ଓଡ଼ିଶାର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ବର୍ତ୍ତମାନର ବିରୋଧୀ ଦଳର ନେତା ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ସେହି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ତ୍ର ବିଷୟରେ, ଯାହାକୁ ସେ କ୍ଷମତାରେ ଥା’ନ୍ତୁ କି ନ ଥା’ନ୍ତୁ, କେବେବି ଛାଡ଼ି ନାହାନ୍ତି। ୨୪ ବର୍ଷର କ୍ଷମତା ପରେ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ହାତରୁ ଶାସନ ଡୋରି ଖସିଗଲା, ସେତେବେଳେ ଲାଗୁଥିଲା ହୁଏତ ତାଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ସକ୍ରିୟତା କମିଯିବ। କିନ୍ତୁ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ପ୍ରମାଣ କରିଦେଲେ ଯେ, ସେ କ୍ଷମତାରେ ନଥାଇ ବି ‘ଚିଠି’ ମାଧ୍ୟମରେ ସରକାରଙ୍କୁ କିପରି ଅଡ଼ୁଆରେ ପକାଇ ପାରନ୍ତି।
ନବୀନଙ୍କ ପୁରୁଣା ଅଭ୍ୟାସ – କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଚିଠି ଓ ରାଜ୍ୟର ବାସ୍ତବତା
ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କର ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା ରହିଛି—ତାହା ହେଲା କାଗଜ କଲମ ଧରି ଚିଠି ଲେଖିବା। ବୋଧହୁଏ ସେ ଦେଶର ଏପରି ଜଣେ ଅନନ୍ୟ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ, ଯିଏ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କୁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଚିଠି ଲେଖିବାର ରେକର୍ଡ କରିଛନ୍ତି।
ତେବେ ୫ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୧୨ରେ ‘ଦି ନ୍ୟୁ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଏକ୍ସପ୍ରେସ’ ଖବରକାଗଜରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ସେହି ବର୍ଷ କେବଳ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ୩୦ଟି ଚିଠି କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କୁ ଲେଖିଥିଲେ ଏବଂ ତାର ସମାଧାନ ଚାହୁଁଥିଲେ। ଏହି ହିସାବକୁ ଯଦି ଆମେ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବା, ତେବେ ୨୪ ବର୍ଷର ଦୀର୍ଘ ଶାସନ କାଳରେ ସେ ଅତି କମରେ ୭୦୦ରୁ ଅଧିକ ଚିଠି କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କୁ ଲେଖିଥିବାର ସହଜରେ ଅନୁମାନ କରାଯାଇପାରେ।
କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଏଠାରେ ଉଠେ—ଏହି ବଡ଼ ବଡ଼ ଚିଠିଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରକୃତ ସମସ୍ୟା କେତେଦୂର ଦୂର ହୋଇଛି? ଏହାର ଉତ୍ତର କେବଳ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ହିଁ ଦେଇପାରିବେ। କାରଣ, ରାଜନୈତିକ ସମୀକ୍ଷକମାନେ କୁହନ୍ତି ଯେ ଅନେକ ସମୟରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଉପରେ ଚାପ ପକାଇବା କିମ୍ବା ନିଜର ରାଜନୈତିକ ଅସହାୟତାକୁ ଲୁଚାଇବା ପାଇଁ ଏହି ଚିଠିଗୁଡ଼ିକ ଏକ ସୁରକ୍ଷା କବଚ ପାଲଟୁଥିଲା।
ନବୀନଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟର ବିଡ଼ମ୍ବନା – ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଚିଠିର ପ୍ରାପ୍ତି ସ୍ୱୀକାର ବି ନଥିଲା!
