ଭାରତ ହେଉଛି ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ଓ ଉତ୍ସବର ଦେଶ। ଏଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଋତୁ, ଅମଳ ଏବଂ ସାମାଜିକ ଜୀବନର ଉଲ୍ଲାସକୁ ମିଳିମିଶି ପାଳନ କରିବାର ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ପରମ୍ପରା ରହିଆସିଛି। କିନ୍ତୁ ବିଗତ କିଛି ବର୍ଷ ଧରି ଆମର ସାମାଜିକ ତଥା ସାଂସ୍କୃତିକ ଉତ୍ସବଗୁଡ଼ିକୁ କେବଳ ଧର୍ମୀୟ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣତା ଓ ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ସୀମାରେଖା ଭିତରେ ବାନ୍ଧି ରଖିବାକୁ ଏକ ଅପଚେଷ୍ଟା ଚାଲିଛି। ନିକଟରେ କେରଳରେ ପାଳିତ ହେଉଥିବା ‘ଓଣମ’ ଏବଂ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ତଥା ଗୁଜରାଟରେ ନବରାତ୍ରୀ ଅବସରରେ ଆୟୋଜିତ ହେଉଥିବା ‘ଗରବା’କୁ ନେଇ ଉପୁଜିଥିବା ବିବାଦ ଏହି ଚିନ୍ତାଜନକ ପ୍ରବୃତ୍ତିକୁ ପଦାରେ ପକାଇଛି। ଉତ୍ସବର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ମଣିଷକୁ ଯୋଡ଼ିବା, କିନ୍ତୁ କିଛି ମୌଳବାଦୀ ଓ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ମାନସିକତା ଥିବା ଗୋଷ୍ଠୀ ଏହାକୁ ବିଭାଜନର ମାଧ୍ୟମ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ‘ନବଭାରତ ଟାଇମ୍ସ’ର ଏକ ବିଶେଷ ସମ୍ପାଦକୀୟ ଆଲେଖ୍ୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଯାଇଛି ଯେ, ଉତ୍ସବକୁ କାହିଁକି କେବଳ ଧର୍ମର ବନ୍ଧନୀ ଭିତରେ ଆବଦ୍ଧ କରାଯିବ?
କେରଳର ଓଣମ ଏବଂ ବିବାଦର ସୂତ୍ରପାତ
କେରଳରେ ଓଣମ କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ପର୍ବ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ମାଲାୟାଲୀ ସମୁଦାୟର ଏକ ସାର୍ବଜନୀନ ଫସଲ ଅମଳ ଉତ୍ସବ। ରାଜା ମହାବଳୀଙ୍କ ପ୍ରଜାବତ୍ସଳ ଶାସନ, ଯେଉଁଠାରେ ଧନୀ-ଦରିଦ୍ର କିମ୍ବା ଜାତି-ଧର୍ମର ଭେଦଭାବ ନଥିଲା, ତାହାକୁ ସ୍ମରଣ କରି ହିନ୍ଦୁ, ମୁସଲିମ ଏବଂ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଏହି ପର୍ବକୁ ପାଳନ କରିଆସୁଛନ୍ତି।
କଟକଣା ଓ ଫତୱା : ବିଡ଼ମ୍ବନାର ବିଷୟ, ନିକଟରେ କିଛି ଧର୍ମାନ୍ଧ ମୌଲବୀ ଏବଂ ରକ୍ଷଣଶୀଳ ନେତା ମୁସଲମାନ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଓ ପରିବାରମାନଙ୍କୁ ଓଣମ ପାଳନ ନକରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ ବିବାଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।
ସାଂସ୍କୃତିକ ଏକତାରେ ଆଘାତ : ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ କିଛି କଠୋରପନ୍ଥୀ ହିନ୍ଦୁ ସଂଗଠନ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ କେବଳ ‘ବାମନ ଜୟନ୍ତୀ’ କହି ସାର୍ବଜନୀନ ଚରିତ୍ରକୁ ସଙ୍କୁଚିତ କରିବାକୁ ପ୍ରୟାସ କରିଥିଲେ। ଫଳରେ ଯେଉଁ ଉତ୍ସବ ଶହ ଶହ ବର୍ଷ ଧରି ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟର ପ୍ରତୀକ ଥିଲା, ତାହା ବିତର୍କର ବିଷୟ ପାଲଟିଲା।
ଗରବା ମଣ୍ଡପରେ ପରିଚୟପତ୍ର ଓ ସନ୍ଦେହର ବାତାବରଣ
ସେହିପରି ନବରାତ୍ରୀ ସମୟରେ ଗୁଜରାଟ ଓ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଆୟୋଜିତ ହେଉଥିବା ‘ଗରବା’ ଓ ‘ଦାଣ୍ଡିଆ’ ଭାରତର ଅନ୍ୟତମ ଉର୍ଜ୍ଜାମୟ ସାଂସ୍କୃତିକ ନୃତ୍ୟ। ଏଥିରେ ସମାଜର ପ୍ରତ୍ୟେକ ବର୍ଗର ଯୁବପିଢ଼ି ଉତ୍ସାହର ସହ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥାନ୍ତି। ମାତ୍ର ବିଗତ କିଛି ବର୍ଷ ହେବ ଗରବା ପେଣ୍ଡାଲଗୁଡ଼ିକରେ କଟକଣା ଜାରି କରାଯାଉଛି:
1. ଆଧାର କାର୍ଡ ଓ ପରିଚୟ ଯାଞ୍ଚ :
