ଯେ ସେ ଇରାନର “ମାଇନଲେୟର”କୁ ନିୟୋଜନ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବରେ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଥିବା ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ନଷ୍ଟ କରିଛି । ଆମେରିକା ଏପରି 16 ଟି ମାଇନଲେୟରକୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିବା ଦାବି କରିଛି । କୁହାଯାଏ ଯେ ଭାରତ ପାଖରେ ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରକାରର ନୌସେନା ଖଣି ନାହିଁ । ଇରାନର ଅଧିକାରରେ ଥିବା ଏପରି ଖଣିର ସଠିକ୍ ସଂଖ୍ୟା ସମ୍ପର୍କରେ ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ କେବେ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇ ନାହିଁ | ବିଭିନ୍ନ ରିପୋର୍ଟରେ ଅନୁମାନ କରୁଛି ଯେ ଇରାନ ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ୨,୦୦୦ ରୁ ୬,୦୦୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏପରି ନୌସେନା ଖଣି ବିଛାଇ ରଖିଛି।
ଇରାନର ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଖଣି କ୍ଷମତା
‘ସିନୋ ଡିଫେନ୍ସ’ ୱେବସାଇଟ୍ ଅନୁଯାୟୀ, ଇରାନ ଖଣି ବିଛାଇବା କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଖଣି ଭଣ୍ଡାର ଉଭୟ ସମ୍ପର୍କରେ କ୍ଷମତା ରଖିଛି । ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି, ଇରାନ ଏହି ଖଣିଗୁଡ଼ିକୁ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ପୂର୍ବତନ ସୋଭିଏତ୍ ୟୁନିଅନ୍ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ଅନେକ ଚୁକ୍ତି କରିଛି । ରିପୋର୍ଟଗୁଡ଼ିକ ସୂଚିତ କରେ ଯେ ଇରାନ EM-52 ରକେଟ୍ ଚାଳିତ ଖଣି କିଣିଛି | ଏହା ଚୀନ୍ ଠାରୁ ଏପରି ଅନେକ ଖଣି ହାସଲ କରିଛି।
ଇରାନ – ରୁଷିଆ, ଚୀନ୍ ଏବଂ ଉତ୍ତର କୋରିଆରୁ ନୌସେନା ଖଣି ହାସଲ କରିଛି
ଆମେରିକାର ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଆକଳନ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଇରାନର ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରରେ ଅତି କମରେ ୨,୦୦୦ ସଂଖ୍ୟକ ଏପରି ନୌସେନା ଖଣି ରହିଛି । ଇରାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଧୁନିକ ଓ ଉନ୍ନତ ମାଇନ୍ସ ରଖିଛି, ଯାହାକୁ ସେ ରୁଷିଆ, ଚୀନ୍ ଏବଂ ଉତ୍ତର କୋରିଆରୁ ହାସଲ କରିଛି।
ନୌସେନା ଖଣି ଟ୍ୟାଙ୍କର୍ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ
ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ଇରାନ ତେଲ ଟ୍ୟାଙ୍କର୍ ସହିତ ଜଡିତ ବିବାଦରେ ନୌସେନା ଖଣିର ବ୍ୟବହାର କରେ । ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ସମୟରୁ ଏହି ନୌସେନା ଖଣିଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ ନିୟୋଜିତ କରାଯାଇଛି । ଏହି ପ୍ରକାରର ଖଣିଗୁଡ଼ିକ ଇରାନକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକ ରଣନୈତିକ ସୁବିଧା ପ୍ରଦାନ କରିପାରେ । ଏହି କ୍ଷମତା ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଯାହାକୁ ପ୍ରାୟତଃ ବିଶ୍ୱର କଣ୍ଠଶିରା କୁହାଯାଏ।
ନୌସେନା ଖଣିଗୁଡ଼ିକ ଟର୍ପେଡୋ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର
ଟର୍ପେଡୋ କିମ୍ବା ଜାହାଜ ବିରୋଧୀ କ୍ରୁଜ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ତୁଳନାରେ ଏହି ନୌସେନା ଖଣିଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟୋଜନ ଏବଂ ପରିଚାଳନା କରିବା ସହଜ । ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଆପେକ୍ଷିକ ସହଜରେ ବିସ୍ତାର କରାଯାଇପାରିବ । ଏହି ପ୍ରକାରର ମାଇନ୍ସ ଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରକୃତରେ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଲଗାଯାଇଛି।
ଇରାନରେ EM-52 ଖଣି ବିଛାଡ଼ିବା ପ୍ଲାଟଫର୍ମର ଅଭାବ ଅଛି
ଇରାନ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହେଉଛି EM-52 ଖଣି ବିଛାଡ଼ିବା ପାଇଁ ସକ୍ଷମ ପ୍ଲାଟଫର୍ମର ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଯୋଗାଣ । ଇରାନ ପାଖରେ ସମୁଦ୍ରରେ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ EM-52 ଖଣିଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟୋଜନ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ କେବଳ ତିନୋଟି କିଲୋ-କ୍ଲାସ୍ ବୁଡ଼ାଇନ୍ ଅଛି । ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଇରାନ ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାରର ମାଇନ୍ସ ସବୁକୁ ବିଛାଡ଼ିବା ପାଇଁ ଛୋଟ ଡଙ୍ଗାର ବ୍ୟବହାର କରିପାରେ | ତଥାପି, ଏପରି ପଦ୍ଧତି ସହିତ ସଫଳତାର ସମ୍ଭାବନା ବିଷୟରେ ସନ୍ଦେହ ବାରମ୍ବାର ଉଠାଯାଏ ।
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ EM-52 ଖଣି କ’ଣ?