କିନ୍ତୁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିଡ଼ମ୍ବନା କ’ଣ ଜାଣିଛନ୍ତି? ଯେତେବେଳେ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ରାଜ୍ୟର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦବୀ ଅର୍ଥାତ୍ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଆସନରେ ବସିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଓଡ଼ିଶାର ସାଧାରଣ ଜନତା, ଚାଷୀ, ବେକାର ଯୁବକ କିମ୍ବା ଦୁଃଖୀ-ଗରୀବ ଲୋକମାନେ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ସମସ୍ୟା ନେଇ ଚିଠି ଲେଖୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ସେହି ଚିଠିଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ଦେବା ଦୂରର କଥା, ଗୋଟିଏ ‘ପ୍ରାପ୍ତି ସ୍ୱୀକାର’ ମଧ୍ୟ ପଠାଇବାକୁ ଉଚିତ ମନେ କରୁନଥିଲା!
ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଚିଠି ନବୀନ ନିବାସ କିମ୍ବା ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟର ଡଷ୍ଟବିନ୍ରେ ପଡ଼ୁଥିଲା, ନଚେତ୍ ଫାଇଲ୍ ତଳେ ଚାପି ହୋଇ ରହିଯାଉଥିଲା। ଆଜି ଯେତେବେଳେ ସେ ବିରୋଧୀ ଦଳ ନେତା ହୋଇଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେ ପ୍ରତିଟି କଥାରେ ସରକାରଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ତର ମାଗୁଛନ୍ତି। ରାଜନୀତିରେ ଏହାକୁ ହିଁ କୁହାଯାଏ—”ସମୟର ଚକ”!
କ୍ଷମତା ହରାଇବା ପରେ ନବୀନଙ୍କ ନୂତନ ଅସ୍ତ୍ର – ବିରୋଧୀ ଦଳ ନେତା ଭାବେ ଚିଠି ରାଜନୀତି
ଗତ କିଛି ମାସ ଭିତରେ, ବିଶେଷକରି ଗତ ଦୁଇ-ତିନି ମାସ ଭିତରେ, ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ବିରୋଧୀ ଦଳର ନେତା ଭାବେ ସରକାରଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ଚିଠି ଲେଖି ହଇଚଇ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି।
1. ୧୪ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬: ଏମଏମଡିଆର (MMDR) ସଂଶୋଧିତ ଆଇନ ବିରୋଧରେ ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀଙ୍କୁ ଏକ କଡ଼ା ଚିଠି ଲେଖି ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ଦାବି କରିଥିଲେ ଯେ, ଏହି ସଂଶୋଧନକୁ ବିରୋଧ କରି ସର୍ବସମ୍ମତ ପ୍ରସ୍ତାବ ପାରିତ କରିବା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଧିବେଶନ ଡକାଯାଉ।
2. ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬ ଶେଷ ଭାଗ: ରାଜ୍ୟର ୨୦ ଜଣ ବିଜେପି ଲୋକସଭା ସାଂସଦଙ୍କୁ ସେ ଏକ ସାଧାରଣ ଚିଠି ପଠାଇଥିଲେ। ସେଥିରେ ସେ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ ଯେ, ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱାର୍ଥ ବିରୋଧୀ ଏହି ଆଇନକୁ ସେମାନେ ବିରୋଧ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଏହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିବା ପାଇଁ ନିଜର ବିବେକକୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତୁ। ଏପରିକି ସେ ଏହି ବିଲ୍ ପାସ୍ ହେବାକୁ “ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ଏକ କଳା ଦିନ” ବୋଲି ଅଭିହିତ କରିଥିଲେ।
3. ୧୯ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬: ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ଦ୍ୱାରା ବିବାଦୀୟ କୋଟିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ନିର୍ବାଚନ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଯୋଜନା ଘୋଷଣା କରାଯିବା ପରେ, ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୀରବତା ଏବଂ ନିଷ୍କ୍ରିୟତାକୁ ନେଇ ସେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିଠି ଲେଖିଥିଲେ। ଯାହାର ଜବାବ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମାଝୀ ୨୭ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬ରେ ଦେଇଥିଲେ।
4. ୪ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୬ (ଚିଠି ନଂ. ୩୫୩/LOP): କୋଟିଆ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଆଉ ଏକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଚିଠି ଲେଖି ଜଣାଇଲେ ଯେ, କୋଟିଆରେ ଦିନକୁ ଦିନ ଉତ୍ତେଜନା ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଛି। ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶର ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ନିର୍ବାଚନକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ର ସରକାରଙ୍କ ସହ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ତରରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଉ।
ରାଜନୈତିକ ବିଶ୍ଳେଷଣ – ଏହା କେବଳ ଚିଠି ନା ରାଜନୈତିକ ଚାପ?
