ଗତ କିଛି ଦିନ ଧରି ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଓ ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ଏକ ଭିଡିଓ ଖୁବ୍ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ରହିଛି। ସେହି ଭିଡିଓରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଆୟୋଜିତ ‘ନ୍ୟାସନାଲ୍ ସିକ୍ୟୁରିଟି ସବମିଟ୍’ ରେ ଘରୋଇ କମ୍ପାନୀ ‘ରାଫେ ଏମଫିବିର’ର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ବିକାଶ ମିଶ୍ରାଙ୍କ ବୟାନ, ଭାରତର ଫିଫ୍ଥ ଜେନେରେସନ୍ ଆମକା ପ୍ରକଳ୍ପ, ଏବଂ 6th Generation ବା 6th Generation ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନକୁ ନେଇ ବଡ଼ ଦାବି କରାଯାଇଛି। କୁହାଯାଉଛି ଯେ, ୨୦୩୦ ସୁଦ୍ଧା—ଅର୍ଥାତ୍ ଆଗାମୀ ପ୍ରାୟ ୪୦ ମାସ ମଧ୍ୟରେ—ଭାରତରେ 6th Generation ଫାଇଟର ଜେଟ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଉଡ଼ିପାରେ।
ଆଧୁନିକ ସାମରିକ ବିମାନ ନିର୍ମାଣ ଇତିହାସରେ ଏପରି ଦାବି ନିଶ୍ଚୟ ଉତ୍କଣ୍ଠା ସୃଷ୍ଟି କରେ। କାରଣ ଗୋଟିଏ ପିଢ଼ିରୁ ଆଉ ଏକ ପିଢ଼ିର ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ ବିକାଶ କରିବାରେ ସାଧାରଣତଃ ଦଶନ୍ଧି ଦଶନ୍ଧି ସମୟ ଏବଂ ବିପୁଳ ଅର୍ଥ ଲାଗେ। ତେବେ ଆଜିର ଏହି ଆଲୋଚନାରେ ଆମେ ଏହି ପୂରା ଘଟଣାକ୍ରମକୁ ତଥ୍ୟ ଓ ବୈଷୟିକ ବାସ୍ତବତା ଆଧାରରେ ପରଖିବା। ଭାରତର ଦ୍ୱିମୁଖୀ ରଣନୀତି କ’ଣ, ରାଫେ ଏମଫିବିର ର ପୃଷ୍ଠଭୂମି କ’ଣ, 6th Generation ବିମାନର ୬ଟି ପ୍ରମୁଖ ସ୍ତମ୍ଭ କ’ଣ, ଏବଂ F-35 ଭଳି ବିମାନ ସହିତ ତୁଳନା କଲେ ଆମେ କେଉଁଠାରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛୁ—ଏସବୁ ବିଷୟରେ ଆସନ୍ତୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଜାଣିବା।
ସୀମାର ଚାଲେଞ୍ଜ ଓ ଭାରତର ଦ୍ୱିମୁଖୀ ରଣନୀତି
ଉତ୍ତର ସୀମାରେ ଚୀନର ପିପୁଲ୍ସ ଲିବରେସନ୍ ଆର୍ମି ଏୟାରଫୋର୍ସ (PLAAF) ନିଜର ଫିଫ୍ଥ଼ ଜେନେରେସନ୍ J-20 ଷ୍ଟିଲ୍ଥସ ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ ମୁତୟନ ବଢ଼ାଉଛି, ଏବଂ J-35 ସହିତ ଭବିଷ୍ୟତର ଉନ୍ନତ ପ୍ରୋଟୋଟାଇପ୍ ଉପରେ ମଧ୍ୟ କାମ କରୁଥିବା ଚର୍ଚ୍ଚା ରହିଛି। ଅନ୍ୟପଟେ ପଶ୍ଚିମ ସୀମାରେ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟ ଚୀନଠାରୁ ଫିଫ୍ଥଛ ଜେନେରେସନ୍ ବିମାନ ହାସଲ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା ଚଳାଇଛି।
ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ପାଇଁ ନିଜର ସ୍କ୍ୱାଡ୍ରନ୍ କ୍ଷମତା ବଢ଼ାଇବା ସହିତ ପ୍ରଯୁକ୍ତିଗତ ଭାବେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆବଶ୍ୟକତା ହୋଇପଡ଼ିଛି। ଭିଡିଓରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି ଯେ, ଭାରତ ଏଥିପାଇଁ ଏକ ପ୍ରକାର ଦ୍ୱିମୁଖୀ ପଥ ଆପଣାଇଛି।