EM-52 ଖଣି ଉପରେ ଯାଉଥିବା ଜାହାଜ ନିଜ ପାଇଁ ବିସ୍ଫୋରଣ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଏହି ବିସ୍ଫୋରଣ ଏତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାହାଜ ତରଙ୍ଗ ତଳେ ବୁଡ଼ିଯିବାର ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ । ଏହି ଖଣିଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ରଖାଯାଇଥାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନଙ୍କର ଏମ୍ବେଡେଡ୍ ସେନ୍ସରଗୁଡ଼ିକ ସକ୍ରିୟ ରଖାଯାଇଥାଏ | ଯେତେବେଳେ ଏକ ଜାହାଜ ଏହାର ଉପର ଦେଇ ଯାଏ ସେନ୍ସରଗୁଡ଼ିକ ଲକ୍ଷ୍ୟସ୍ଥଳରେ ଲକ୍ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ଖଣି ସଠିକତା ସହିତ ଏକ ରକେଟ୍ ଲଞ୍ଚ କରେ । ହୁଲ୍ ତଳୁ ଉପରକୁ ଏକ ରକେଟ୍ ଫାୟାର କରି, ଖଣି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବରେ ଜାହାଜକୁ ଚିରିଦିଏ । ଏହି ପ୍ରକାରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ବିଶେଷକରି ତେଲ ଟ୍ୟାଙ୍କର ବୋଝେଇ ଜାହାଜ ପ୍ରାୟତଃ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ବୁଡ଼ିଯାଏ |
ଏହି ଖଣିଗୁଡ଼ିକର କେତେ ପ୍ରକାର ଅଛି?
ଚୀନର ସହାୟତାରେ, ଇରାନ ଏହି ନୌସେନା ଖଣି ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଏକ ଉତ୍ପାଦନ ସୁବିଧା ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିଛି । ଏହାର ଅଣ-ଚୂମ୍ବକୀୟ, ମୁକ୍ତ-ଭାସମାନ ଏବଂ ଦୂରବର୍ତ୍ତୀ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଖଣିଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟୋଜିତ କରୁଥିବା ଦାବି କରୁଛି । ଯଦିଓ ଦାବି କରାଯାଉଛି ଯେ ଇରାନର ୫୦ଟି ନୌସେନା ଜାହାଜ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି , ତଥାପି ସେ ନିଜର ୮୦ପ୍ରତିଶତ ଛୋଟ ଡଙ୍ଗାକୁ ବଜାୟ ରଖିଛି ଏବଂ ଉପସାଗରରେ ରଖିବା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଖଣି ନିଜ ପାଖରେ ରଖିଛି।
ଭାରତୀୟ ନୌସେନା ପାଖରେ କ’ଣ ଏପରି କ୍ଷମତା ଅଛି?
ଭାରତୀୟ ନୌସେନା ପୂର୍ବରୁ ମାଇନ୍ ସଫେଇକାରୀ ପରିଚାଳନା କରୁଥିଲା ଯାହା ଖଣି ବିଛାଇବାର କ୍ଷମତା ରଖିଥିଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ, ଭାରତୀୟ ନୌସେନା ପାଖରେ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ଖଣି ବିଛାଇବା ଜାହାଜ ନାହିଁ । ତଥାପି, ନୌସେନା ପାଖରେ ସବମେରିନ୍ ବିରୋଧୀ ଯୁଦ୍ଧ ଅଗଭୀର ଜଳ କାରିଗରୀ (ASW-SWC) ବୁଡା ଜାହାଜ ଅଛି । ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ଏହି ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ଖଣି ବହନ ଏବଂ ନିୟୋଜନ କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖେ। ଏହି ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ଉପକୂଳ ଏବଂ ଅଗଭୀର ଜଳରେ ଶତ୍ରୁ ବୁଡ଼ାଣିଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ ଏବଂ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ପାଇଁ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି । ଏଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର, ସେନ୍ସର ଏବଂ ଯୋଗାଯୋଗ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହିତ ସଜ୍ଜିତ | ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ପାଣି ତଳେ ବିପଦର ଆଗୁଆ ସଂକେତ ଦେବା ସହ ସଠିକତାର ସହିତ ମୁକାବିଲା କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ କରିଥାଏ । ନୌସେନା ବର୍ତ୍ତମାନ ୪ଟି ASW-SWC ର ପରିଚାଳନା କରୁଛି, ଏବଂ ଏନେଇ ୧୨ଟି ବିତରଣ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ଥିର କରାଯାଇଛି।
also read : https://purvapaksa.com/lpg-worries-demand-for-electric-stoves-increases/
