ଓଡ଼ିଶାରେ ବିକାଶମୂଳକ ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ନେଇ ପୁଣି ଥରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି। ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଅଧାରେ ପଡ଼ିରହିଥିବା ସରକାରୀ ପ୍ରକଳ୍ପ, ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭବନ, ଅଧା ନିର୍ମିତ ସେତୁ ଏବଂ ରାସ୍ତା ଏବେ ରାଜ୍ୟର ବିକାଶ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନେଇ ନୂଆ ଚର୍ଚ୍ଚା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଟିକସ ଅର୍ଥରେ ନିର୍ମାଣ ହେଉଥିବା ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ କାହିଁକି ସମୟ ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଶେଷ ହୋଇପାରୁନାହିଁ, ତାହାକୁ ନେଇ ବିଭିନ୍ନ ମହଳରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି।
ଘୋଷଣା ବହୁତ, କିନ୍ତୁ କାମ ଅଧାରେ
ପ୍ରତିବର୍ଷ ବଜେଟ୍ରେ ନୂତନ ପ୍ରକଳ୍ପ ଘୋଷଣା କରାଯାଉଛି ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଯୋଜନାର ଶୁଭାରମ୍ଭ ମଧ୍ୟ ହେଉଛି। କିନ୍ତୁ ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାମ ଅଗ୍ରଗତି କରୁନଥିବା ଅଭିଯୋଗ ସାମ୍ନାକୁ ଆସୁଛି। କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଅଧା ନିର୍ମିତ ଭବନ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିରହିଛି, ତ ଆଉ କେଉଁଠି ରାସ୍ତା ଓ ସେତୁ କାମ ଅଧାରେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଛି।
ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଅର୍ଥ, କିନ୍ତୁ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକଳ୍ପ
ସରକାରୀ ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ଖର୍ଚ୍ଚ ହେଉଥିବା ଅର୍ଥ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ କର ବା ଟିକସରୁ ଆସିଥାଏ। ତେଣୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ପ୍ରକଳ୍ପ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନ ହେଲେ ଏହା କେବଳ ଆର୍ଥିକ କ୍ଷତି ନୁହେଁ, ବରଂ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କୁ ମିଳିବାକୁ ଥିବା ସୁବିଧା ମଧ୍ୟ ବିଳମ୍ବିତ ହୋଇଥାଏ।
ଅର୍ଥନୀତି ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, କୌଣସି ପ୍ରକଳ୍ପ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଅଧାରେ ପଡ଼ିରହିଲେ ନିର୍ମାଣ ଖର୍ଚ୍ଚ ବଢ଼ିଥାଏ, ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣର ଅତିରିକ୍ତ ଭାର ପଡ଼ିଥାଏ ଏବଂ ପୁନଃ କାମ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଅଧିକ ଅର୍ଥର ଆବଶ୍ୟକତା ହୁଏ।
ବିଳମ୍ବର କାରଣ କ’ଣ?
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକଳ୍ପରେ ବିଳମ୍ବ ପଛରେ ଅନେକ କାରଣ ଥାଇପାରେ। ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣ ସମସ୍ୟା, ପରିବେଶ ଅନୁମୋଦନ, ଠିକାଦାରୀ ସଂସ୍ଥା ସହ ବିବାଦ, ପାଣ୍ଠି ବିଳମ୍ବ, ପ୍ରଶାସନିକ ସମନ୍ୱୟର ଅଭାବ କିମ୍ବା ଆଇନଗତ ଜଟିଳତା ଯୋଗୁଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଳ୍ପ ଅଟକିପାରେ।
ତେବେ କେଉଁ ପ୍ରକଳ୍ପ କେଉଁ କାରଣରୁ ବିଳମ୍ବିତ ହୋଇଛି, ତାହା ପ୍ରକଳ୍ପଭିତ୍ତିକ ଭାବେ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ। ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ମାତ୍ର କାରଣକୁ ଦାୟୀ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ପ୍ରଶାସନିକ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ଵ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ
ଅଧାରେ ପଡ଼ିଥିବା ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ନେଇ ବିରୋଧୀ ଦଳ, ସାମାଜିକ ସଂଗଠନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମହଳରୁ ପ୍ରଶାସନିକ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ଵ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି। ସମୟ ସୀମା ମଧ୍ୟରେ କାମ ଶେଷ ନ ହେଲେ ତାହାର ଦାୟିତ୍ୱ କାହାର, ଖର୍ଚ୍ଚ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ କିଏ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ଏବଂ ପ୍ରକଳ୍ପର ନିୟମିତ ସମୀକ୍ଷା କିପରି ହେଉଛି, ତାହାକୁ ନେଇ ଆଲୋଚନା ହେଉଛି।
ପ୍ରଶାସନିକ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ବଡ଼ ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକର ନିୟମିତ ଅଗ୍ରଗତି ସମୀକ୍ଷା, ସମୟୋପଯୋଗୀ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛ ନିରୀକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଲେ ବିଳମ୍ବକୁ ବହୁ ପରିମାଣରେ କମାଯାଇପାରିବ।
ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କ’ଣ କୁହାଯାଉଛି?
ରାଜ୍ୟ ସରକାର ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ବଡ଼ ଧରଣର ଭିତ୍ତିଭୂମି ପ୍ରକଳ୍ପରେ କିଛି ବ୍ୟବହାରିକ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଇପାରେ। ସେହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରି ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଉଥିବା ଦାବି ସରକାର କରିଆସିଛନ୍ତି। ବିଭିନ୍ନ ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ ମଧ୍ୟ ସମୟ ସମୟରେ ପ୍ରକଳ୍ପର ଅଗ୍ରଗତି ସମୀକ୍ଷା କରାଯାଉଥିବା କଥା କୁହାଯାଇଛି।
ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଓ ସାର୍ବଜନିକ ନିରୀକ୍ଷଣର ଆବଶ୍ୟକତା
ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ସରକାରୀ ପ୍ରକଳ୍ପର ସ୍ଥିତି, ବ୍ୟୟ, ସମୟସୀମା ଓ ଅଗ୍ରଗତି ସମ୍ପର୍କିତ ସୂଚନା ସାର୍ବଜନିକ ଭାବେ ନିୟମିତ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲେ ଜବାବଦେହିତା ବଢ଼ିବ। ସେହିପରି ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକର କାରଣ ଓ ସମାଧାନ ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ସୂଚନା ଦିଆଗଲେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ଅଧାରେ ପଡ଼ିଥିବା ବିକାଶ ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ନେଇ ଉଠୁଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ କେବଳ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟର ନୁହେଁ, ବରଂ ସାର୍ବଜନିକ ଅର୍ଥର ସଠିକ୍ ବ୍ୟବହାର, ପ୍ରଶାସନିକ ଦକ୍ଷତା ଓ ଜବାବଦେହିତା ସହ ଜଡ଼ିତ। ତେବେ ସମସ୍ତ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକଳ୍ପରେ ଅନିୟମିତତା କିମ୍ବା ଦୁର୍ନୀତି ଘଟିଛି ବୋଲି ସାର୍ବଜନିକ ତଥ୍ୟ ଆଧାରରେ କହିହେବ ନାହିଁ।
