ସଂସଦରେ ସାଧାରଣତଃ କ’ଣ ହୁଏ? ଅଧିବେଶନ ବସେ, ହଙ୍ଗାମା ହୁଏ, ଆଉ ଶେଷରେ ତାରିଖ ସରିଲେ ‘ସାଇନ୍ ଡାଇ’ ଅର୍ଥାତ୍ ଅନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାଳ ପାଇଁ ସ୍ଥଗିତ ହୋଇଯାଏ। ଆଉ ତା’ପରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଅନୁମୋଦନକ୍ରମେ ସେହି ଅଧିବେଶନର ‘ସତ୍ରାବସାନ’ ବା Prorogue ହୋଇଯାଏ। ମାତ୍ର ବର୍ତ୍ତମାନ ଦିଲ୍ଲୀର କରିଡରରେ ଏମିତି ଏକ ରାଜନୈତିକ ହଲଚଲ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରିଛି।
କଥାଟି ହେଉଛି— ସଂସଦର ମନସୁନ୍ ଅଧିବେଶନ ସରିଯିବା କଥା, କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବରେ ଏହା ସରିନି! ଆଜିକୁ ୪୧ ଦିନରୁ ଅଧିକ ସମୟ ବିତିଗଲାଣି, ଅଗଷ୍ଟ ୧୩ ତାରିଖରେ ଶେଷ ବୈଠକ ବସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅଧିବେଶନର ସତ୍ରାବସାନ ହୋଇନାହିଁ। ଭାରତୀୟ ସଂସଦୀୟ ଇତିହାସରେ ଏହା ଏକ ନୂତନ ଏବଂ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ରେକର୍ଡ! ତେବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, ଯଦି ଅଧିବେଶନ ସରିଛି, ତେବେ ସରକାର ଏହାକୁ ଜୀବନ୍ତ ରଖିଛନ୍ତି କାହିଁକି? କ’ଣ ଆସନ୍ତା ଦୁର୍ଗା ପୂଜା ବା ନବରାତ୍ରି ଅବସରରେ ମୋଦୀ ସରକାର କୌଣସି ବଡ଼ ମାଷ୍ଟ୍ରୋଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ ଅର୍ଥାତ୍ ବଡ଼ ବିଲ୍ ଆଣିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି କି?
୪୧ ଦିନର ରେକର୍ଡ ଏବଂ ସଂସଦୀୟ ନିୟମ:
ପ୍ରଥମେ ବୁଝିବା ଯେ ଏହି ମନସୁନ୍ ଅଧିବେଶନର ମାମଲାଟି କ’ଣ। ଅଗଷ୍ଟ ୧୩ ତାରିଖରେ ସଂସଦର ମନସୁନ୍ ଅଧିବେଶନର ଅନ୍ତିମ ବୈଠକ ବସିଥିଲା। ଏହା ପରେ ବାଚସ୍ପତି ଏବଂ ସଭାପତି ସଦନକୁ ‘ସାଇନ୍ ଡାଇ’ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ସାଇନ୍ ଡାଇର ଅର୍ଥ ହେଉଛି— ବର୍ତ୍ତମାନ ପାଇଁ ବୈଠକ ସ୍ଥଗିତ, କିନ୍ତୁ ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଲେ ଏହା ପୁଣି ବସିପାରିବ। ସାଧାରଣତଃ ଏହା ପରେ କିଛି ଦିନ ଭିତରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେହି ଅଧିବେଶନର ସତ୍ରାବସାନ ବା ସମାପ୍ତି ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥାଏ।
କିନ୍ତୁ ଏଥର ଘଟଣା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଲଗା। ପାଞ୍ଚ ସପ୍ତାହରୁ ଅଧିକ ସମୟ, ଅର୍ଥାତ୍ ୪୧ ଦିନରୁ ଅଧିକ ଦିନ ବିତିଗଲାଣି, କିନ୍ତୁ ଏହାର ସତ୍ରାବସାନ କରାଯାଇ ନାହିଁ। ଭାରତୀୟ ସଂସଦୀୟ ଇତିହାସରେ ଏହା ପୂର୍ବରୁ ୧୯୭୫ ମସିହାରେ ପଞ୍ଚମ ଲୋକସଭା ସମୟରେ ଏଭଳି ସ୍ଥିତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ଶେଷ ବୈଠକ ଓ ସତ୍ରାବସାନ ମଧ୍ୟରେ ୨୭ ଦିନର ବ୍ୟବଧାନ ରହିଥିଲା। ଏପରିକି ୧୯୯୩ରେ ୨୬ ଦିନ ଏବଂ ୧୯୮୮ରେ ୨୫ ଦିନର ବ୍ୟବଧାନ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ଅଧିବେଶନ ୪୦ ଦିନର ସୀମା ଡେଇଁ ନଥିଲା। ଚଳିତ ମନସୁନ୍ ଅଧିବେଶନ ସେହି ସବୁ ପୁରୁଣା ରେକର୍ଡକୁ ଭାଙ୍ଗି ଏକ ନୂଆ ଇତିହାସ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।
ସରକାରଙ୍କ ରଣନୀତି: ନୂତନ ଅଧିବେଶନ ବଦଳରେ ପୁରୁଣା ଅଧିବେଶନକୁ ଜୀବନ୍ତ ରଖିବାର କାରଣ କ’ଣ?
ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି, ଯଦି ସରକାର ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ଏହାକୁ ସମାପ୍ତି କରି ପାରିଥା’ନ୍ତେ କିମ୍ବା ନୂଆ ଅଧିବେଶନ ଡାକି ପାରିଥା’ନ୍ତେ। କିନ୍ତୁ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୮୫(୨) ଅନୁଯାୟୀ, ସଂସଦର ସତ୍ରାବସାନ କେବଳ ସରକାରଙ୍କ ସୁପାରିଶକ୍ରମେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି କରିଥା’ନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସତ୍ରାବସାନ ନ ହୋଇଛି, ସେତେବେଳେ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସେହି ଅଧିବେଶନକୁ ଜୀବନ୍ତ କୁହାଯାଏ।
ଯଦି ସରକାରଙ୍କୁ ଏକ ନୂତନ ଅଧିବେଶନ ଡାକିବାର ଥାଏ, ତେବେ ସାଧାରଣତଃ ସାଂସଦମାନଙ୍କୁ ଅତି କମରେ ତିନି ସପ୍ତାହର ପୂର୍ବ ନୋଟିସ୍ ଦେବାକୁ ପଡ଼େ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ପୁରୁଣା ଅଧିବେଶନକୁ ହିଁ ଜୀବନ୍ତ ରଖାଯାଇଥାଏ, ତେବେ ସରକାର ଅତି କମ୍ ସମୟର ନୋଟିସରେ କିମ୍ବା ହଠାତ୍ ସଂସଦର ବୈଠକ ଡାକି ପାରିବେ। ଆଉ ଏହାପଛରେ ରହିଛି ଏକ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ରଣନୀତି।
ଦୁର୍ଗା ପୂଜା ଏବଂ ନବରାତ୍ରିରେ କ’ଣ ଆସୁଛି ବଡ଼ ବିଲ୍?
ରାଜନୈତିକ କରିଡର ଏବଂ ଦିଲ୍ଲୀର ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀ ମହଲରେ ଏବେ ଏହାକୁ ନେଇ ଜୋରଦାର ଚର୍ଚ୍ଚା ଚାଲିଛି। ପ୍ରଥମେ ଏହା କୁହାଯାଉଥିଲା ଯେ ସରକାର ପରିସୀମା (Delimitation) ଏବଂ ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ବିଲ୍ ଆଣିବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତିକୁ ଦେଖିଲେ ଜଣାପଡୁଛି ଯେ ସରକାର ‘ପରିସୀମା’ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ଏବେ ପଛରେ ରଖି କେବଳ ଏବଂ କେବଳ ‘ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ବିଲ୍’ ବା ‘ନାରୀ ଶକ୍ତି’ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କୌଣସି ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ଉପରେ ଫୋକସ୍ କରୁଛନ୍ତି।
ଆପଣମାନେ ଜାଣିଥିବେ, ଆସନ୍ତା କିଛି ଦିନ ଭିତରେ ଦୁର୍ଗା ପୂଜା ଏବଂ ନବରାତ୍ରି ଆସୁଛି। ନବରାତ୍ରି ହେଉଛି ମା’ ଦୁର୍ଗା ଅର୍ଥାତ୍ ‘ନାରୀ ଶକ୍ତି’ର ଆରାଧନା ପର୍ବ। ରାଜନୈତିକ ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ ମତ ଦେଉଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ପବିତ୍ର ଅବସରରେ ମୋଦୀ ସରକାର ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ କିମ୍ବା ଏହା ସହ ଜଡିତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇ ପାରନ୍ତି।
ବଡ଼ କଥା ହେଉଛି, ଯଦି ସରକାର ବର୍ତ୍ତମାନର ୫୪୩ ଟି ଲୋକସଭା ଆସନ ମଧ୍ୟରେ ହିଁ ୩୩ ପ୍ରତିଶତ ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣର ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ଆଗକୁ ଆଣନ୍ତି, ତେବେ ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଏହାର ବିରୋଧ କରିବା ସମ୍ଭବ ହେବ ନାହିଁ। କାରଣ କଂଗ୍ରେସ ସମେତ ସମସ୍ତ ବିରୋଧୀ ଦଳ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ସମର୍ଥନ କରିଆସିଛନ୍ତି। ଯଦି ଏହା ଘଟେ, ତେବେ ଉଭୟ ସଦନରେ ଏହା ସହଜରେ ପାସ ହୋଇଯିବ ଏବଂ ଏହାକୁ ଏକ ବଡ଼ ମାଷ୍ଟ୍ରୋଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରି ବିଜେପି ଆଗାମୀ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ତଥା ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟର ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଇଦାନକୁ ଓହ୍ଲାଇପାରେ।
ବିରୋଧୀଙ୍କ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଏବଂ ଆଗାମୀ ରାଜନୈତିକ ସମୀକରଣ
ଅବଶ୍ୟ, ଏହି ସବୁ ଭିତରେ ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଏହି ଚାଳ ଉପରେ କଡ଼ା ନଜର ରଖିଛନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ ସଂସଦ ଅଧିବେଶନ ସମୟରେ ହଙ୍ଗାମା ଯୋଗୁଁ ଲୋକସଭାରେ ମାତ୍ର ପ୍ରାୟ ୧୯ ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ପ୍ରାୟ ୩୯ ପ୍ରତିଶତ କାମ ହୋଇପାରିଥିଲା। ସଂସଦରେ କାମ କମ୍ ଏବଂ ହଙ୍ଗାମା ଅଧିକ ହୋଇଥିବା ଅଭିଯୋଗ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସରକାର ହଠାତ୍ ପୁରୁଣା ଅଧିବେଶନକୁ ଜୀବନ୍ତ ରଖି ବଡ଼ ବିଲ୍ ଆଣିବାର ପ୍ରସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ବିରୋଧୀମାନେ ମଧ୍ୟ ରଣନୀତି ବଦଳାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।
ଯଦି ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ବା ନାରୀ କଲ୍ୟାଣ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜନହିତକର ପ୍ରସଙ୍ଗ ନବରାତ୍ରି ସମୟରେ ଆସେ, ତେବେ ବିରୋଧୀମାନେ ଚାହିଁଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ସିଧାସଳଖ ବିରୋଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। କାରଣ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହାର ଏକ ସକାରାତ୍ମକ ବାର୍ତ୍ତା ଯିବ।
ତେବେ, ୪୧ ଦିନରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ମନସୁନ୍ ଅଧିବେଶନକୁ ଜୀବନ୍ତ ରଖିବା କୌଣସି ସାଧାରଣ ଘଟଣା ନୁହେଁ। ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ସୂଚାଉଛି ଯେ ପରଦା ପଛରେ ଏକ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ଖେଳ କିମ୍ବା ବଡ଼ ଆଇନଗତ ପଦକ୍ଷେପ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛି। ମୋଦୀ ସରକାରଙ୍କ ଏହି ରଣନୀତି କେତେ ସଫଳ ହେଉଛି ଏବଂ ନବରାତ୍ରି ସମୟରେ ପ୍ରକୃତରେ କୌଣସି ବଡ଼ ଘୋଷଣା ହେଉଛି କି ନାହିଁ, ସେଥିପରି ଆମକୁ ଆଉ କିଛି ଦିନ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡିବ।
Also read : https://purvapaksa.com/bjds-double-pandal-politics/
ଡବଲ୍ ପେଣ୍ଡାଲରେ ବିଜେଡି ରାଜନୀତି || BJD’s ‘Double Pandal’ Politics