ଗୋଟିଏ ପଟେ ରହିଛି ସରକାରୀ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନିକ ମାର୍ଗ। ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୪ରେ ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ପର୍କିତ କ୍ୟାବିନେଟ୍ କମିଟି (CCS) ସ୍ୱଦେଶୀ ଫିଫ୍ଥ ଜେନେରେସନ୍ ଷ୍ଟିଲ୍ଥ ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ ଆମକା ର ଡିଜାଇନ୍ ଓ ପ୍ରୋଟୋଟାଇପ୍ ବିକାଶ ପାଇଁ ୧୫,୦୦୦ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ମଞ୍ଜୁରୀ ଦେଇଥିଲା। ପ୍ରାୟ ୨୫ ଟନ୍ ଓଜନର ଏହି ଦୁଇ-ଇଞ୍ଜିନ୍ ବିଶିଷ୍ଟ ବିମାନରେ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ୱିପନ୍ ବେ, ଡାଇଭର୍ଟରଲେସ୍ ସୁପରସୋନିକ୍ ଇନଲେଟ୍, AESA ରାଡାର୍ ଏବଂ ସେନ୍ସର୍ ଫ୍ୟୁଜନ୍ ଭଳି କ୍ଷମତା କଥା କୁହାଯାଏ। ଏହାର Mark 1 ରେ ଆମେରିକାର GE F414 ଇଞ୍ଜିନ୍ ପ୍ରାୟ ୯୮ kN ଥ୍ରଷ୍ଟ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ Mark 2 ରେ ୧୧୦-୧୨୦ kN କ୍ଷମତା ବିଶିଷ୍ଟ ସ୍ୱଦେଶୀ ଇଞ୍ଜିନ୍ ବିକାଶର ଯୋଜନା ରହିଛି। HAL ଉପରେ ତେଜସ୍ Mark 1A, Mark 2, ସୁଖୋଇ-୩୦ MKI ଅପଗ୍ରେଡ୍ ଏବଂ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ହେଲିକପ୍ଟରର ଚାପ ଥିବାରୁ, ଆମକା ଉତ୍ପାଦନରେ L&T, Bharat Forge ଏବଂ Tata Advanced Systems ଭଳି ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ରର ସକ୍ରିୟ ସହଭାଗିତା ରହିଛି।
ଅନ୍ୟପଟେ, iDEX ଏବଂ ADITI ଭଳି ନବସୃଜନ ପଦକ୍ଷେପ ମଧ୍ୟରେ ଘରୋଇ ଏରୋସ୍ପେସ୍ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକର ସକ୍ରିୟତା ବଢ଼ୁଛି। ସେହି ଧାରାରେ ରାଫେl ଏମଫିବିର ସିଧା 6th Generation ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନର କଥା କହି ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କରିଛି।
ରାଫେl ଏମଫିବିର ର ଯାତ୍ରା, ଭିତ୍ତିଭୂମି ଓ ‘ରିଭର୍ସ ବ୍ରେନ୍ ଡ୍ରେନ୍’

ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ, ଏହି କମ୍ପାନୀଟି କିପରି ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲା ଏବଂ ଏହାର ପୃଷ୍ଠଭୂମି କ’ଣ? ଭିଡିଓ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୧୬-୧୭ ଆଖପାଖରେ ନୋଏଡାର ଏକ ଛୋଟ ୱାର୍କଶପ୍ରୁ ବିବେକ ମିଶ୍ରା ଏବଂ ବିକାଶ ମିଶ୍ରା ଏହି ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।
କମ୍ପାନୀ ସମ୍ପର୍କରେ ଯେଉଁ ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ରହିଛି, ତାହା ହେଉଛି:
