ଏମିତି ଏକ ଅଜେୟ ସନ୍ତାନଙ୍କ କାହାଣୀ, ଯିଏ ନା କୌଣସି ସେନା ୟୁନିଫର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ନା ତାଙ୍କ ପାଖରେ କୌଣସି ମାରାତ୍ମକ ଅସ୍ତ୍ର ଥିଲା, ନା ସେନାରେ ତାଙ୍କର କୌଣସି ବଡ଼ ପଦବୀ ଥିଲା। ତଥାପି, ୧୯୬୫ ଏବଂ ୧୯୭୧ ମସିହାରେ ପାକିସ୍ତାନ ବିପକ୍ଷ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭାରତ ବିଜୟ ହାସଲ କରିବା ପଛରେ ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ଜଣକ ଖେଳିଥିଲେ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା।
ଗୁଜରାଟର ବନସକାଣ୍ଠାର ସେହି ପ୍ରଚଣ୍ଡ ମରୁଭୂମିରେ ମେଣ୍ଢା ଓ ଓଟ ଚରାଉଥିବା ଜଣେ ସାଧାରଣ ବୃଦ୍ଧ, କିଭଳି ନିଜର ଅଦ୍ଭୁତ କଳା ବଳରେ ପାକିସ୍ତାନ ସେନାର ଅଣ୍ଟା ଭାଙ୍ଗି ଦେଇଥିଲେ, ଆଜି ଆମେ ତାଙ୍କରି ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା। ସେହି ଅଦ୍ଭୁତ ବୀର ଜଣକ ହେଉଛନ୍ତି—ରଣଛୋଡ଼ଦାସ ରବାଈ (Ranchhoddas Rabari), ଯାହାଙ୍କୁ ଭାରତୀୟ ସେନା ଆଦରରେ ନାମ ଦେଇଥିଲା ‘ପାଗୀ’ (Pagi), ଅର୍ଥାତ୍ ‘ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ’ ବା ‘The Pathfinder’।
ଜଣେ ଗରିବ ମେଣ୍ଢା ଜଗୁଆଳି, ଯାହାଙ୍କୁ ଦେଶର ମହାନ ଫିଲ୍ଡ ମାର୍ଶଲ୍ ସାମ୍ ମାନେକସା ନିଜେ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବାକୁ ହେଲିକପ୍ଟର ପଠାଇଥିଲେ ଆଉ ନିଜ ପାଖରେ ବସାଇ ରୁଟି ଓ ପିଆଜ ଖୁଆଇଥିଲେ। ଇତିହାସର ସେହି ଅକୁହା ପୃଷ୍ଠା, ଯେଉଁଠି ଲୁଚି ରହିଛି ଏହି ମରୁଭୂମିର ବାଦଶାହାଙ୍କ ଅବିଶ୍ୱସନୀୟ ବୀରତ୍ୱର ଦାସ୍ତାନ।
ରଣଛୋଡ଼ଦାସ ଗୁଜରାଟର ଭାରତ-ପାକିସ୍ତାନ ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ନିଜର ସାରା ଜୀବନ ମେଣ୍ଢା, ଛେଳି ଏବଂ ଓଟ ଚରାଇ ସମୟ କାଟିଥିଲେ। ପାଠପଢ଼ା ସହ ତାଙ୍କର କୌଣସି ସମ୍ପର୍କ ନ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତି ତାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲା ଏଭଳି ଏକ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଯାହା ବଡ଼ ବଡ଼ ବୈଜ୍ଞାନିକ କିମ୍ବା ଆଧୁନିକ ରାଡାର୍ ପାଖରେ ମଧ୍ୟ ନ ଥାଏ। ସେ ଥିଲେ ‘ପାଗୀ’—ଗୁଜରାଟୀ ଭାଷାରେ ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ଯିଏ ପାଦଚିହ୍ନ ଦେଖି ମଣିଷ ବା ପଶୁର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁଣ୍ଡଳୀ ବାହାର କରିଦେଇପାରେ।
ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ୫୮ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଗୁଜରାଟ ପୋଲିସ ତାଙ୍କର ଏହି ପ୍ରତିଭା ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ଜଣେ ପୋଲିସ ଗାଇଡ୍ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତି ଦେଇଥିଲା। ଆଉ ପୋଲିସର ସେହି ଗୋଟିଏ ନିଷ୍ପତ୍ତି ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଦୁଇ ଦୁଇଟି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧର ଗତିପଥ ବଦଳାଇ ଦେଇଥିଲା।
ରଣଛୋଡ଼ଦାସ ପାଗୀଙ୍କ ପାଖରେ କେମିତି ଯାଦୁ ଥିଲା ଜାଣନ୍ତି? ସେ ମରୁଭୂମିର ବାଲିରେ ଓଟର ପାଦଚିହ୍ନ ଦେଖି କହିଦେଇପାରୁଥିଲେ ଯେ ସେହି ଓଟ ଉପରେ କେତେଜଣ ମଣିଷ ବସିଛନ୍ତି! ସେ ସାଧାରଣ ମଣିଷର ପାଦଚିହ୍ନ ଦେଖି କହିଦେଇପାରୁଥିଲେ ଯେ, ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିର ଓଜନ କେତେ ହେବ, ତା’ର ବୟସ କେତେ ହେବ ଏବଂ ସେ ସେହି ସ୍ଥାନ ଦେଇ କେତେ ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି! କୌଣସି ସାଟେଲାଇଟ୍ ବା କମ୍ପ୍ୟୁଟର ନ ଥାଇ ମଧ୍ୟ କେବଳ ଖାଲି ଆଖିରେ ବାଲିକୁ ଚାହିଁ ସେ ସବୁ ସତ୍ୟ ଉଗାଳି ଦେଉଥିଲେ।