ଅଣ-ହିନ୍ଦୁ ଯୁବକମାନଙ୍କୁ ଗରବା ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ପ୍ରବେଶ ନକରାଇବା ପାଇଁ ପରିଚୟପତ୍ର ଯାଞ୍ଚ ଏବଂ ଗୋମୂତ୍ର ସିଞ୍ଚନ ଭଳି ବିବାଦୀୟ ନିୟମ ଲାଗୁ କରିବାକୁ କେତେକ ସଙ୍ଗଠନ ଦାବି କରିଛନ୍ତି।
2. ‘ଲଭ୍ ଜିହାଦ୍’ର ଆଳ :
ଗରବା ଉତ୍ସବକୁ ‘ଲଭ୍ ଜିହାଦ୍’ ସହ ଯୋଡ଼ି ରାଜନୈତିକ ରଙ୍ଗ ଦିଆଯାଉଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟପଟେ କିଛି ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ନେତା ମଧ୍ୟ ନିଜ ଯୁବକମାନଙ୍କୁ ସେଠାକୁ ନଯିବା ପାଇଁ ବୟାନବାଜି କରୁଛନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ନୃତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଉଲ୍ଲାସର ଏହି ଉତ୍ସବରେ ସନ୍ଦେହ ଓ ଭୟର ବାତାବରଣ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି।
ଭାରତର ସହଭାଗୀ ସଂସ୍କୃତି ଓ ଗଙ୍ଗା-ଯମୁନା ତେହଜିବ୍
ଭାରତୀୟ ସମାଜ ସର୍ବଦା ‘ବସୁଧୈବ କୁଟୁମ୍ବକମ୍’ ଏବଂ ସମନ୍ୱୟର ଭାବନା ଉପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
ପର୍ବର ସାର୍ବଜନୀନ ରୂପ :
ଓଡ଼ିଶାର ରଥଯାତ୍ରାରେ ସାଲବେଗଙ୍କ ଭକ୍ତି, ବଙ୍ଗଳାର ଦୁର୍ଗାପୂଜାରେ ସମସ୍ତ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ସହଯୋଗ, ଉତ୍ତର ଭାରତର ହୋଲି-ଦୀପାବଳି କିମ୍ବା ଇଦ୍ର ସେଭେୟାଁ ବାଣ୍ଟିବାର ପରମ୍ପରା ଭାରତୀୟତାର ପ୍ରକୃତ ପରିଚୟ।
ଆନନ୍ଦର କୌଣସି ଜାତି ନଥାଏ :
ଯେତେବେଳେ ଲୋକେ ଗରବାର ତାଳେ ତାଳେ ନାଚନ୍ତି କିମ୍ବା ଓଣମର ପୂକ୍କଲମ (ଫୁଲର ରଙ୍ଗୋଲୀ) ସଜାନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ନିଜର ଦୁଃଖ-କଷ୍ଟ ଭୁଲି କେବଳ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। କଳା, ସଙ୍ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଏବଂ ଉତ୍ସବର କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଧର୍ମୀୟ ପରିଚୟପତ୍ର ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଉତ୍ସବକୁ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣତାରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଜରୁରୀ
ଯଦି ଉତ୍ସବଗୁଡ଼ିକୁ କେବଳ ଧର୍ମୀୟ ପୋଲାରାଇଜେସନ୍ (ଧ୍ରୁବୀକରଣ) ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ଫାଇଦା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ, ତେବେ ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ପାରସ୍ପରିକ ସ୍ନେହ ଓ ଭାଇଚାରାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେବ। କୌଣସି ଅସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଉପରେ ଆଇନଗତ ନଜର ରଖିବା ପ୍ରଶାସନର କାମ, କିନ୍ତୁ ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କୁ ଧର୍ମ ଆଧାରରେ ଅଲଗା କରିବା ସାମ୍ବିଧାନିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ବିରୋଧୀ।
ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ହେଉଛି ସମାଜର ମାନସିକ ଚାପ ଦୂର କରି ମିଳନର ସେତୁ ଗଢ଼ିବାର ଏକ ଅନନ୍ୟ ସୁଯୋଗ। ତେଣୁ ସମାଜର ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀ, ଯୁବପିଢ଼ି ଏବଂ ସାଧାରଣ ଜନତା ଏକଜୁଟ ହୋଇ ଓଣମ, ଗରବା, ଦୁର୍ଗାପୂଜା କିମ୍ବା ଇଦ୍ ଭଳି ଉତ୍ସବଗୁଡ଼ିକୁ କଠୋରପନ୍ଥୀ ମନୋଭାବରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଯେପରି ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିର ମୁକ୍ତ ପବନ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇପାରିବ।
