ଗତ କିଛି ଦିନ ହେବ ଦେଶର ସଂସଦରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦିଲ୍ଲୀର ରାଜନୈତିକ ଗଲିଆରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହଟଚମଟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି— FCRA ବା Foreign Contribution Regulation Act କୁ ନେଇ କାହିଁକି କିଛି ଗଣମାଧ୍ୟମ, କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ NGO ଏବଂ କେତେକ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଏତେ ବିଚଳିତ?
ବିଦେଶରୁ ଆସୁଥିବା କୋଟି କୋଟି ଡଲାର୍ ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ନଜର ରଖିବା ପାଇଁ ଯେତେବେଳେ ନିୟମ କଡ଼ାକଡ଼ି କରୁଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ କାହିଁକି କିଛି ସଂଗଠନର ନିଦ ହଜିଯାଉଛି? ଭାରତର ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା, ବିକାଶମୂଳକ ପ୍ରକଳ୍ପ ଏବଂ ବିଦେଶୀ ଫଣ୍ଡିଂ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକୃତ ସମ୍ପର୍କ କ’ଣ?
FCRA ପ୍ରକୃତରେ କ’ଣ? (What is FCRA?)
ତେବେ ଏହି FCRA ଆଇନ ପ୍ରକୃତରେ କ’ଣ?
FCRA ର ପୂରା ନାମ ହେଉଛି Foreign Contribution Regulation Act। ଏହା ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅଧୀନରେ ଆସୁଥିବା ଏକ କାନୁନ୍, ଯାହା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ ଯେ ଭାରତର କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି, NGO, ଟ୍ରଷ୍ଟ, ସଂସ୍ଥା କିମ୍ବା ସାମାଜିକ ସଂଗଠନ ବିଦେଶରୁ କିପରି ଏବଂ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆର୍ଥିକ ଅନୁଦାନ ବା ଫଣ୍ଡିଂ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ।
ଭାବନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟକୁ ହଠାତ୍ ବିଦେଶରୁ ୫୦ ଲକ୍ଷ କିମ୍ବା ୧ କୋଟି ଟଙ୍କା ଆସିଲା। ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ଆୟକର ବିଭାଗ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଆପଣଙ୍କୁ ପଚାରିବେ ଯେ ଏହି ଟଙ୍କା କେଉଁଠାରୁ ଆସିଲା, କିଏ ପଠାଇଲା ଏବଂ କେଉଁ କାମ ପାଇଁ ଆସିଲା? ଠିକ୍ ସେହିପରି, ଯେତେବେଳେ କୌଣସି NGO କୁ ଆମେରିକା, ୟୁରୋପ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେଶରୁ କୋଟି କୋଟି ଡଲାର ମିଳେ, ସରକାରଙ୍କର ଜାଣିବାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧିକାର ରହିଛି ଯେ ସେହି ଟଙ୍କାର ପ୍ରକୃତ ଉତ୍ସ (Source) କ’ଣ ଏବଂ ତାହା ଦେଶ ଭିତରେ କେଉଁଠାରେ ଖର୍ଚ୍ଚ ହେଉଛି।
ଯଦି ଆପଣ କୌଣସି ଭୁଲ୍ କାମ କରିନାହାନ୍ତି, ଯଦି ଆପଣଙ୍କର ସମସ୍ତ ହିସାବ ସ୍ୱଚ୍ଛ, ତେବେ ସରକାରଙ୍କୁ ହିସାବ ଦେବାରେ ଭୟ କାହିଁକି? ଏହା ହିଁ ଆଜିର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ!