• ଭର୍ଟିକାଲ୍ ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେସନ୍: କମ୍ପାନୀ ବାହ୍ୟ ସପ୍ଲାୟର୍ଙ୍କ ଉପରେ କମ୍ ନିର୍ଭର କରି କମ୍ପୋଜିଟ୍ ମ୍ୟାଟେରିଆଲ୍, ମେଟାଲ୍ 3D ପ୍ରିଣ୍ଟିଂ, ଫ୍ଲାଇଟ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ସିଷ୍ଟମ୍, କମ୍ୟୁନିକେସନ୍ ଓ ପ୍ରପଲ୍ସନ୍ ଭଳି ଦିଗରେ ନିଜସ୍ୱ ବିକାଶ ଉପରେ ଜୋର୍ ଦେଉଛି।
• ପୁଞ୍ଜି ଓ ଭିତ୍ତିଭୂମି: ୧୦୦ ମିଲିୟନ୍ ଡଲାର (ପ୍ରାୟ ₹୮୫୦-୯୦୦ କୋଟି) ଫଣ୍ଡିଂ (General Catalyst ଭଳି ନିବେଶକଙ୍କ ସହ) ଏବଂ ଦିଲ୍ଲୀ-NCR ରେ ପ୍ରାୟ ୭,୦୦,୦୦୦ ବର୍ଗଫୁଟ୍ ସୁବିଧା ରହିଛି।
• ପୂର୍ବ ଅଭିଜ୍ଞତା: ୨୦୨୦ ଗଲୱାନ୍ ଓ LAC ପରିସ୍ଥିତି ସମୟରେ ଉଚ୍ଚ-ଉଚ୍ଚତା ଓ କଠିନ ପାଣିପାଗ ପାଇଁ ସର୍ଭିଲାନ୍ସ୍ ଓ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ୍ ଡ୍ରୋନ୍ (ଯେପରି MR10, MR20, Exet UAV, Swarm drones) ବିକାଶ କରିଛି।
• ଆନ୍ତର୍ଜାତୀକ ଇଞ୍ଜିନିୟର୍ ଦଳ: ପ୍ରାୟ ୧୨ଟି ଦେଶର ଅଭିଜ୍ଞ ଏରୋନେଟିକାଲ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟର ଓ ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କୁ ନେଇ ଭାରତୀୟ IP (ବୌଦ୍ଧିକ ସମ୍ପଦ) ଅଧୀନରେ କାମ କରିବାର ଏକ ‘ରିଭର୍ସ ବ୍ରେନ୍ ଡ୍ରେନ୍’ ମଡେଲ୍ ରହିଛି।
ତେବେ ଏଠାରେ ଗୋଟିଏ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ମନେ ରଖିବା ଉଚିତ। କୌଣସି କମ୍ପାନୀ ଯେତେବେଳେ ୨୦୩୦ ସୁଦ୍ଧା 6th Generation ଫାଇଟର ଜେଟ୍ ଉଡ଼ାଇବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖେ, ସେତେବେଳେ ତାହା ଏକ ମହତ୍ୱାକାଂକ୍ଷୀ ଘୋଷଣା ବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ହୋଇଥାଏ। ଡିଜାଇନ୍ରୁ ପ୍ରୋଟୋଟାଇପ୍, ପରୀକ୍ଷଣ ଉଡ଼ାଣ, ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେସନ୍ ଏବଂ ବାୟୁସେନାର ପ୍ରମାଣୀକରଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାତ୍ରା ବହୁ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଓ ସମୟସାପେକ୍ଷ। ତେଣୁ ଘୋଷଣା ଓ ବାସ୍ତବ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଗତିକୁ ନିୟମିତ ଭାବେ ପରଖିବା ଜରୁରୀ।
1st ରୁ 5th Gen ଓ 6th Gen ର ୬ଟି ପ୍ରମୁଖ ସ୍ତମ୍ଭ
ସବୁଠାରୁ ବୈଷୟିକ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଅଂଶ ହେଉଛି ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନର ପିଢ଼ିଗତ ବିକାଶ ଏବଂ 6th Generation ର ଧାରଣା। ୧୯୪୦ ଦଶକର 1st Gen ଜେଟ୍ (Me 262, MiG-15) ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ସୁପରସୋନିକ୍ 2nd Gen (MiG-21, HF-24 Marut), BVR କ୍ଷମତା ଥିବା 3rd Gen (F-4 Phantom, MiG-23), ଏବଂ 4th/4.5 Gen (Su-30 MKI, Rafale, Tejas) ଦେଇ ଆଜି ବିଶ୍ୱ 5th Gen (F-22, F-35, J-20, J-35, Su-57) ଯୁଗରେ ରହିଛି।
