ଆପଣମାନେ କେବେ ନା କେବେ କୌଣସି ନା କୌଣସି ସମୁଦ୍ର କୂଳକୁ ଅବଶ୍ୟ ଯାଇଥିବେ। ସେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକୁ ଉପଭୋଗ କରିଥିବେ। କିନ୍ତୁ ଆପଣ କେବେ ଚିନ୍ତା କରିଛନ୍ତି କି ଆମ ଦେଶର ପୂର୍ବ କୂଳ ହେଉ କିମ୍ବା ପଶ୍ଚିମ କୂଳ—ସମୁଦ୍ରର ଏହି ବିଶାଳ ତଟରେଖାଗୁଡ଼ିକ କ୍ରମଶଃ ସଂକୁଚିତ ହେବାରେ ଲାଗିଛି?
ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରିପୋର୍ଟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି, ଯାହା ଅନୁଯାୟୀ ଓଡ଼ିଶାର ମୋଟ ତଟରେଖାର ପ୍ରାୟ ୨୮.୩ ପ୍ରତିଶତ ଅଞ୍ଚଳ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତର ବିପଦରେ ରହିଛି। ଏହି ବିପଦର ମୂଳ କାରଣ ହେଉଛି ତଟୀୟ ଅବକ୍ଷୟ ବା କୋଷ୍ଟାଲ୍ଇରୋଜନ୍ (Coastal Erosion)। ଆଜିର ଏହି ଭିଡିଓରେ ଆମେ ଆଲୋଚନା କରିବା ଯେ ଏହି ତଟୀୟ କ୍ଷୟ କ’ଣ, ଏହାର ପ୍ରାକୃତିକ ଓ ମାନବକୃତ କାରଣଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ, ଏହା କିପରି ଘଟେ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରତିକାର ପାଇଁ ଆମକୁ କ’ଣ ସବୁ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଓଡ଼ିଶାର ୨୮.୩% ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳ ସିରସ୍ଇରୋଜନ୍ର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛି।
• ଓଡ଼ିଶାରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ବିପଦରେ ଥିବା ଜିଲ୍ଲା ହେଉଛି ଜଗତସିଂହପୁର। ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ତଟୀୟ ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରାୟ ୪୭.୬% ଅଂଶ କୋଷ୍ଟାଲ୍ଇରୋଜନ୍ର କବଳରେ ରହିଛି। ଅର୍ଥାତ୍ ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରାୟ ଅଧା ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳ କ୍ରମଶଃ କ୍ଷୟ ହୋଇଯାଉଛି।
• ଏହି ତାଲିକାର ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା।
ଏହି ପରିସଂଖ୍ୟାନଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ସାମାନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଆମ ରାଜ୍ୟର ଭୌଗଳିକ ଅଖଣ୍ଡତା ଏବଂ ତଟୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ବାସ କରୁଥିବା ଲକ୍ଷାଧିକ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ ଓ ଜୀବିକାପ୍ରତି ଏକ ବଡ଼ ଆହ୍ୱାନ।
ସରଳ ଭାଷାରେ କହିବାକୁ ଗଲେ, ସମୁଦ୍ରର ଜଳରାଶିର ପ୍ରଖର ତରଙ୍ଗ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାକୃତିକ ଶକ୍ତି ପ୍ରଭାବରେ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଭୂଭାଗ କ୍ରମଶଃ କ୍ଷୟ ହୋଇ ଭାଙ୍ଗିଯିବାକୁ ତଟୀୟ ଅବକ୍ଷୟ କୁହାଯାଏ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ହୁଏ ନାହିଁ, ବରଂ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ନିରନ୍ତର ଚାଲିବା ଫଳରେ ତଟର ବାଲୁକାପୂର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ପଥୁରିଆ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯାଏ।
ଏହି ସମଗ୍ର ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଚାରିଟି ପ୍ରକ୍ରିୟା କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ:
୧. ହାଇଡ୍ରୋଲିକ୍ ଆକ୍ସନ୍:
ସମୁଦ୍ରର ତରଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବେଗରେ ଆସି ଉପକୂଳର ପଥର କିମ୍ବା ତଟରେ ଧକ୍କା ଦିଏ। ଏହି ପଥରଗୁଡ଼ିକର ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଦାରା କିମ୍ବା ଫାଟ ମଧ୍ୟରେ ପାଣି ପ୍ରବେଶ କରେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଥିବା ବାୟୁକୁ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଚାପରେ ସଙ୍କୁଚିତ କରେ। ଯେତେବେଳେ ପାଣି ପଛକୁ ଫେରେ, ସେତେବେଳେ ବାୟୁର ହଠାତ୍ ପ୍ରସାରଣ ଘଟି ପଥରର ଫାଟଗୁଡ଼ିକୁ ଆହୁରି ଚଉଡ଼ା କରିଦିଏ। ଏହିପରି ଦିନକୁ ଦିନ ଚାପ ପଡ଼ିବା ଫଳରେ ପଥର ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ।
୨. ଏବ୍ରେସନ୍:
ସମୁଦ୍ର ତରଙ୍ଗ କେବଳ ପାଣି ଆଣେ ନାହିଁ, ବରଂ ଏହା ସହିତ ଅନେକ କ୍ଷୁଦ୍ର କଙ୍କଡ଼, ପଥର ଏବଂ ବାଲି କଣା ମଧ୍ୟ ବହିଆଣେ। ଏହି କ୍ଷୁଦ୍ର କଣାଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବେଗରେ ଉପକୂଳର ମୂଳ ଶିଳାଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ହାତୁଡ଼ି ପିଟିବା ଭଳି ପ୍ରହାର କରେ। ଏହାର ଫଳସ୍ୱରୂପ ତଟର ଉପରିଭାଗ କ୍ରମଶଃ କ୍ଷୟ ହୋଇ ଖସି ପଡ଼େ।