ବିଦେଶୀ ଫଣ୍ଡିଂ ଓ ଭାରତର ବିକାଶ ବିରୋଧୀ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର
ତେବେ ସରକାର କାହିଁକି ନିୟମ କଡ଼ାକଡ଼ି କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି। ଏହା କେବଳ କାଗଜପତ୍ରର ଖେଳ ନୁହେଁ, ଏହା ପଛରେ ରହିଛି ଭାରତର ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ପ୍ରଗତିର ବଡ଼ ସମ୍ପର୍କ।
୧. ଗାଲାଥିଆ ବେ / ଗ୍ରେଟ୍ ନିକୋବର ପ୍ରକଳ୍ପ (Galathea Bay Project):
ଭାରତ ସରକାର ଗ୍ରେଟ୍ ନିକୋବର ଦ୍ୱୀପରେ ପାଖାପାଖି ୮୦,୦୦୦ ରୁ ୯୦,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଏକ ବିଶାଳ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପୋର୍ଟ, ଏୟାରପୋର୍ଟ ଏବଂ ଷ୍ଟ୍ରାଟେଜିକ୍ ସିଟି ନିର୍ମାଣ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ସ୍ଥାନଟି ସମୁଦ୍ରର ଅତି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମଲାକା ପ୍ରଣାଳୀ (Malacca Strait) ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଚୀନ୍ର ସାମୁଦ୍ରିକ ବ୍ୟବସାୟ ଓ ଆଧିପତ୍ୟ ଉପରେ ଭାରତର ସିଧାସଳଖ ନଜର ରହିବ।
କିନ୍ତୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ହେଉଛି, ଯେତେବେଳେ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ହଠାତ୍ କେତେକ ଏନଜିଓ ଏବଂ ପରିବେଶବିତ୍ଙ୍କ ନାମରେ କିଛି ସଂଗଠନ ସକ୍ରିୟ ହୋଇଉଠିଲେ। କୁହାଗଲା— ଏହା ଦ୍ୱାରା ପରିବେଶ ନଷ୍ଟ ହେବ, କାଚକଡ଼ା (Turtles) ଓ ପକ୍ଷୀଙ୍କ କ୍ଷତି ହେବ। ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ଜରୁରୀ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି— ଚୀନ୍କୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଉଥିବା ପ୍ରକଳ୍ପ ଆରମ୍ଭ ହେବା ମାତ୍ରେ ଏହି ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକୁ ବିଦେଶରୁ କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କାର ଫଣ୍ଡିଂ କିପରି ମିଳିଲା?
୨. ଗ୍ରୀନପିସ୍ ଏବଂ ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି (Greenpeace & Energy Sector)
ଗ୍ରୀନପିସ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (Greenpeace India) ନାମକ ସଂଗଠନ ଉପରେ ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଥିଲା ଯେ ବିଦେଶୀ ଟଙ୍କା ବ୍ୟବହାର କରି ସେମାନେ ଭାରତର କୋଇଲା ଖଣି ଏବଂ କୁଡାନକୁଲମ୍ ପରମାଣୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ବିରୋଧରେ ଆନ୍ଦୋଳନ ଚଳାଇଥିଲେ। ଭାରତ ପରି ଏକ ପ୍ରଗତିଶୀଳ ଦେଶକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି ଦରକାର। ଆଣବିକ ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଏକ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଶକ୍ତି (Clean Energy)। ଯଦି ଭାରତରେ ଶକ୍ତି ପ୍ରକଳ୍ପ ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବ, ତେବେ ଭାରତର ଶିଳ୍ପ ବିକାଶ ରୋକିଯିବ। ଏହା କାହାର ଫାଇଦା ପାଇଁ କରାଯାଉଥିଲା?
୩. ଏମ୍ନେଷ୍ଟି ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ୍ ଏବଂ ଲ’ୟର୍ସ କଲେକ୍ଟିଭ୍ (Amnesty International & Lawyers Collective)
୨୦୨୦ ମସିହାରେ ଏମ୍ନେଷ୍ଟି ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ୍ର ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ ଫ୍ରିଜ୍ କରାଯାଇଥିଲା, କାରଣ ସେମାନେ FCRA ନିୟମକୁ ଏଡ଼ାଇ ବ୍ୟବସାୟିକ କମ୍ପାନୀ ଜରିଆରେ ବିଦେଶୀ ଟଙ୍କା ଆଣୁଥିଲେ। ସେହିପରି ବରିଷ୍ଠ ଓକିଲ ଇନ୍ଦିରା ଜୟସିଂହଙ୍କ ସଂଗଠନ ‘ଲ’ୟର୍ସ କଲେକ୍ଟିଭ୍’ ର FCRA ଲାଇସେନ୍ସ ସରକାର ବାତିଲ କରିଥିଲେ।
FCRA ର ଇତିହାସ: ୧୯୭୬ ରୁ ୨୦୨୬