ଏବେ କୁହାଯାଉଛି ଯେ, 6th Generation କେବଳ ଗୋଟିଏ ବିମାନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ‘ସିଷ୍ଟମ୍ ଅଫ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ସ୍’।
AI ଓ ମାନବହୀନ / ଉଚ୍ଚ-G ସାମର୍ଥ୍ୟ: ମାନବ ପାଇଲଟ୍ ସାଧାରଣତଃ ~9g ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱାକର୍ଷଣ ଚାପ ସହ୍ୟ କରିପାରନ୍ତି। AI ବା ମାନବହୀନ ପରିଚାଳନାରେ ଅଧିକ G-ଫୋର୍ସ୍ ଓ ଜଟିଳ ମାନ୍ୟୁଭର୍ କଥା କୁହାଯାଏ।
1. MUM-T ଓ Loyal Wingman Swarm: ଗୋଟିଏ ମୁଖ୍ୟ ବିମାନ ସହ ଏକାଧିକ ଡ୍ରୋନ୍ ବା ୱିଙ୍ଗମ୍ୟାନ୍ ସମନ୍ୱୟରେ କାମ କରି ଆଗୁଆ ସୂଚନା ସଂଗ୍ରହ ବା ଆକ୍ରମଣ କରିବା।
2. ବ୍ରଡବ୍ୟାଣ୍ଡ / ଅଲ୍-ସ୍ପେକ୍ଟ୍ରମ୍ ଷ୍ଟିଲ୍ଥ୍: କେବଳ X-ବ୍ୟାଣ୍ଡ୍ ନୁହେଁ, ବରଂ VHF/UHF ଭଳି କମ୍ ଫ୍ରିକ୍ୱେନ୍ସି ରାଡାର୍ ଓ ଇନଫ୍ରାରେଡ୍ ସେନ୍ସର୍ରୁ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ Tail-less ଡିଜାଇନ୍ ଓ ମ୍ୟାଟେରିଆଲ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତି।
3. Adaptive Cycle Engine: ମିଶନ୍ ଅନୁଯାୟୀ ଇଞ୍ଜିନ୍ର ଏୟାର୍ ଫ୍ଲୋ ବଦଳାଇ ଅଧିକ ଥ୍ରଷ୍ଟ ବା ଅଧିକ ରେଞ୍ଜ ଦେବା ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ କରିବା।
4. Directed Energy / Laser Weapons: ଇଞ୍ଜିନ୍ରୁ ମିଳୁଥିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି ସହାୟତାରେ ଲେଜର୍ ବା ଡାଇରେକ୍ଟେଡ୍ ଏନର୍ଜି ସିଷ୍ଟମ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ଡ୍ରୋନ୍ ବା କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବାର ଧାରଣା।
5. Combat Cloud, Cognitive EW ଓ Quantum Navigation: ନେଟୱାର୍କ୍-ସେଣ୍ଟ୍ରିକ୍ ଯୁଦ୍ଧ, ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ୱାରଫେୟାର୍ ଏବଂ GPS ଜାମ୍ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସଠିକ୍ ନେଭିଗେସନ୍ ରକ୍ଷା କରିବା।
F-35 ସହ ତୁଳନା ଓ ଆମେରିକା-ଚୀନ ସମୀକରଣ
ଏହି 6th Generation ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ଆମେରିକାର F-35 Lightning II ସହିତ ତୁଳନା କରାଯାଇଛି। କୁହାଯାଇଛି ଯେ, F-35 ର ମୂଳ ଡିଜାଇନ୍ ୧୯୯୦ ଶେଷ ଓ ୨୦୦୦ ଆରମ୍ଭର ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଉପରେ ଆଧାରିତ; ଏହା ସିଙ୍ଗଲ୍-ଇଞ୍ଜିନ୍ ବିମାନ, ଯାହାର ସର୍ବାଧିକ ଗତି ପ୍ରାୟ Mach 1.6 (~୧,୯୬୦ km/h), ଏବଂ ଏହାର RAM କୋଟିଂ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଖର୍ଚ୍ଚ ଓ ମିଶନ୍ ରେଡିନେସ୍ ନେଇ ବିଶ୍ୱରେ ଅନେକ ସମାଲୋଚନା ଓ ବିତର୍କ ରହିଛି।
