କେତେବେଳେ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆରେ ‘ପ୍ରେମ’ ବା ‘ଲଭ୍’ କଥା ଆସେ, କେତେବେଳେ ମହିଳା ସଶକ୍ତିକରଣର ବଡ଼ ବଡ଼ ସ୍ଲୋଗାନ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ, ତ ପୁଣି କେତେବେଳେ ପୁରୁଣା ପୁସ୍ତକ, ପୁରୁଣା ଚିଠି ଆଉ ଐତିହାସିକ ଘଟଣାକୁ ନେଇ ନୂଆ ବିତର୍କ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ନିକଟରେ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆରେ ଭାଇରାଲ୍ ହୋଇଥିବା ଏକ ଛୋଟ ଭିଡିଓକୁ ନେଇ ଯେଉଁ ଚର୍ଚ୍ଚା ଚାଲିଛି, ତାହା ଆମକୁ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିର ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଓ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ଅଧ୍ୟାୟ ଆଡ଼କୁ ଟାଣି ନେଉଛି। ସେହି ଭିଡିଓରେ ‘ଅ ଜର୍ଣ୍ଣି ଅଫ୍ ଲଭ୍’ ଭଳି ବୟାନ ଓ ମହିଳା ସଶକ୍ତିକରଣର ନାରା ସହିତ ତିନିଜଣ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ମହିଳାଙ୍କ ଜୀବନ ସଂଘର୍ଷକୁ ଯୋଡ଼ି ଦେଖାଯାଇଛି—ସ୍ନେହଲତା ରେଡ୍ଡୀ, ମହାରାଣୀ ଗାୟତ୍ରୀ ଦେବୀ ଏବଂ ମେନକା ଗାନ୍ଧୀ।
)
ଏକ ସନ୍ତୁଳିତ ସାମ୍ବାଦିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ, ତଥ୍ୟ ଓ ଇତିହାସର ଆଧାରରେ, କୌଣସି ଉତ୍ତେଜନା ବିନା କିନ୍ତୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପକ୍ଷକୁ ବୁଝିବା ଭଳି ଢଙ୍ଗରେ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବା। କାରଣ ଆଜିର ଦର୍ଶକ କେବଳ ସ୍ଲୋଗାନ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି ଯେ ବୟାନ ପଛରେ ଥିବା ଇତିହାସ କ’ଣ, ସେହି ସମୟର ପରିସ୍ଥିତି କ’ଣ ଥିଲା, ଏବଂ ଆଜିର ରାଜନୀତିରେ ସେହି ପୁରୁଣା କଥା କାହିଁକି ପୁଣି ଥରେ ଜୀବନ୍ତ ହୋଇଉଠୁଛି। ଭିଡିଓଟିକୁ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖନ୍ତୁ। ଆଉ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ପୂର୍ବରୁ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ମୋର ବିନମ୍ର ଅନୁରୋଧ—ଆମ ଚ୍ୟାନେଲ୍ ‘ପୂର୍ବପକ୍ଷ’କୁ ଲାଇକ୍, ସେୟାର ଓ ସବସ୍କ୍ରାଇବ୍ କରି ଆମ ସହ ଯୋଡ଼ି ହୋଇ ରୁହନ୍ତୁ।
ଆପଣ ଯଦି ଗତ କିଛି ଦିନ ଧରି ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ଫିଡ୍ ଦେଖୁଥିବେ, ତେବେ ଦେଖିଥିବେ କେମିତି ଗୋଟିଏ ପଟେ କଂଗ୍ରେସ ନେତୃତ୍ୱ ଓ ସମର୍ଥକମାନେ ‘ପ୍ରେମ’, ସହିଷ୍ଣୁତା, ମହିଳାଙ୍କ ସ୍ୱାଧୀନତା ଓ ସଶକ୍ତିକରଣ କଥା କହୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟପଟେ ବିରୋଧୀ କିମ୍ବା ସମାଲୋଚକମାନେ ସେହି କଥାଗୁଡ଼ିକର ବିରୋଧାଭାସ ଦେଖାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି। ‘ଲଡକି ହୁଁ, ଲଢ଼ ସକ୍ତି ହୁଁ’ ହେଉ କିମ୍ବା ‘ସ୍ମାସ୍ ଦ ପାଟ୍ରିଆର୍କି’ ଭଳି ଭାଷା, କିମ୍ବା ସୋନିଆ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପୁସ୍ତକ Belonging: A Journey of Loveକୁ ନେଇ ହେଉଥିବା ଆଲୋଚନା—ଏସବୁ ରାଜନୈତିକ ବୟାନବାଜିର ଅଂଶ। ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଦଳ ବା ନେତୃତ୍ୱ ନିଜର ଭାବମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପ୍ରେମ, ସମବେଦନା ଓ ମହିଳାଙ୍କ ଅଧିକାର ସହିତ ଯୋଡ଼ି ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀମାନେ ଇତିହାସର ସେହି ପୃଷ୍ଠାଗୁଡ଼ିକୁ ଓଲଟାନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ କ୍ଷମତା ଓ ରାଜନୈତିକ ସଂଘର୍ଷ ଭିତରେ ମହିଳାମାନେ କଷ୍ଟ ପାଇଥିବା ଅଭିଯୋଗ ରହିଛି।
କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି, ଇତିହାସକୁ ପଢ଼ିବାବେଳେ ଆମେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଧାଡ଼ିର ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ପହଞ୍ଚିବା ଉଚିତ କି? ନା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘଟଣାର ପ୍ରେକ୍ଷାପଟ, ଆଇନଗତ ଦିଗ, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସାକ୍ଷ୍ୟ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟର ବୟାନକୁ ଭଲଭାବେ ବୁଝିବା ଉଚିତ? ଜଣେ ସଚ୍ଚୋଟ ଦର୍ଶକ ହିସାବରେ ଆମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ପୂରା ଚିତ୍ର ଦେଖିବା ଉଚିତ।
ସ୍ନେହଲତା ରେଡ୍ଡୀ: ଆସନ୍ତୁ ପ୍ରଥମେ ସ୍ନେହଲତା ରେଡ୍ଡୀଙ୍କ କଥା ଆଲୋଚନା କରିବା। ସେ କେବଳ ଜଣେ ନାଟ୍ୟକାର ବା ଅଭିନେତ୍ରୀ ନଥିଲେ; ସେ ଥିଲେ ଜଣେ ସକ୍ରିୟ ସମାଜସେବୀ, କଳାକାର ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଆନ୍ଦୋଳନର ଏକ ଜଣାଶୁଣା ମୁହଁ। ୧୯୭୫ ମସିହା ଜୁନ୍ ମାସରେ ଦେଶରେ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି ଲାଗୁ ହେଲା। ସେହି ସମୟରେ ନାଗରିକ ସ୍ୱାଧୀନତା ଉପରେ କଟକଣା ଲାଗିଲା, ବହୁ ବିରୋଧୀ ନେତା, ସାମ୍ବାଦିକ, କର୍ମୀ ଓ ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀଙ୍କୁ ଗିରଫ କରାଗଲା। ମେଣ୍ଟେନାନ୍ସ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଟରନାଲ୍ ସିକ୍ୟୁରିଟି ଆକ୍ଟ ବା ମିସା ଭଳି କଠୋର ଆଇନ ଅଧୀନରେ ବହୁ ଲୋକଙ୍କୁ ବିନା ମକଦ୍ଦମାରେ ଜେଲ୍ରେ ରଖାଗଲା।
![A Mother's Sneha [Love] « The Concerned for Working Children](https://www.concernedforworkingchildren.org/wp-content/uploads/10-SAMSKARA-8.jpg)
ସ୍ନେହଲତା ରେଡ୍ଡୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେହି ସମୟରେ ଗିରଫ କରାଯାଇଥିଲା। ଅଭିଯୋଗ ଓ ଆଲୋଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ସମାଜବାଦୀ ନେତା ଜର୍ଜ ଫର୍ଣ୍ଣାଣ୍ଡିଜ୍ଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ପରିଚୟ ଓ ସମ୍ପର୍କକୁ ନେଇ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ଦେହ କରାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସବୁଠାରୁ ବେଶି ଚର୍ଚ୍ଚା ହୁଏ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଜେଲ୍ ଜୀବନର ଅନୁଭୂତିକୁ ନେଇ। ସେ ଆଜମା ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ଥିଲେ। ଜେଲ୍ ଭିତରେ ଥିବା ଅବସ୍ଥା, ଅପରିଷ୍କାର ପରିବେଶ, ବାୟୁ ଚଳାଚଳର ଅଭାବ ଓ ମାନସିକ ଚାପ ତାଙ୍କର ଆଜ୍ମାକୁ ଆହୁରି ଗୁରୁତର କରିଥିଲା ବୋଲି ବିଭିନ୍ନ ଲେଖା ଓ ବୟାନରେ କୁହାଯାଇଛି। ତାଙ୍କର ପ୍ରିଜନ ଡାଏରୀରେ ଜେଲ୍ର କଠୋର ବାସ୍ତବତା, ଅନ୍ୟ ମହିଳା କଏଦୀଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ଓ ନିଜ ଯନ୍ତ୍ରଣାର କଥା ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି। ଜେଲ୍ରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା ପରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଗିଡ଼ି ଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଖୁବ୍ କମ୍ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ଐତିହାସିକ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ, ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତିରେ ମିସା ଅଧୀନରେ ଗିରଫଦାରୀ ଓ ଜେଲ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ନେଇ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ବହୁ ଐତିହାସିକ, ମାନବାଧିକାର କର୍ମୀ ଓ ସାମ୍ବାଦିକ ତୀବ୍ର ସମାଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି। କାରଣ କୌଣସି ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଯେତେବେଳେ ସାଧାରଣ ନାଗରିକ ବା କଳାକାର ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଜେଲ୍ରେ ରହନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟଗତ କାରଣରୁ ତାଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ସଙ୍କଟାପନ୍ନ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ତାହା କେବଳ ଗୋଟିଏ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଦୁଃଖ ନୁହେଁ, ବରଂ ରାଷ୍ଟ୍ର ଓ କ୍ଷମତାର ବ୍ୟବହାର ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନଚିହ୍ନ ହୋଇଯାଏ।
ମହାରାଣୀ ଗାୟତ୍ରୀ ଦେବୀ: ଏବେ ଆସନ୍ତୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଚରିତ୍ର—ମହାରାଣୀ ଗାୟତ୍ରୀ ଦେବୀଙ୍କ କଥାକୁ ବୁଝିବା। ରାଜପରିବାରରେ ଜନ୍ମ, ଜୟପୁରର ମହାରାଣୀ, ଶିକ୍ଷା ଓ ସାମାଜିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସକ୍ରିୟତା, ଏବଂ ପରେ ରାଜନୀତିରେ ପ୍ରବେଶ। ୧୯୬୨ ମସିହା ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପାର୍ଟି ପକ୍ଷରୁ ଲଢ଼ି ବିପୁଳ ଭୋଟ ବ୍ୟବଧାନରେ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ କଂଗ୍ରେସର ପ୍ରଭାବ ବିରୋଧରେ ତାଙ୍କର ଏହି ବିଜୟ ରାଜନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ବହୁତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
କିନ୍ତୁ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି ସମୟରେ ମହାରାଣୀ ଗାୟତ୍ରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଗିରଫ କରାଗଲା। କୋଫୋପୋଷା ଭଳି ଆଇନ ଅଧୀନରେ ତାଙ୍କୁ ତିହାଡ଼ ଜେଲ୍ ପଠାଗଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଦେଇଥିବା ସାକ୍ଷାତକାର ଓ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମଜୀବନୀରେ ସେ ଲେଖିଛନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କୁ କେଉଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାରଣରୁ ବା କେଉଁ ଚାର୍ଜରେ ଗିରଫ କରାଯାଇଥିଲା, ତାହା ତାଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ କୁହାଯାଇନଥିଲା। ତିହାଡ଼ ଜେଲ୍ ଭିତରେ ତାଙ୍କର ଅନୁଭୂତି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର ଥିଲା। ଯେଉଁ ମହିଳା ରାଜପରିବାର ଓ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନର ସହ ରହୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଜେଲ୍ର ଅସୁବିଧାଜନକ ପରିବେଶ, ଭିଡ଼, ଶବ୍ଦ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମହିଳା କଏଦୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା। ସେଠାରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ମହିଳା କଏଦୀଙ୍କ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା, ସାମାନ୍ୟ ରାଜନୈତିକ ବିରୋଧ ବା ନାରାବାଜି ପାଇଁ ଗିରଫ ହୋଇଥିବା ମହିଳାଙ୍କ ଅବସ୍ଥା କଥା ମଧ୍ୟ ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟଗତ କାରଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପରିସ୍ଥିତି ଭିତରେ ସେ ଜେଲ୍ରୁ ବାହାରିଥିଲେ। ଗାୟତ୍ରୀ ଦେବୀଙ୍କ ଘଟଣା ଆମକୁ ଦେଖାଏ ଯେ ରାଜନୈତିକ ମତଭେଦ ଯେତେବେଳେ କ୍ଷମତା ଓ ଆଇନର କଠୋର ପ୍ରୟୋଗ ସହ ମିଶେ, ସେତେବେଳେ ଜଣେ ଜନପ୍ରତିନିଧିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିର ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ।
ମେନକା ଗାନ୍ଧୀ: ଏବେ ଆସନ୍ତୁ ତୃତୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ଦେଖିବା—ମେନକା ଗାନ୍ଧୀ। ଗାନ୍ଧୀ ପରିବାର ଭିତରେ ହୋଇଥିବା ବିଭାଜନ ଓ ଟଣାଓଟରା ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ସବୁବେଳେ ଏକ ବଡ଼ ଆଲୋଚନାର ବିଷୟ ରହିଆସିଛି। ୧୯୮୦ ମସିହାରେ ସଞ୍ଜୟ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଅକାଳ ବିୟୋଗ ପରେ ପରିବାର ଭିତରେ ପରିସ୍ଥିତି ବଦଳିଗଲା। ମେନକା ଗାନ୍ଧୀ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶାଶୁ ତଥା ତତ୍କାଳୀନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କରେ ତିକ୍ତତା ସୃଷ୍ଟି ହେଲା।
ଭାଇରାଲ୍ ଭିଡିଓରେ ମେନକା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ଲେଖାଯାଇଥିବା ଚିଠିର କଥା ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ଯେଉଁଥିରେ ମାନସିକ ଚାପ, ଘର ଭିତରର ପରିସ୍ଥିତି, କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ ହଟାଇବା, ସାମଗ୍ରୀ ଯାଞ୍ଚ ଏବଂ ସାନ ପୁଅ ବରୁଣ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ନେଇ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଅସନ୍ତୋଷ ଓ ଦୂରତାର କଥା କୁହାଯାଇଛି। ଏହି ଘଟଣାକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ମେନକା ଗାନ୍ଧୀ ଅଲଗା ରାଜନୈତିକ ପଥ ବାଛିଲେ। ସେ କଂଗ୍ରେସଠାରୁ ଦୂରେଇ ଯାଇ ବିରୋଧୀ ରାଜନୀତିରେ ସକ୍ରିୟ ହେଲେ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦଶନ୍ଧିଗୁଡ଼ିକରେ ନିଜର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରାଜନୈତିକ ପରିଚୟ ଗଢ଼ି ତୋଳିଲେ। ଏଠାରେ ଗୋଟିଏ କଥା ବୁଝିବା ଜରୁରୀ ଯେ କୌଣସି ପରିବାର ଭିତରର ବିବାଦରେ ଦୁଇଟି ପକ୍ଷର ନିଜସ୍ୱ ବୟାନ, ସ୍ମୃତି ଓ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଥାଏ। ଗୋଟିଏ ପକ୍ଷ ନିଜର କଷ୍ଟ ଓ ଅଭିଯୋଗକୁ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣେ, ଅନ୍ୟପକ୍ଷ ନିଜର ପାରିବାରିକ ଦାୟିତ୍ୱ ବା ପରିସ୍ଥିତିର କଥା କହେ। କିନ୍ତୁ ରାଜନୈତିକ ବିତର୍କରେ ଯେତେବେଳେ ମହିଳା ସଶକ୍ତିକରଣ ବା ପାରିବାରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର କଥା ଆସେ, ସେତେବେଳେ ଏହି ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ ଉଦାହରଣ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।