ଅନେକ ଲୋକ କହୁଛନ୍ତି ଯେ ବର୍ତ୍ତମାନର ସରକାର ହଠାତ୍ FCRA କୁ ନେଇ କଠୋର ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟ ହେଉଛି— FCRA ଆଇନରେ ସଂଶୋଧନ ହେବା କୌଣସି ନୂଆ କଥା ନୁହେଁ।
- ୧୯୭୬ (ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ସରକାର): ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି (Emergency) ସମୟରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ FCRA ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହାଫଳରେ ବିଦେଶୀ ଶକ୍ତି ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଓ ରାଜନୀତିରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ନ କରିପାରିବେ।
- ୧୯୮୪ (ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ସରକାର): ୧୯୮୪ ମସିହାରେ ଏଥିରେ ପ୍ରଥମ ବଡ଼ ସଂଶୋଧନ କରାଗଲା। ବିଦେଶରୁ ଟଙ୍କା ପାଉଥିବା ସମସ୍ତ NGO ପାଇଁ ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟରେ ପଞ୍ଜୀକରଣ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରାଗଲା ଏବଂ ଅଡିଟ୍ ପାୱାର ଯୋଡ଼ାଗଲା।
- ୨୦୧୦ (ଡ. ମନମୋହନ ସିଂହ ସରକାର): UPA ସରକାର ସମୟରେ FCRA 2010 ଆସିଲା। ପ୍ରତି ୫ ବର୍ଷରେ ଲାଇସେନ୍ସ ନବୀକରଣ (Renewal) ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରାଗଲା।
- ୨୦୨୦ ସଂଶୋଧନ: ମୋଦୀ ସରକାର ସମୟରେ ସଂସ୍ଥାର ଅଫିସରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଧାର କାର୍ଡ/ପାସପୋର୍ଟ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରାଗଲା, ବିଦେଶୀ ଫଣ୍ଡିଂ ପାଇଁ ଦିଲ୍ଲୀ SBI ରେ ଗୋଟିଏ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆକାଉଣ୍ଟ ରଖିବା ନିୟମ ହେଲା, ଏବଂ ଗୋଟିଏ NGO ଅନ୍ୟ NGO କୁ ଟଙ୍କା ଟ୍ରାନ୍ସଫର କରିବା ଉପରେ ରୋକ୍ ଲଗାଗଲା।
୨୦୨୬ ର ପ୍ରସ୍ତାବିତ ସଂଶୋଧନ: ବର୍ତ୍ତମାନ ସରକାର ଆଣୁଥିବା ନୂଆ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ—
- ଯଦି କୌଣସି NGO ର FCRA ଲାଇସେନ୍ସ ବାତିଲ ହୁଏ, ତେବେ ବିଦେଶୀ ଟଙ୍କାରେ କିଣାଯାଇଥିବା ସମ୍ପତ୍ତି (Assets) କୁ ସରକାରୀ ପ୍ରାଧିକରଣ (Designated Authority) ନିଜ ହାତକି ନେବେ।
- ବିଦେଶୀ ଟଙ୍କା ବ୍ୟବହାର କରି ଭାରତରେ ଧର୍ମାନ୍ତରୀକରଣ (Proselytization/Religious Conversion) କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
- NGO କେବଳ ସେହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ରାଜ୍ୟରେ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିପାରିବ, ଯାହା ପାଇଁ ଅନୁମତି ମିଳିଛି।
ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ କ’ଣ ନିୟମ ରହିଛି?
ସବୁଠାରୁ ମଜାଦାର କଥା ହେଉଛି, ଯେତେବେଳେ ଭାରତ FCRA ନିୟମ କଡ଼ାକଡ଼ି କରେ, ସେତେବେଳେ ଆମେରିକା ଓ କିଛି ପଶ୍ଚିମାଞ୍ଚଳ ଦେଶର ସଂସ୍ଥାମାନେ ଉଦ୍ବେଗ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଆସନ୍ତୁ ଦେଖିବା, ସେହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ କି ନିୟମ ରହିଛି:
- ଆମେରିକା (USA): ଆମେରିକାରେ FARA (Foreign Agents Registration Act) ନାମକ ଆଇନ ରହିଛି। ଯଦି କେହି ବିଦେଶୀ ସଂସ୍ଥା ପାଇଁ ଆମେରିକାରେ ଲବିଂ, ରାଜନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ପ୍ରଚାର କରେ, ତାହାକୁ ଆମେରିକା ଜଷ୍ଟିସ୍ ଡିପାର୍ଟମେଣ୍ଟ ନିକଟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହିସାବ ରଖିବାକୁ ପଡ଼େ। ନଚେତ୍ କଠୋର ଜେଲ୍ ଦଣ୍ଡର ପ୍ରାବଧାନ ରହିଛି।
- ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ: Foreign Influence Transparency Scheme Act 2018.
- ୟୁନାଇଟେଡ୍ କିଙ୍ଗଡମ୍ (UK): National Security Act 2023 ରେ ବିଦେଶୀ ପ୍ରଭାବ ରୋକିବା ପାଇଁ କଠୋର ନିୟମ ରହିଛି।
- କାନାଡ଼ା: Foreign Influence Transparency and Accountability Act.