ଅନ୍ୟପଟେ, 6th Generation ବିମାନ ପାଇଁ Mach 2+ ଗତି, ମଡ୍ୟୁଲାର୍ ଓପନ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ଆର୍କିଟେକ୍ଚର୍ (MOSA) ଏବଂ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ କମ୍ପୋଜିଟ୍ ଷ୍ଟିଲ୍ଥଟ ଭଳି ଧାରଣା ରଖାଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଏକ ବାସ୍ତବତା ବୁଝିବା ଦରକାର: F-35 ଆଜି ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ଦେଶରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଏବଂ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ନିୟୋଜିତ ଏକ ଫିଫ୍ଥକ ଜେନେରେସନ୍ ବିମାନ, ଯେତେବେଳେ କି କୌଣସି ନୂଆ 6th Generation ବିମାନର କ୍ଷମତା କେବଳ ଡିଜାଇନ୍ ବା ପ୍ରୋଟୋଟାଇପ୍ ସ୍ତରରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ବାସ୍ତବ ଉଡ଼ାଣ ଓ ପରୀକ୍ଷଣରେ ପ୍ରମାଣିତ ହେବା ବାକି ଥାଏ।
ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ପାଇଁ ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହେଲା ଭୌଗୋଳିକ ବିବିଧତା—ଥର ମରୁଭୂମିର ପ୍ରବଳ ତାତିରୁ ହିମାଳୟର ୧୫,୦୦୦ରୁ ୨୦,୦୦୦ ଫୁଟ୍ ଉଚ୍ଚତାର ବିରଳ ବାୟୁ ଏବଂ ହିନ୍ଦ୍ ମହାସାଗରର ଦୀର୍ଘ ପେଟ୍ରୋଲିଂ। ଏହି ସବୁ ପରିସ୍ଥିତିରେ କାମ କରିପାରୁଥିବା ବିମାନ ହିଁ ଭାରତ ପାଇଁ ପ୍ରକୃତରେ ଉପଯୋଗୀ ହେବ।
, ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଯୁକ୍ତିରେ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତା ଓ ନବସୃଜନ ଦିଗରେ ଭାରତର ପ୍ରୟାସ ନିଶ୍ଚୟ ଉତ୍ସାହଜନକ। କିନ୍ତୁ ବଡ଼ ଦାବି ଓ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆର ରୋମାଞ୍ଚଠାରୁ ଦୂରେଇ ରହି ଆମକୁ ପ୍ରଗତିର ପ୍ରକୃତ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ—ଯେପରିକି ପ୍ରୋଟୋଟାଇପ୍ ରୋଲ୍-ଆଉଟ୍, ପ୍ରଥମ ଉଡ଼ାଣ, ଇଞ୍ଜିନ୍ ପରୀକ୍ଷଣ ଏବଂ ବାୟୁସେନାର ସ୍ୱୀକୃତି—ଉପରେ ନଜର ରଖିବାକୁ ହେବ।
ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଏନେଇ କ’ଣ ଲାଗୁଛି?
• ୨୦୩୦ ସୁଦ୍ଧା ଭାରତରେ 6th Generation ଫାଇଟର ଜେଟ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଆପଣ କେତେ ବାସ୍ତବବାଦୀ ମନେ କରନ୍ତି?
• ସରକାରୀ ଆମକା ପ୍ରକଳ୍ପ ଓ ଘରୋଇ ଏରୋସ୍ପେସ୍ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକର ସମନ୍ୱୟ ଭାରତର ସାମରିକ ଶକ୍ତିକୁ କେତେ ମଜବୁତ କରିବ?
also read