୩. ଏଟ୍ରିସନ୍:
ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସମୁଦ୍ର ଜଳରେ ଭାସୁଥିବା ଭଗ୍ନାବଶେଷ ଏବଂ ପଥର ଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପର ସହିତ ପିଟି ହୋଇ ଆହୁରି କ୍ଷୁଦ୍ରରୁ କ୍ଷୁଦ୍ରତର ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ ପଥରର ମୂଳ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବା ଅସମାନ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକ କାଟି ହୋଇ ସମତଳ ଏବଂ ଗୋଲାକାର ପଥରରେ ପରିଣତ ହୁଏ।
୪. ସଲ୍ୟୁସନ୍:
ସମୁଦ୍ର ପାଣିରେ କାର୍ବନ ଡାଇଅକ୍ଷାଏଡ୍ ଦ୍ରବୀଭୂତ ହୋଇ କାର୍ବୋନିକ୍ ଏସିଡ୍ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଯଦି ଉପକୂଳର ଶିଳାଗୁଡ଼ିକ ଚୂନପଥର ବା ସେହିପରି ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥରେ ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ଏହି ଏସିଡ୍ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସି ସେଗୁଡ଼ିକ ତରଳିଯାଏ ଏବଂ ଜଳ ସହିତ ଧୋଇ ହୋଇଯାଏ।
ଏହି ସମସ୍ୟା ପଛରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର କାରଣ ରହିଛି:
କ) ପ୍ରାକୃତିକ କାରଣ (Natural Causes):
• ପ୍ରାକୃତିକ କାରଣରେ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ବାତ୍ୟା ଏବଂ ଘୂର୍ଣ୍ଣିବଳୟ ସମୟରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବେଗରେ ପବନ ବହିବା ସହ ଉଚ୍ଚ ଜୁଆର ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଯାହା ତଟକୁ ସିଧାସଳଖ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଏ।
• ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଖର ତାତି ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ତାପମାତ୍ରା ହ୍ରାସ ପାଇବା କାରଣରୁ ଶିଳାଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରସାରଣ ଓ ସଙ୍କୁଚିତ ହେବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଘଟେ, ଯାହା ତଟକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଥାଏ।
• ସମୁଦ୍ରର ଜଳରାଶିର ଉପରମୁହାଁ ଏବଂ ତଳମୁହାଁ ଗତି ମଧ୍ୟ ତଟୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ନିରନ୍ତର ଘର୍ଷଣ ସୃଷ୍ଟି କରେ ।
ଖ) ମାନବକୃତ କାରଣ
• ମହାନଦୀ, ଗଙ୍ଗା, ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ଭଳି ବଡ଼ ବଡ଼ ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ବହୁ ପରିମାଣରେ ପଟୁ ମାଟି ଓ ଅବସାଦ ସମୁଦ୍ରକୁ ବହିଆଣି ତଟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିଥାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ କରାଯିବା କାରଣରୁ ଏହି ପଟୁ ମାଟି ବାଟରେ ଅଟକି ଯାଉଛି ଏବଂ ସମୁଦ୍ର କୂଳକୁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ସୁରକ୍ଷା ମିଳୁନାହିଁ।
• ଉପକୂଳର ପ୍ରାକୃତିକ ସୁରକ୍ଷା କବଚ କୁହାଯାଉଥିବା ହେନ୍ତାଳ ବଣଗୁଡ଼ିକୁ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜର ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ କାଟି ଦେଉଛି, ଯାହାଫଳରେ ସମୁଦ୍ରର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ତରଙ୍ଗ ସିଧାସଳଖ ତଟରେ ମାଡ଼ ହେଉଛି।
• ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ବେଆଇନ ନିର୍ମାଣ ଏବଂ ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ତଟୀୟ ଭାରସାମ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେଉଛି।
ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ଆସୁଥିବା ବନ୍ୟା ତଥା ତଟୀୟ ଅବକ୍ଷୟର ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ଅନେକ ଅଭିନବ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ, ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଜନିତ ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ବିସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଥମ ପୁନଃବାସ କଲୋନୀ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାରେ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି।
କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ବାଗପାଟିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ପୁନଃବାସ କଲୋନୀ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି। ଐତିହାସିକ ‘ସତଭାୟା’ ଗ୍ରାମପୁଞ୍ଜର ଲୋକମାନେ—ଯେଉଁମାନେ ସମୁଦ୍ର ଜଳସ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ବନ୍ୟା କାରଣରୁ ନିଜର ବାସସ୍ଥାନ ହରାଇବାକୁ ବସିଥିଲେ—ସେମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବରେ ଏହି କଲୋନୀକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ କରାଯାଇଛି। ଯଦିଓ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ସୁବିଧାକୁ ନେଇ କିଛି ସମାଲୋଚନା ରହିଛି, ତଥାପି ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରିଚାଳନା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହା ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ।
ତଟୀୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ସରକାର କେତେକ କଡ଼ାକଡ଼ି ନିୟମ ପ୍ରଣୟନ କରିଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ Coastal Regulation Zone (CRZ) କୁହାଯାଏ:
• ସି.ଆର୍.ଜେଡ୍-୧ ଅଞ୍ଚଳ ଅଧୀନରେ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ, ବାୟୋସ୍ଫିୟର ରିଜର୍ଭ, ସମୁଦ୍ର ସଂରକ୍ଷଣାଗାର ଏବଂ ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କ ପ୍ରଜନନ କେତେକ ସ୍ଥାନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏଠାରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ବାଣିଜ୍ୟିକ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାର୍ଷିକ କିମ୍ବା କଟକଣା କରାଯାଇଥାଏ।
• ସି.ଆର୍.ଜେଡ୍-୨ ସହରୀ ଏବଂ ବିକଶିତ ତଟୀୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ବୁଝାଏ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ କୋଠାବାଡ଼ି ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନିୟମ ଏବଂ କଟକଣା ରହିଛି, ଯାହାକୁ କଡ଼ାକଡ଼ି ଭାବେ ପାଳନ କରାଯିବା ଉଚିତ।
• ସି.ଆର୍.ଜେଡ୍-୩ରେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଏବଂ କମ୍ ବିକଶିତ ତଟୀୟ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଗଠିତ।
ଯଦି ଆମକୁ ତଟୀୟ ଅବକ୍ଷୟର ମୁକାବିଲା କରିବାକୁ ହେବ, ତେବେ ଏହି ସମସ୍ତ ନିୟମକୁ ଅତି କଠାର ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଏହି ସମସ୍ୟା କେବଳ ଭୂମି କ୍ଷୟରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହାର ସୁଦୂରପ୍ରସାରୀ କୁପ୍ରଭାବ ରହିଛି:
1. ଜୀବିକା ହରାଇବା: ତଟୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ରହୁଥିବା ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ବାସିନ୍ଦାମାନେ ନିଜର ବାସଗୃହ ଏବଂ ଜୀବିକା ହରାଇ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହେବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।
2. ପ୍ରାକୃତିକ ଆବାସ ନଷ୍ଟ: ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ବାସ କରୁଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଜୀବଜନ୍ତୁ ଏବଂ ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କର ପ୍ରଜନନ କେନ୍ଦ୍ର ତଥା ପ୍ରାକୃତିକ ଆବାସସ୍ଥଳୀ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ତେବେ ବନ୍ଧୁଗଣ, ଏହି ଗମ୍ଭୀର ସମସ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଆମକୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ:
• ବ୍ୟାପକ ବୃକ୍ଷରୋପଣ: ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ ମ୍ୟାଙ୍ଗ୍ରୋଭ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛ ଲଗାଇବାକୁ ହେବ, ଯାହା ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଭାବେ କାମ କରିବ।
• ଆଇନର କଡ଼ା କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା: ସି.ଆର୍.ଜେଡ୍ (CRZ) ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ କଡ଼ାକଡ଼ି ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ।
• ପରିବେଶ ପ୍ରଭାବ ଆକଳନ (EIA): ଯେକୌଣସି ବଡ଼ ଧରଣର ନଦୀବନ୍ଧ କିମ୍ବା ତଟୀୟ ପ୍ରକଳ୍ପ ନିର୍ମାଣ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଏହାର ପରିବେଶଗତ ପ୍ରଭାବକୁ ଭଲଭାବେ ଆକଳନ କରିବା ଜରୁରୀ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/naveen-is-on-rahuls-path/