ଏବେ ଆସନ୍ତୁ ଟିକିଏ ଅଟକି ଚିନ୍ତା କରିବା। ଏହି ତିନିଟି ଘଟଣା—ସ୍ନେହଲତା ରେଡ୍ଡୀ, ଗାୟତ୍ରୀ ଦେବୀ ଏବଂ ମେନକା ଗାନ୍ଧୀ—ଗୋଟିଏ କଥାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରୁଛି ଯେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ମହିଳାଙ୍କ ପ୍ରସଙ୍ଗ କେବେବି ସରଳ ନୁହେଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ମହିଳାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା, ସମ୍ମାନ ଓ ସଶକ୍ତିକରଣ କଥା କହେ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ କ୍ଷମତା, ଦଳୀୟ ଶୃଙ୍ଖଳା, ପାରିବାରିକ ପ୍ରଭାବ କିମ୍ବା ରାଜନୈତିକ ସ୍ୱାର୍ଥର ପ୍ରଶ୍ନ ଆସେ, ସେତେବେଳେ ବୟାନ ଓ ବ୍ୟବହାର ମଧ୍ୟରେ ଫରକ୍ ଦେଖାଯାଏ।
ଆଜି ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆରେ ଗୋଟିଏ ପଟେ ‘ଲଭ୍’ ଓ ସଶକ୍ତିକରଣର ବାର୍ତ୍ତା ଦିଆଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଅନ୍ୟପଟେ ପୁରୁଣା ଘଟଣାକୁ ମନେ ପକାଇ ପଚରାଯାଉଛି—ସେହି ସମୟର ଆଚରଣ କ’ଣ ଥିଲା? କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟପଟେ ଆମେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଭୁଲିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ଯେ ଇତିହାସର କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଘଟଣାକୁ ବାଛି ସମଗ୍ର ଦଳ ବା ସମଗ୍ର ସମୟକୁ ଏକା ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗେଇ ଦେବା ମଧ୍ୟ ଅନେକ ସମୟରେ ଅର୍ଦ୍ଧସତ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ସଚ୍ଚୋଟ ସାମ୍ବାଦିକତାର କାମ ହେଉଛି ଉଭୟ କଥାକୁ ଦର୍ଶକଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରଖିବା—ଯେଉଁ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଯାଉଛି, ସେଗୁଡ଼ିକର ଐତିହାସିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି କ’ଣ, ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି ଭଳି ସମୟରେ କ୍ଷମତାର କେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ କିଭଳି ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା, ଏବଂ ଆଜିର ରାଜନୀତିରେ ପୁରୁଣା ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ନୂଆ ରୂପରେ କାହିଁକି ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଉଛି।
ରାଜନୀତିରେ ବୟାନ ବଦଳେ, ସ୍ଲୋଗାନ ବଦଳେ, କିନ୍ତୁ ଇତିହାସର ପୃଷ୍ଠାଗୁଡ଼ିକ ସେମିତି ରହିଯାଏ। କେହି ତାକୁ ନିଜ ଯୁକ୍ତି ସପକ୍ଷରେ ବ୍ୟବହାର କରେ, ତ କେହି ତାକୁ ନିଜ ବ୍ୟାଖ୍ୟାରେ ବୁଝାଏ। ସ୍ନେହଲତା ରେଡ୍ଡୀ, ମହାରାଣୀ ଗାୟତ୍ରୀ ଦେବୀ ଏବଂ ମେନକା ଗାନ୍ଧୀ—ଏହି ତିନି ଜଣଙ୍କ ଜୀବନ ଓ ସଂଘର୍ଷ ଆମକୁ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ: କ୍ଷମତା ଯେତେ ବଡ଼ ହେଉ ନା କାହିଁକି, ବ୍ୟକ୍ତିର ସ୍ୱାଧୀନତା, ମାନବିକ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ସତ୍ୟର ସ୍ୱର ସବୁବେଳେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
also read
India’s sixth-generation combat aircraft by 2030? II ୨୦୩୦ ସୁଦ୍ଧା ଭାରତର ସିକ୍ଥ ଜେନେରେସନ୍ ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ?
https://purvapaksa.com/indias-sixth-generation-combat-aircraft-by-2030/