ଯଦି ଆମେରିକା, ବ୍ରିଟେନ, ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ଏବଂ କାନାଡ଼ା ନିଜ ଦେଶର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ବିଦେଶୀ ଫଣ୍ଡିଂ ଏବଂ ପ୍ରଭାବ ଉପରେ କଡ଼ା ନଜର ରଖିପାରିବେ, ତେବେ ଭାରତ ନିଜ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ (Sovereignty) ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ନିୟମ କଲେ ଅସୁବିଧା କେଉଁଠି?
ଡିଜିଟାଲ୍ ଯୁଗ, ଫେକ୍ ନ୍ୟୁଜ୍ ଓ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ପ୍ରୋପାଗାଣ୍ଡା
ଆଜିର ଯୁଗ ହେଉଛି ଡିଜିଟାଲ୍ ଯୁଗ। ଆଜିର ଯୁଦ୍ଧ କେବଳ ସୀମାନ୍ତରେ ବନ୍ଧୁକ ଏବଂ ମିସାଇଲ୍ରେ ଲଢ଼ାଯାଉନାହିଁ। ଏହାକୁ କୁହାଯାଏ “Narrative Warfare” ବା “Information Warfare”।
ଆଜି କୌଣସି ଦେଶକୁ ଅସ୍ଥିର କରିବା ପାଇଁ ବୋମା ପକାଇବା ଦରକାର ନାହିଁ। କିଛି ଅସାଧୁ NGO ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ୍ କ୍ରିଏଟରଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟକୁ ବିଦେଶରୁ (ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଦୁବାଇ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ରୁଟ୍ ଦେଇ) ଟଙ୍କା ପଠାଇ ଦିଅନ୍ତୁ। ସେହି ଟଙ୍କାରେ ଦେଶ ଭିତରେ ମିଥ୍ୟା ପ୍ରଚାର (Fake Narrative) ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଏ, ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ଉତ୍ତେଜନା ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଏ, ଏବଂ ନିର୍ବାଚନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଏ।
ଭାରତର ଆଙ୍କଡ଼ା ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶରେ ପାଖାପାଖି ୧୬,୨୦୦ ରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ସକ୍ରିୟ ସଂଗଠନ (Active Associations) ରହିଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଗୋଟିଏ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ୨,୯୦୦ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଟଙ୍କାର ବିଦେଶୀ ଅନୁଦାନ ପାଇଛନ୍ତି। ଏହି ବିଶାଳ ପରିମାଣର ଟଙ୍କା ପ୍ରକୃତରେ ଗରିବ, ଆଦିବାସୀ, ଶିକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବାରେ ଲାଗୁଛି ନା ଦେଶ ବିରୋଧୀ ପ୍ରଚାରରେ? ଏହାର ସ୍ୱଚ୍ଛତା ରହିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାରତୀୟ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ।
ସାଧାରଣ ନାଗରିକ ଭାବେ ଆମେ ମନେ ରଖିବା ଉଚିତ୍— ଭାରତରେ ହଜାର ହଜାର ଭଲ NGO ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଦିନରାତି ଗରିବ ଓ ଅସହାୟ ଲୋକଙ୍କ ସେବା କରୁଛନ୍ତି। ସରକାର ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ NGO ନାମରେ ବିଦେଶୀ ଆକାଉଣ୍ଟରୁ ଟଙ୍କା ଆଣି ଦେଶର ପ୍ରଗତିକୁ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ କଟକଣା ଲଗାଇବା ସରକାରଙ୍କର ଜାତୀୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।
ଶେଷରେ ଏତିକି କୁହାଯାଇପାରେ ଯେ— FCRA 2026 ସଂଶୋଧନ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସଂସ୍ଥା କିମ୍ବା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ବିରୋଧରେ ନୁହେଁ। ଏହା ହେଉଛି ଭାରତର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ, ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱଚ୍ଛତାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାର ଏକ ସାମ୍ବିଧାନିକ ପଦକ୍ଷେପ।
ଯଦି ଆପଣଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧୁ, ଯଦି ଆପଣଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଟଙ୍କାର ହିସାବ ସଠିକ୍, ତେବେ ଆପଣଙ୍କୁ ଭୟ କରିବାର କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଗୋପନ ଏଜେଣ୍ଡା ରହିଛି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ନୂଆ ନିୟମ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏକ ବଡ଼ ଝଟ୍କା।