ଗୋଟିଏ ପଟେ, ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ଦଳ ବିଜେଡି କ୍ଷମତାରୁ ବାହାରି ଯାଇଛି, ସେତେବେଳେ ଲୋକଙ୍କ ଆଖିରେ ନିଜକୁ ଜଣେ ସକ୍ରିୟ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ଲଢ଼ୁଥିବା ଏକମାତ୍ର ନେତା ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ପାଇଁ ଏହା ଏକ ବଡ଼ ରଣନୀତି। କୋଟିଆ ଭଳି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ପ୍ରସଙ୍ଗ ହେଉ କିମ୍ବା ଏମଏମଡିଆର ଆଇନ ଭଳି ଖଣିଜ ସମ୍ପଦର ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉ—ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ଏସବୁ ମାଧ୍ୟମରେ ମୋହନ ମାଝୀ ସରକାରଙ୍କୁ ଏହା ଦେଖାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ଯେ, “ଆମେ କ୍ଷମତାରେ ନ ଥାଇ ବି ତୁମର ପ୍ରତିଟି ପଦକ୍ଷେପ ଉପରେ ଆମର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଜର ଅଛି।”
କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟପଟେ, ରାଜନୈତିକ ସମୀକ୍ଷକମାନେ ଏହା ମଧ୍ୟ କହୁଛନ୍ତି ଯେ, ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଏହି ‘ଚିଠି ରାଜନୀତି’ କେବଳ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ରହିବାର ଏକ ମାଧ୍ୟମ ପାଲଟିଛି। ଯେଉଁ ସମୟରେ ସେ ନିଜେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ, ସେତେବେଳେ କେନ୍ଦ୍ରର କଂଗ୍ରେସ କିମ୍ବା ବିଜେପି ସରକାରଙ୍କ ବିରୋଧରେ କେବଳ ଚିଠି ଲେଖି ସେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ କାମ ସାରିଦେଉଥିଲେ—ରାଜ୍ୟର ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ଦିଲ୍ଲୀରେ ରାଜରାସ୍ତାରେ ଆନ୍ଦୋଳନ କରିବାର ସାହସ ସେ କେବେ ଦେଖାଇ ନ ଥିଲେ। ଆଜି ଯେତେବେଳେ ସେ ବିରୋଧୀ ଦଳରେ, ସେ ସେହି ସମାନ ଫର୍ମୁଲାକୁ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ପ୍ରୟୋଗ କରୁଛନ୍ତି।
କ’ଣ କହୁଛନ୍ତି ଓଡ଼ିଶାର ଜନସାଧାରଣ?
“ଚିଠି ରାଜନୀତିର ସୌଦାଗର” ଭାବେ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କର ଏହି ଯେଉଁ ଛବି, ତାହା ଆଜି ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୈତିକ ବଜାରରେ ବେଶ୍ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ। ସରକାର ବଦଳିଛି, ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ବଦଳିଛନ୍ତି, ବିଧାନସଭାର ସମୀକରଣ ବଦଳିଛି—କିନ୍ତୁ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କର ଚିଠି ଲେଖିବାର ଅଭ୍ୟାସ ଆଜି ବି ସେହିପରି ଅକ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ ରହିଛି।
ଆଜିର ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ଏହା, କେବଳ ଚିଠି ଲେଖି କେନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କୁ ଚାପ ପକାଇବା ଦ୍ୱାରା ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରକୃତ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ହୋଇପାରିବ କି? କିମ୍ବା ଏହା କେବଳ ଖବରକାଗଜର ମୁଖ୍ୟ ପୃଷ୍ଠାରେ ସ୍ଥାନ ପାଇବା ପାଇଁ ଏକ ରାଜନୈତିକ ଷ୍ଟଣ୍ଟ?
also read
https://purvapaksa.com/the-140-jeeps-strategy-how-biju-patnaik-changed-political-strategy-in-1961/