ଘଟଣା ହେଉଛି ୧୯୬୫ ମସିହାର। ପାକିସ୍ତାନ ସେନା ଜବରଦସ୍ତ ଆକ୍ରମଣ କରି ଗୁଜରାଟର କଚ୍ଛ ସୀମାରେ ଥିବା ‘ବିଦ୍ଧକୋଟ୍’ (Vidhkot) ପୋଷ୍ଟକୁ ନିଜ କବ୍ଜାକୁ ନେଇଯାଇଥିଲା। ଏହି ହଠାତ୍ ଆକ୍ରମଣରେ ପ୍ରାୟ ୧୦୦ ଜଣ ଭାରତୀୟ ସୈନ୍ୟ ସହିଦ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ପାକିସ୍ତାନକୁ ଉଚିତ ଜବାବ ଦେବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ସେନାର ପ୍ରାୟ ୧୦,୦୦୦ ସୈନ୍ୟଙ୍କର ଏକ ବଡ଼ ଦଳ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା। ସେମାନଙ୍କୁ ୩ ଦିନ ଭିତରେ ଯେମିତି ହେଲେ ‘ଛାରକୋଟ୍’ (Chharkot) ଅଞ୍ଚଳରେ ପହଞ୍ଚିବାର ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସମସ୍ୟା ଥିଲା ମରୁଭୂମିର ସେହି ଅଚିହ୍ନା ଏବଂ ବିପଜ୍ଜନକ ରାସ୍ତା।
ଏହି ସମୟରେ ସେନାବାହିନୀ ସାହାରା ନେଲା ରଣଛୋଡ଼ଦାସ ପାଗୀଙ୍କର। ପାଗୀ ସେହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେନାବାହିନୀକୁ ମରୁଭୂମିର ସେହି ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଗରମ ଏବଂ ଅନ୍ଧାର ରାସ୍ତା ଦେଇ ଏମିତି ଭାବେ ଆଗକୁ ନେଇଗଲେ ଯେ, ସେନା ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟସ୍ଥଳରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟର ୧୨ ଘଣ୍ଟା ପୂର୍ବରୁ ପହଞ୍ଚିଗଲା!
କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ, ସେହି ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଲୁଚି ରହିଥିବା ପାକିସ୍ତାନୀ ସେନାକୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ସେନାକୁ ବହୁତ କଷ୍ଟ କରିବାକୁ ପଡ଼ୁଥିଲା। କିନ୍ତୁ ପାଗୀ ନିଜର ସେହି ପାରମ୍ପରିକ ଜ୍ଞାନର ବ୍ୟବହାର କଲେ। ସେ ବାଲିରେ ଥିବା ପାଦଚିହ୍ନକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରି, ନିଶ୍ଚିତ ଅନ୍ଧାର ଭିତରେ ଭାରତୀୟ ସୀମା ଭିତରକୁ ପଶି ଆସି ଲୁଚି ରହିଥିବା ୧୨୦୦ ପାକିସ୍ତାନୀ ସୈନ୍ୟଙ୍କର ସଠିକ୍ ସ୍ଥାନ ଚିହ୍ନଟ କରିଦେଲେ! ନା ଥିଲା ରାଡାର୍, ନା ସାଟେଲାଇଟ୍, ନା କୌଣସି ଆଧୁନିକ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି—ଥିଲେ କେବଳ ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଅନୁଭୂତି। ଏହା ପରେ ଭାରତୀୟ ସେନା ସେହି ପାକିସ୍ତାନୀ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଚାରିଆଡ଼ୁ ଘେରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଧୂଳି ଚଟାଇ ଦେଇଥିଲା।
ଭାରତ-ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ ମହାଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ରଣଛୋଡ଼ଦାସ ପାଗୀ ପୁଣି ଥରେ ଦେଶ ପାଇଁ ସେହି ମରୁଭୂମିକୁ ଓହ୍ଲାଇ ଆସିଲେ। ଏଥର ତାଙ୍କର ଦାୟିତ୍ୱ ଥିଲା ଆହୁରି ବଡ଼। ସେ ଭାରତୀୟ ସେନାର ଗୋଳାବାରୁଦ ଓ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଗାଡ଼ିଗୁଡ଼ିକୁ ମରୁଭୂମିର ସଠିକ୍ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷିତ ରାସ୍ତା ଦେଇ ସୀମାପାର୍ କରାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ସେ ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ବଳରେ ଭାରତୀୟ ସେନାକୁ ପାକିସ୍ତାନର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସହର ‘ପାଲୀନଗର’ (Palinagar) ଭିତରକୁ ସଫଳତାର ସହ ପ୍ରବେଶ କରାଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ଭାରତୀୟ ସେନା ନିଜର ବିଜୟର ପ୍ରତୀକ ସ୍ୱରୂପ ତ୍ରିରଙ୍ଗା ପତକା ଉଡ଼ାଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ଯୋଗୁଁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ହଜାର ହଜାର ଭାରତୀୟ ସୈନ୍ୟଙ୍କ ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଯାଇଥିଲା।
ମୁଖ୍ୟ ଫିଲ୍ଡ ମାର୍ଶଲ୍ ସାମ୍ ମାନେକସା (Sam Manekshaw) ରଣଛୋଡ଼ଦାସ ପାଗୀଙ୍କ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ସେବା ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଲେ। ସେ ପାଗୀଙ୍କୁ ଏତେ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ ଯେ, ତାଙ୍କୁ ଗୁଜରାଟରୁ ଢାକା ଆଣିବା ପାଇଁ ନିଜର ଏକ ସ୍ୱେଚ୍ଛାକୃତ ଚପର ବା ହେଲିକପ୍ଟର ପଠାଇଥିଲେ।
ଜଣେ ଗରିବ ମେଣ୍ଢା ଜଗୁଆଳି ସେନାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ କମାଣ୍ଡରଙ୍କ ସହ ଗୋଟିଏ ଟେବୁଲ୍ରେ ବସିଲେ। ସାମ୍ ମାନେକସା ପାଗୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଣାଯାଇଥିବା ସାଧାରଣ ବାଜରା ରୁଟି ଆଉ ପିଆଜକୁ ଅତି ଆଦରର ସହ ବାଣ୍ଟି ଖାଇଥିଲେ। ସେତିକି ନୁହେଁ, ମାନେକସା ନିଜ ପକେଟ୍ରୁ ୩୦୦ ଟଙ୍କାର ଏକ ନଗଦ ପୁରସ୍କାର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଭେଟି ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା ସେତେବେଳେ ବହୁତ ବଡ଼ ସମ୍ମାନର ବିଷୟ ଥିଲା।
ରଣଛୋଡ଼ଦାସ ପାଗୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଏହି ଅତୁଳନୀୟ ସେବା ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ୩ଟି ପ୍ରମୁଖ ସାମରିକ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା— ୧. ସଂଗ୍ରାମ ମେଡାଲ୍ (Sangram Medal) ୨. ପୋଲିସ ମେଡାଲ୍ (Police Medal) ୩. ସମର ସେବା ଷ୍ଟାର୍ (Samar Seva Star)
ଭାରତୀୟ ଇତିହାସରେ ବୋଧହୁଏ ଏହା ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଘଟିଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଉତ୍ତର ଗୁଜରାଟର ଏକ ସୀମାନ୍ତ ବିଏସଏଫ୍ (BSF) ପୋଷ୍ଟର ନାମ ବଦଳାଇ ଜଣେ ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ ‘ରଣଛୋଡ଼ଦାସ ପୋଷ୍ଟ’ ରଖାଯାଇଥିଲା। ଏହା ହିଁ ଥିଲା ତାଙ୍କ ବୀରତ୍ୱର ପ୍ରକୃତ ପରିଚୟ।
ଏହି ମରୁଭୂମିର ଅଜେୟ ସନ୍ତାନ, ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ୧୦୮ ବର୍ଷ ବୟସରେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚାକିରିରୁ ଅବସର ନେଇଥିଲେ। ଆଉ ଶେଷରେ ୨୦୧୩ ମସିହାରେ, ୧୧୨ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ସଦାଦିନ ପାଇଁ ଏହି ଦୁନିଆରୁ ବିଦାୟ ନେଇଥିଲେ। ଦୁଇ ଦୁଇଟି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ହଜାର ହଜାର ଭାରତୀୟ ସୈନ୍ୟଙ୍କ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/encounter-of-the-system-by-criminal/
“ଅପରାଧୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ENCOUNTER” || “ENCOUNTER OF THE SYSTEM BY CRIMINAL”
